9. Hukuk Dairesi 2024/12607 E. , 2025/72 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Van Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/2093 E., 2024/984 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Van 1. İş Mahkemesi SAYISI : 2023/677 E., 2023/707 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Davacı vekilince temyiz incelemesinin duruşmalı olarak yapılması istenilmiş ise de 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369/2 hükmü gereğince duruşma isteğinin mahiyetten reddi ile incelemenin dosya üzerinden yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin daha önce alt işveren işçisi iken 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (696 sayılı KHK) hükümleri gereğince sürekli işçi kadrosuna geçtiğini, güvenlik kartının yenilenmesi için dava dışı Van Valiliğine başvurulduğunu, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un (5188 sayılı Kanun) 10. maddesi uyarınca müvekkilinin özel güvenlik görevlisi olarak çalışma şartlarını sağlamadığı gerekçesi ile Van Valiliğinin 05.10.2018 tarihli ve 1831 sayılı Oluru ile müvekkilinin özel güvenlik görevlisi kartının yenilenmediğini, davalı Kurum tarafından müvekkilinin özel güvenlik kartının yenilenmediği gerekçesi ile iş sözleşmesinin feshedildiğini, taraflarınca Van 3. İdare Mahkemesinin 2018/2252 Esas sayılı dosyası ile açılan dava ile Van Valiliğinin 05.10.2018 tarihli ve 1831 sayılı idari işleminin iptalininin talep edildiği, Van 3. İdare Mahkemesinin 27.06.2019 tarihli ve 2018/2252 Esas, 2019/1270 Karar sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline karar verildiğini, karann istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiğini, ilgili iptal kararı üzerine müvekkili tarafından davalı Kuruma başvuruda bulunularak işe başlatılmasının talep edildiği ancak davalı Kurumun 04.09.2019 tarihli ve E. 955109 sayılı kararı ile müvekkilinin işe başlama başvurusunun reddedildiğini, ret işleminin hatalı olduğunu belirterek davalı Kurumun 04.09.2019 tarihli ve E. 955109 sayılı idari işlemin iptali talebi ile Van 2. İdare Mahkemesinin 2019/2807 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, Mahkemenin 12.03.2020 tarihli ve 2019/2807 Esas, 2020/684 Karar sayılı kararı ile davanın görevsizlik nedeniyle reddedildiğini, Mahkeme kararının Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 07.01.2021 tarihli ve 2020/1928 Esas, 2021/68 Karar sayılı kararı ile onandığını, dava konusu idari işlemin iptaline ilişkin yargılamada adli yargının görevli olduğunun belirlendiğini belirterek davalı Kurumun 04.09.2019 tarihli ve E. 955109 sayılı idari işleminin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının özel güvenlik görevlisi kartının, dava dışı Van Valiliğinin 05.10.2018 tarihli ve 1831 sayılı Oluru ile yenilenmediğinin müvekkili Kuruma bildirilmesi üzerine davacının iş sözleşmesinin feshedildiğini, davacının müvekkili Kurum aleyhine açmış olduğu işe iade davasının Van 2. İş Mahkemesinin 10.01.2019 tarihli ve 2018/612 Esas, 2019/53 Karar sayılı kararı ile reddedildiğini, Mahkeme kararının davacı vekili tarafından istinaf edildiğini, Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 20.06.2019 tarihli ve 2019/1541 Esas, 2019/2050 Karar sayılı kararı ile davacının istinaf başvurusunun esastan reddedildiğini, Van 3. İdare Mahkemesinin 27.06.2019 tarihli ve 2018/2252 Esas, 2019/1270 Karar sayılı kararı ile Van Valiliğinin 05.10.2018 tarihli ve 1831 sayılı idari işleminin iptaline karar verilmesi üzerine davacı tarafından yargılamanın yenilenmesi talebi ile açılan işe iade davası sonunda Van 2. İş Mahkemesinin 14.10.2020 tarihli ve 2020/368 Esas, 2020/511 Karar sayılı kararı ile yargılamanın yenilenmesi talebinin yerinde olmadığı belirtilerek davanın reddine karar verildiğini, Mahkeme kararının davacı vekili tarafından istinaf edildiğini, Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 25.03.2021 tarihli ve 2020/1665 Esas, 2021/794 Karar sayılı kararı ile davacının istinaf başvurusunun esastan reddedildiğini, davacı tarafından müvekkili Kuruma başvurularak işe başlatılmasının istendiğini, özel güvenlik görevlisi olarak çalışabilmek için gerekli yasal şartları taşımayan davacının iş sözleşmesinin haklı sebeple sona erdirildiğini ve 696 sayılı KHK gereği davacının farklı iş pozisyonunda çalıştırmanın yasal olarak mümkün olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; somut olayda, davacının sürekli işçi kadrosunda çalışmakta iken Van Valiliğinin 05.10.2018 tarihli Oluru ile davacının özel güvenlik kimlik kartının iptal edildiği ve iş sözleşmesinin bu nedenle feshedildiği, bunun üzerine davacının Van 3. İdare Mahkemesinin 2018/2252 Esas sayılı dosyasıyla Valilik Makamının işleminin iptali istemiyle dava açtığı, davanın kabulüne karar verilerek davacıya yeniden güvenlik kartı verildiği, ardından davacının yeniden işe başlamak için davalı İdareye başvurduğu, davacının başvurusunun davalı Kurumun 04.09.2019 tarih E. 955109 sayılı yazısı ile "herhangi bir sebeple işçi kadrolarının boşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın kadrolarının iptal edilmiş sayılacağı" gerekçesiyle reddedildiği, işbu dava konusunun da başvurunun reddi işleminin iptali istemine ilişkin olduğu, tüm dosya kapsamına göre; davacının, görevine başlatılma istemiyle yapmış olduğu başvurusunun reddine ilişkin işbu dava konusu işlemin dayanağını teşkil eden, davacının iş sözleşmesinin feshedilmesine dair işlemin dayanağı özel güvenlik kimlik kartı ve çalışma izninin yenilenmemesi işleminin Van 3. İdare Mahkemesinin 2018/2252 Esas sayılı karar ile iptal edildiğinden dayanağı kalmayan iş sözleşmesinin feshine ilişkin işlemin de hukuka uygun olmadığı, davacının görevine başlatılması talebiyle yapmış olduğu başvurusunun, herhangi bir sebeple işçi kadrolarının boşalması hâlinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın kadrolarının iptal edilmiş sayılacağı gerekçesiyle reddine ilişkin dava konusu işlemin hukuka uygun olmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle davanın kabulü ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; yargı makamları tarafından idareyi ... ya da işleme zorlayıcı karar verilmesinin mümkün olmadığı; ancak işverenin yönetim hakkının, bu hakkın hem kapsamını hem de sınırını oluşturan iş hukuku kaynaklanna uygun kullanılıp kullanılmadığının mahkemelerce denetlenebileceği, bu çerçevede; hukuki yararın da mevcut olması kaydıyla yönetim hakkının hukuka aykırı kullanıldığı yönünde tespit hükmü kurulabileceği, ancak hukuka aykırı da olsa, hakkın kullanımını engellemeye yönelik veya işverenin iradesi yerine geçecek bir karar verilemeyeceği, somut olaya dönüldüğünde ise, davacı ile davalı Bakanlık arasında hâlihazırda işçi işveren ilişkisi bulunmadığı da gözetildiğinde; İlk Derece Mahkemesinin davaya konu 04.09.2019 tarihli ve E. 955109 sayılı idari işlemi iptal etme hakkı bulunmadığı gibi taraflar arasında işçi işveren ilişkisi de bulunmadığından hukuka aykırılığın da tespiti mümkün bulunmadığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisinin isabetli bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; a. Bölge Adliye Mahkemesince taraflar arasında işçi işveren ilişkisi bulunmadığına dair yapılan değerlendirmenin isabetsiz olduğu, b. İlk Derece Mahkemesince, "herhangi bir sebeple işçi kadrolarının boşalması halinde hiçbir işleme gerek kalmaksızın kadrolarının iptal edilmiş sayılacağı" gerekçesiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptal edildiğini, sürecin başından beri talep etmiş oldukları işe iadeye ilişkin herhangi bir hüküm kurulmadığını, işe iade talebinin reddine dair işlemin iptali ile birlikte müvekkilinin işe iadesine dair hüküm kurulması gerektiğini ileri sürmüştür. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davalı Kurumun 04.09.2019 tarihli ve E. 955109 sayılı idari işleminin iptali istemine ilişkindir. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeple; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 07.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.