6. Hukuk Dairesi 2024/489 E. , 2025/1083 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/934 E., 2023/1833 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2015/722 E., 2021/32 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davalılar... ile...İnşaat Turizm Temizlik Organizasyon Reklamcılık Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekilince duruşmalı, asıl davada davacılar ... vekili ile ... vekilince duruşmasız olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 18.03.2025 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir. Belli edilen günde asıl davada davacılar-birleşen davada davalılar vekili Avukat ... geldi. Tebligata rağmen başka gelen olmadığı anlaşılmakla duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatın sözlü açıklaması dinlenildikten sonra işin incelenerek karara bağlanması için uygun görülen saatte Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. ASIL DAVA Asıl davada davacılar vekili dava dilekçesinde; müvekilleri ile davalılar arasında, ... isimli kafeterya işletmesinin tadilat ve onarımı karşılığında, bu işletmenin %47,5 hissesinin davacı ...'e, %37,5 hisesinin ise davacı ...'e devrine ilişkin sözleşme düzenlendiğini, ayrıca müvekkilerinin, hisse devri karşılığında, işletmenin bankalara olan bir kısım borçlarını da ödemeyi üstlendiklerini, buna mukabil davalılara senet verildiğini, tüm tadilat ve onarım işlerinin davacı ....., Dekor..Ltd. Şti. tarafından yapıldığını, yatırımın finansmanın ise diğer davacılar tarafından karşılandığını, müvekkillerince sözleşmeden kaynaklanan tüm edimler yerine getirilmiş olmasına rağmen, davalıların hisse devirlerini gerçekleştirmediklerini ve gerçek bir alacakları varmış gibi ellerindeki senetleri takibe koyduklarını, müvekilleri... ve... tarafından bahsi geçen senetlerin 34 adetine karşılık fer'ileri ile birlikte toplam 207.401,10 TL ödeme yapıldığını, geriye kalan toplam tutarı 523.450,56 TL olan 47 adet senedin de bedelsiz kaldığını, davalıların bu bedelsiz senetleri iade etmediklerini ileri sürerek, işletmeye yapmış oldukları 2.162.483,00 TL yatırım bedelinin davalılardan tahsiline, henüz bedeli ödenmemiş senetlerin iptaline, bedeli ödenenler yönünden 187.863,31 TL'nin davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II.CEVAP Asıl davada davalılar vekili cevap dilekçesinde; davacıların sözleşmede kararlaştırılan 3 aylık sürede edimlerini yerine getirmediklerini, buna rağmen iş tamamlanmış gibi işletmede hizmet satışı yapmaya başladıklarını, bu sebeple sözleşmenin müvekkillerince haklı nedenle feshedildiğini, senetlerin iadesi koşullarının oluşmadığını savunarak davanın reddini istemiştir. 1.Birleşen davada davacılar vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında müvekkili şirkete ait işletmenin tadilat ve onarımı, bunun karşılığında işletmeden hisse devrini konu alan sözleşme düzenlendiğini, davalı yüklenici tarafın sözleşmeden kaynaklanan edimlerini süresinde yerine getirmediğini, hisse devri yapılmış gibi işletmeyi kullandıklarını ve haksız kazanç temin ettiklerini, işletmenin ruhsatsız olması nedeniyle müvekkilinin bir takım zararlara uğradığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, sözleşmenin süresinde ifa edilmemesinden kaynaklı cezai şart için 10.000,00 TL'nin, sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle oluşan zararlar için 5.000,00 TL'nin ve işletmenin çalışamamasından kaynaklanan zararlar için 25.000,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. 2.Birleşen davada davalılar vekilleri davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasındaki sözleşmede, işin sözleşme tarihinden itibaren 3 ay içerisinde tamamlanacağının ve işletmenin çalışır ve faal hale geldiği hususunun davalı ... ile davacılar... ve...'ın onayına bağlı tutulduğunun belirtildiği, sözleşmenin haksız feshi ve sözleşmeye uymama halinde ise cezai şart ödeneceğinin kararlaştırıldığı, yine işletmenin bankalara olan bir kısım borçlarının asıl davada davacılar... ve... tarafından üstlenildiği ve buna karşılık davalı ...'ye dava konusu senetlerin verildiği, asıl davada davalı tarafça sözleşmenin süresinde ifa edilmediğinden bahisle 02.09.2014 tarihli ihtarname ile sözlemenin feshedildiği, asıl davada davacı yüklenici tarafça, işin sözleşmede kararlaştırılan sürede tamamlandığına ve sözleşmede adı geçenler tarafından teslimin onaylandığına dair belge ibraz edilmediği, bu durumda, davalı iş sahibi tarafından yapılan feshin haklı nedene dayandığı, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin tasfiyesi gerektiği, asıl davada davacı tarafça yapılan tadilat ve onarım giderlerinin toplam 971.338,42 TL olduğu, davacının bu konudaki talebinin 243.788,23 TL olduğu, yine ödenen senet bedelinin 200.786,24 TL olduğu, bu konudaki talebin ise 187.863,31 TL olduğu, bedelsiz kalan 47 adet senedin tutarının da toplam 523.450,27 TL olduğu, davacının söz konusu senetlere ilişkin menfi tespit isteminin yerinde olduğu, bu senetlerden 8 adeti davalının elinde olduğundan iptalleri gerektiği, davalının elinde olmayan ve nerede olduğu tespit edilemeyen senetlerin iptalinin mümkün olmadığı, asıl davada davalı tarafça sözleşmenin feshi haklı nedene dayandığından, asıl davada davacı yüklenicinin cezai şart talebinin yerinde görülmediği, buna karşılık, asıl davada davalı-birleşen davada davacı iş sahibinin cezai şart talebinin haklı olduğu, sözleşme iş sahibi tarafından haklı nedenle feshedildiğinden ancak menfi zararlarını talep edebileceği, birleşen davadaki zarar taleplerinin ise menfi zarar kapsamında olmadığı, bu taleplerinin reddi gerektiği sonucuna varılarak, asıl davanın kısmen kabulü ile 243.788,23 TL ticari yatırım bedeli alacağı ile 187.863,31 TL ödenen senetlerden kaynaklı alacak olmak üzere toplam 431.651,54 TL'nin asıl davada davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, asıl davada davacının, davalının elinde bulunan 8 adet senetten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine ve bu senetlerin iptaline, diğer senetlerden dolayı da borçlu olmadığının tespitine ancak söz konusu senetlerin iptaline yönelik talebin reddine, cezai şart talebinin reddine, tespit masraflarına ilişkin talebinin yargılama giderleri kısmında değerlendirilmesine, birleşen davanın kısmen kabulü ile 10.000,00 TL cezai şart talebinin kabulü ile davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemlerin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl ve birleşen davalarda taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1. Asıl davada davacılar-birleşen davada davalılar vekili temyiz dilekçesinde; a. İşletmenin 09.04.2014 tarihinde açıldığını, iş sahibi ...'ın da açılışa katıldığını, bu hususun gazete haberlerine konu olduğunu, sözleşmenin bitiş tarihi olan 20.03.2014 tarihi itibariyle tüm tadilat ve onarım işlerinin tamamlandığını, davalılar ait kredi borçlarının ödendiğini, davalıların sözleşmede belirlenen şirket hisse devirlerini yapmadıklarını, hisse devrine yanaşmayan davalıların yaz sezonu biter bitmez sözleşmenin feshine ilişkin ihtar gönderdiklerini, feshin haksız ve kötü niyetli olduğunu, b. İşletmeye yapılan tadilat ve onarım masrafları yönünden delil tespiti raporu ile dosyada alınan raporlar arasındaki çelişkilerin giderilmediğini, c. Cezai şart talebinin reddinin hukuka aykırı olduğunu, teslim için sözleşmede yazılı onay şartı aranmadığını, dosyada sunulan iki adet gazete haberi ile davalı iş sahibi ...'ın işletmenin açılışına katıldığının kanıtlandığını, bu hususun teslime onay verdiğini gösterdiğini, davalı tarafın ilk olarak ...'i işletmeye müdür olarak tayin etmeyerek, sözleşmeye aykırı davrandıklarını, işletmenin açılışına bizzat katılan davalının hisse devrine yanaşmadığını, d. Birleşen davada, davacı iş sahibinin cezai şart talebinin kabulünün aynı nedenlerle hatalı olduğunu, birleşen davadaki taleplerin zamanaşımına uğradığını, davanın iki yıllık zamanaşımı süresi geçtikten sonra açıldığını, beyan etmektedir. 2. Asıl davada davalılar-birleşen davada davacılar temyiz dilekçesinde: a. Davacı-birleşen davalı yüklenici tarafından yapılan imalata ilişkin bilirkişi raporlarının yetersiz olduğunu, raporların daha önce hazırlanan delil tespit raporuna dayalı olarak hazırlandığını, delil tespitinin kendilerine bildirilmediğini, müvekkilinin kullanımında olmayan alanla ilgili de tespit yapıldığını, söz konusu imalatların bir kısmının zaten alanda mevcut olan imalatlar olduğunu, İl Özel İdaresine sorularak bu hususlara açıklık getirilmediğini, bilirkişilerce yapılmayan bir takım imalatların da hesaba katıldığını, davacı-birleşen davalıların bu imalatlara ilişkin fatura sunmadıklarını, itirazlarının hiçbirisinin karşılanmadığını, sigortasız çalışan personelle ilgili araştırma yapılmadığını, b. Sözleşme gereğince imalatı yapan davacı-birleşen davalı A.A. Restoran Dekorasyon...Ltd. Şti. olduğu halde diğer davalıların bu şirkete ne kadar finansman sağladıklarının araştırılmadığını, böylelikle gerçek harcamanın ortaya çıkacağını, c. İşletmenin davacı-birleşen davalıların kullanımda olduğu döneme ilişkin elektrik ve internet borçları ile İl Özel İdaresi tarafından istenilen 484.702,60 TL tutarındaki ecrimisil bedelinin hiç dikkate alınmadığını, d. İşletme ruhsatsız olarak açılarak gelir elde edildiğini, davacı-birleşen davalıların bu gelirleri kayıt altına almadıklarını, bilirkişilerin şirket kayıtlarını incelemediklerini, bu haksız kazancın tespit edilerek değerlendirmeye alınması gerektiğini, d. Bu sözleşme nedeniyle müvekkilinin 6 ay işletmesini kullanamadığını, yine sözleşmeye güvenerek kira bedeli ödemediğini ve fakat daha sonra ödemek zorunda kaldığını, birleşen davadaki menfi zarar taleplerinin reddinin hatalı olduğunu beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, asıl ve birleşen davalarda taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Taraflar arasındaki sözleşmenin 1. maddesinde işletmenin çalışır ve faal hale geldiği hususunun... ve...’ın onayına bağlı olduğu kararlaştırılmış olup, yüklenici tarafın bu hükme dayalı olarak teslim olgusunu kanıtlayamadığı, her ne kadar iş sahibi...’nin işletmenin açılış gecesine katıldığına dair basına yansıyan haberler dosyaya sunulmuş ise de bu hususun teslimi ispata yeterli olmadığı, nitekim, iş sahibinin açılıştan sonra yüklenici tarafa eksik ve ayıplı işleri bildiren e-posta gönderdiği, süresinde teslim olgusu kanıtlanmadığından iş sahibi lehine cezai şarta hükmedilmesinin doğru olduğu, yapılan imalata ilişkin dosyada alınan bilirkişi raporlarının yeterli ve hüküm kurmaya elverişli bulunduğu, ek raporlarla tarafların itirazlarının karşılandığı, birleşen davada davacı iş sahibinin tazminat istemlerinin yerinde olmadığı, birleşen davadaki cezai şart alacağı eser sözleşmesinin feshinden kaynaklanmakta olup zamanaşımı süresinin 5 yıl olduğu, sözleşmenin iş sahibince 15.09.2014 tarihli ihtarname ile feshedilmiş olmasına göre birleşen dava tarihi (05.12.2018) itibariyle zamanaşımı süresinin henüz dolmadığı anlaşılmıştır. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, asıl ve birleşen davalarda taraf vekillerince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının HMK'nın 370/1. hükmü uyarınca ONANMASINA, Takdir olunan 28.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin, asıl davada davalılar-birleşen davada davacılardan tahsili ile Dairemizdeki duruşmada vekille temsil olunan asıl davada davacılar-birleşen davada davalılara ödenmesine, Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edenlere yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 18.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.