3. Hukuk Dairesi 2025/2241 E. , 2025/4302 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Denizli Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/360 E., 2025/384 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Uşak 6. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2024/310 E., 2024/20 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı yargılanmanın iadesini isteyen asıl tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Yargılanmanın iadesini isteyen asıl; battaniye dokuma işi yapan davalının, kendisine 27 adet senet toplamı 27.556 Euro bedel karşılığında 4 adet somet marka battaniye dokuma tezgahı, 1 adet kompresör, 8 adet levent ve battaniye tezgahlarına ait 4 adet jakarlı sattığını, vade tarihi 30.11.2005, 30.12.2005 ve 30.01.2006 olan senetlerin ödenerek geri alındığını, sonraki senetleri ise satış gerçekleşmediğinden yani satıcı Vergi Usul Kanunu'na uygun olarak fatura düzenlemediğinden ödeyemediğini, davalının 01.09.2005 tarihinde iş yerinin maliye kaydını kapatmak için faturaları kendi ve başkaları adına düzenlediğini, esasen makine ve emtiayı hiç satmadığından ödenen 3.000 Euro ile bakiye senetler kendisine iade edilmesi gerektiği halde davalının elindeki senetlere dayanarak icra takibi başlattığını ve alacağına mahsuben evi ile taşınmazını icra yoluyla sattırdığını, Uşak Vergi Dairesinden davalıya ait kayıtların celbi halinde makine ve emtianın başkasına devredildiğinin ortaya çıkacağını, davalı sözleşmenin gereğini yerine getirmediğinden geçersiz olduğunu, Uşak 1. Asliye Hukuk Mahkemesinde açtığı menfi tespit davasının 05.07.2012 tarihli ve 2010/3 E., 2012/158 K. sayılı kararla reddedildiğini ileri sürerek; yargılamanın iadesi ile tahsil edilen 3.000 Euro'nun davalıdan istirdadını, senetlerden kaynaklı davalıya borçlu bulunmadığının tespiti ile icra takibinin iptalini, taşınmazların tapularının iptali ile adına kayıt ve tescilini, davalı tarafça sözleşmeden cayıldığından sözleşmede belirlenen 10.000 Euro tazminatın dava tarihindeki Euro'nun TCMB kuru üzerinden karşılığı olan 21.337,00 TL'nin dava tarihinden geçerli olmak üzere işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalı vekili; davacının iddiaları, taraflar arasında görülen ve Yargıtay denetiminden de geçerek kesinleşen Mahkemenin 2010/3 E. sayılı dosyasında incelendiği, yargılamanın iadesi koşullarının oluşmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; kural olarak kesin hükme bağlanmış olan bir davaya yeniden bakılamayacağı, bunun en önemli istisnasının yargılamanın iadesi olduğu, sebeplerin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 375. maddesinde tahdidi olarak sayıldığı, bunlar dışındaki bir sebepten dolayı yargılamanın iadesi yoluna başvurulamayacağı, kıyas yolu ile maddenin genişletilemeyeceği, davacı bu sebeplerden hiçbirine dayanmadığı gibi bu sebeplerin hiçbirinin dosyada mevcut olmadığı gerekçesiyle, yargılamanın iadesi talebinin reddine karar verilmiş; karara karşı yargılamanın iadesini isteyen asıl istinaf başvurusunda bulunmuştur.
IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; yargılamanın iadesi koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle, başvurunun esastan reddine karar verilmiş; karar, yargılamanın iadesini isteyen asıl tarafından temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Yargılamanın iadesini isteyen asıl; Uşak 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin Ticaret Mahkemesi sıfatıyla görev yapmasının Anayasa ve kanunlara aykırı olduğunu, dava konusunun İdare Mahkemelerinin ve Vergi Mahkemelerinin yetki alanına giren fatura, iş yerinin faaliyetinin ve vergi mükellefiyetinin sona erdirilmesi konularını içerdiğini, davalının vergi kaçakçılığı suçunu işlediğini, yazılı ve sözlü ihbar edilmesine rağmen işlem yapılmadığını, tüm bunların yargılamanın iadesi konusuna örnek olduğunu belirterek, kanunlara ve Anayasaya aykırı olan kararın bozulmasını talep etmiştir. B. Gerekçe ve Değerlendirme Uyuşmazlık, yargılamanın iadesi istemine ilişkindir. 6100 sayılı Kanun'un 375. maddesinde yargılamanın iadesi sebeplerinin sınırlı olarak sayıldığı, davacı tarafından bu sebeplerden birine dayanılmadığı, istinaf konusu yapılmayan bir hususun temyiz aşamasında ileri sürülemeyeceği anlaşılmakla, yargılamanın iadesini isteyen asılın temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 24.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.