4. Hukuk Dairesi 2024/4176 E. , 2025/1691 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) SAYISI : 2013/304 E., 2022/672 K. Mahkeme kararı davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; Maliye Bakanlığı Tasfiye İşleri Döner Sermaye İşletmeleri Genel Müdürlüğü'ne bağlı Diyarbakır Bölge Müdürlüğü ... İşletme Şube Müdürlüğü'nde bulunan (... Sınır Kapısında) mutad depo ve limit fazlası olarak el konularak Devlet malı haline geldiği belirtilen motorinlerin anılan şube müdürlüğünde işlemleri aksatmaması ve tıkanıklığa meydan verilmemesi için ... Genel Müdürlüğü'nün 10.09.2002 tarih ve 4770 sayılı yazıları doğrultusunda Şırnak Valiliği'ne kamu kurum ve kuruluşlarına verilmek üzere 02.10.2002 – 03.12.2002 tarihleri arasında 2.348.917 litre motorin yediemin olarak teslim edildiğini, 2.348.917 litre motorinin davalı Şırnak Valisi ... ile diğer davalı ... Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında yapılan şifahi sözleşme (mutabakat) uyarınca ... Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye verildiğini, davalı şirketin 491.551 litre motorin karşılığı olan 401.091.957.580 TL'lik kısmı ödediğini, geri kalan 1.857.366,00 litre motorin bedelinin davalı şirketin tüm uyarılara rağmen ödemediğini, birleşen dosya davalısı ...'nın ise kişisel kusuru ile sebep olduğu bu zarardan şahsen sorumlu olduğunu belirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla asıl dava dosyasında 1.857.366,00 litre motorin bedelinin (ÖTV ve KDV hariç) dava tarihinden itibaren işleyecek ticari işlerde uygulanan temerrüt faizi ile birlikte davalı şirketten tahsiline, birleşen dava dosyasında 1.857.366,00 litre motorin bedelinin tahsil tarihindeki Batman Rafinerisi satış birim fiyatı üzerinden haksız fiilin işlendiği tarihten itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...’dan tahsiline karar verilmesini istemiştir.
II. CEVAP Davalı ... Petrol Ürünleri San. ve Tic. A.Ş., davaya cevap vermemiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; dava konusu kamu zararına ilişkin davalının sorumluluğunun bulunmadığını, uyuşmazlığın haksız fiilden kaynaklandığını ve davanın zamanaşımı süresinde açılmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 09.03.2011 tarih ve 2004/142 Esas ve 2011/187 Karar sayılı ilamı ile bilirkişi heyeti tarafından belirlenen zarar üzerinden davanın davalı şirket yönünden kısmen kabulüne, 2.298.483,05 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile beraber davalı ... Petrol Ürünleri San. ve Tic. A.Ş'den alınarak davacıya verilmesine, birleşen dosya davalısı ... yönünden ise Anayasa'nın 129/5. maddesi gereğince kamu görevlisinin yetkisini kullanırken işlediği kusurlu eyleminden dolayı oluşan zararla ilgili davaların ancak idare aleyhine açılabileceği gerekçesiyle birleşen davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı Mahkeme kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Dairenin 14.02.2013 tarih, 2011/12221 esas ve 2013/2542 karar sayılı ilamı ile; ''..Anayasamızın 129/5. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 13. maddesi uyarınca kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken veya görevlerini yaparken kişilere zarar vermesi ilgili kamu kurumunun hizmet kusurunu oluşturacağından davanın ilgili yargı kolunda o kurum aleyhinde açılması gerekir. 657 sayılı kanunun 12. maddesinde ise: "Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmek ve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak için gerekli tedbirleri almak zorundadırlar.Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır." düzenlemesi mevcuttur. Somut olayda; eldeki dava, kişilerin değil, hazinenin zarara uğratılmasından kaynaklanan bir dava olduğundan ve açıkça kamu görevlisi olan davalının kişisel kusuruna dayanıldığından kamu görevlisi konumunda bulunan davalı ... yönünden Anayasa m. 129/5 hükmünün uygulanabilmesi söz konusu değildir. Davalı ... yönünden de işin esasına girilerek bir karar verilmek üzere kararın bozulması gerekmiştir..'' gerekçesiyle karar bozulmuştur. B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar Mahkemenin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda; davalı ...'nın meydana gelen kamu zararından sorumlu olduğu gerekçesiyle asıl ve birleşen davanın kısmen kabulü ile 2.298.483,05 TL'nin dava tarihi olan 03.05.2004 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı şirketten, 26.01.2005 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...'dan tahsilde tekerrür oluşturmamak kaydıyla müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu olan 1.857.366,00 litre motorinin ÖTV+KDV dahil piyasa değerinin 2.298.483,05 TL olduğu beyan edilmiş ise de 3.000.000,00 TL olarak karar verilmesi gerektiğini, dosya kapsamı ile motorin litre miktarının sabit olup kamu zararının halen tazmin edilemediğini, şifahi anlaşma ile motorinin davalı şirkete verilmesine neden olan dönemin Şırnak Valisi davalı ...'nın müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir. Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; dosyada verilen kararın dayanağı raporlar incelendiğinde Maliye Bakanlığı Başhukuk Müşavirliği'nin 17.11.2003 tarih ve 42335 sayılı görüşü ile müfettiş raporundaki yorum ve rakamlardan oluştuğunun görüleceğini, savunmalarının ve delillerinin dikkate alındığı bir yargılama yapılmadığını, davalı müvekkilinin gerçekleşen olayda kamuyu zarara uğratmak bir yana, geçmişten gelen ve kamuyu zarar uğratan eylemleri sonlandırdığını, 1990 yılı Körfez Krizi sonrası ... sınır kapısının ambargo sebebiyle ticari hareketliliğinin olmadığını, 1999 yılında ise Birleşmiş Milletler izinleri kapsamında izinler verilmesi sonrası kapının ticari olarak canlanması ve hareketliliğin artmasının söz konusu olduğunu, ticaret hacminin artamaya başlamasıyla kapıda el konulan motorinlerin Şırnak ilinde bulunan Devlete ait tesislere sığmaması, keza yakın bölgedeki depolarda dahi yer kalmaması sebebiyle mevzuat çerçevesinde çözüm bulunarak satılana kadar özel tesislerde depolanmaya başlandığını, davalı müvekkilinin görevde kaldığı süreçte milyonlarca litre motorinin satışı gerçekleşmiş olup görevde olduğu zaman zarfında bunlarla alakalı sorun yaşandığına dair bir bildirimin Valilik makamına yapılmadığını, dava konusu edilen 2002 yılı 10, 11 ve 12. aylarında ... yetkililerince davalı şirkete motorinlerin teslim edildiğini, davalı müvekkilinin ...'ten gelen yazıda belirtilen satış fiyatları üzerinden satışın gerçekleştirilebileceğine dair bildirimi iletmesine rağmen görevde kaldığı süreçte uygunluk bildirimi yapılmadığını, motorinin bedelinin talep edilmediğini, 07.02.2003 tarihinde ise davalının tayini çıktığını, sonraki süreçte ise davalının bu işlemleri takibe ilişkin bir sorumluluğunun kalmadığını, bu tarih itibariyle alacağın aciz vesikasına bağlandığına, tahsil edilemediğine veya verilmediğine dair herhangi bir emare olmadığı gibi bilakis aylar sonra şirketin ödeme yaptığı ve Valilikle iletişime geçtiğinin görüldüğünü, davanın zamanaşımına uğradığını, ... sınır kapısının açık kalması, kapıdaki yığılmanın önlenmesi, Şırnak'ta el konulan motorin için çevre şehirler dahil kamu kurumu depolarında yer kalmaması ve Bakanlık gözetiminde uygulanan idari çözümü uygulayan dönemin valisi olan davalının diğer davalı şirket ile birlikte haksız fiil işlediğinin kabul edilmesinin doğru olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir. C. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, kurum zararının giderilmesi istemine ilişkindir. 1. Davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesinde; Dosyanın incelenmesinde; Maliye Bakanlığı Tasfiye İşleri Döner Sermaye İşletmeleri Genel Müdürlüğü'ne bağlı Diyarbakır Bölge Müdürlüğü ... İşletme Şube Müdürlüğü'nde bulunan (... Sınır Kapısında) mutad depo ve limit fazlası olarak el konularak Devlet malı haline geldiği belirtilen motorinlerin anılan şube müdürlüğünde işlemleri aksatmaması ve tıkanıklığa meydan verilmemesi için ... Genel Müdürlüğü'nün 10.09.2002 tarih ve 4770 sayılı yazıları doğrultusunda Şırnak Valiliği'ne (davalı ... dönemin Şırnak Valisi) kamu kurum ve kuruluşlarına verilmek üzere 02.10.2002 – 03.12.2002 tarihleri arasında 2.348.917 litre motorinin yediemin olarak teslim edildiği, Türkiye'ye kaçak yollarla ya da belirlenen limit harici sokulan motorine el konularak ve bu yolla depolarda biriken motorinin Tasfiye Tüzüğü'nün muhtelif hükümleri çerçevesinde tasfiye edildiği, bu çerçevede Tasfiye Tüzüğü'nün değişik hükümleri doğrultusunda Şırnak Valiliği'ne motorinin satış, bedelsiz tahsis ya da yediemin olarak tesliminin başvurulan yöntemler arasında olduğu, yoğun sirkülasyon nedeniyle depo kapasitelerinin yetmediği ve bu konuda Şırnak Valiliğinden yardım istendiği, teslim edilen motorine ilişkin olarak 27.12.2002 tarihli mutabakat listesi hazırlandığı, listenin ... yetkilisi ... Şube Müdürü ile Şırnak Valiliği yetkilisi ... (... Vakfı) İdari ve Mali İşler Şube Müdürü ... arasında imzalandığı, bahsi geçen motorinin tamamının Şırnak Valiliği'nin 30.09.2002 tarih ve 903 sayılı talimatları doğrultusunda diğer davalı ... Petrol Ürünleri San. ye Tic. A.Ş'ye görevlendirilen ... (... Vakfı) İdari ve Mali İşler Şube Müdürü ... tarafından teslim edildiği, davalı şirket tarafından da söz konusu motorinin satışının yapılması için dava dışı ...'e ait depolara teslim edildiği, davalı şirket tarafından Şırnak Valiliği'nce yapılan inceleme nedeniyle sorulması üzerine, 2.348.917 litre motorinin Valilik ve şirket arasında mevcut şifahi mutakabata binaen piyasaya satılmak üzere ...'e teslim edilmiş olup söz konusu motorinin 2.099.401 litresinin ilgili kişi tarafından piyasaya satıldığı ve satılan mal bedelinin 401.091.957.580 TL'lik (eski TL) kısmı tahsil edilerek ilgili kişi tarafından Valilik tarafından bildirilen hesaba yatırıldığı, kalan kısmının tahsilatının henüz yapılamadığı, ayrıca söz konusu satışta arta kalan 249.516 litre motorinin ise halen ...'e ait Batman'daki depolarda muhafaza edildiğinin bildirildiği, Tasfiye İşleri Döner Sermaye İşletmeleri (...) Genel Müdürlüğü Diyarbakır İşletme Genel Müdürlüğü tarafından davalı şirket tarafından Saymanlık Müdürlüğü hesabına yatırılan söz konusu paranın 491.551 litre motorine tekabül etmekte olduğunun kabul edildiği ve davacı vekili tarafından bakiye 1.857.366,00 litre motorin bedelinin davalılardan tahsilinin istendiği anlaşılmaktadır. Davacı kurum tarafından, davalı kamu görevlisine kişisel kusuru sebebiyle ve dava konusu kamu zararına neden olduğu gerekçesiyle eldeki davanın açıldığı, ancak davalının yukarıda açıklandığı üzere Şırnak Valiliği'ne teslim edilen akaryakıtın diğer davalı şirket eliyle tasfiye ve satışının yapılmasını sağlamaya yönelik kamu görevinden kaynaklanan eylemi dışında herhangi bir kusurlu davranışının dosya kapsamı ile belirlenemediği, Valilik bünyesinde gerçekleştirilen idari işlem sonucunda davalı kamu görevlisinin üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmesine rağmen davalı şirket tarafından ödemenin gerçekleştirilmediği, salt davalı şirket tarafından ödemenin yapılmadığı, bu nedenle davalı ...'nın davalı şirket ile birlikte sorumlu olduğu iddiasının yerinde olmadığı gözetilerek davanın ... yönünden reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru olmamış, bu nedenle kararın bozulması gerekmiştir. 2. Bozma kapsam ve şekline göre davacı vekilinin temyiz itirazları bu aşamada incelenmemiştir.
VI. KARAR 1. Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile kararın davalı ... yararına BOZULMASINA, 2. Yukarıda (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik yer olmadığına, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davalı ...'ya iadesine, Dosyanın mahkemeye gönderilmesine, 04.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 897bf9fab8ec1711 ed7d61f52d0d0e6e