3. Hukuk Dairesi 2025/1787 E. , 2025/5099 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/1846 E., 2025/332 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 18. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2022/361 E., 2024/203 K. Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili; davalı ...'in 1416 sayılı Ecnebi Memleketlere Gönderilecek Talebe Hakkında Kanun (1416 sayılı Kanun) kapsamında resmi burslu statüde 2008 yılında müvekkili Bakanlık hesabına, .. Üniversitesi adına "Bilgisayar Ağları" dalında ABD'de master ve doktora öğrenimi görmeye hak kazandığını, davalının 31.08.2009-25.05.2011 tarihleri arasında yüksek lisans öğrenimini tamamlayarak 26.05.2011 tarihinde doktora öğrenimine başladığını, ancak davalı ... tarafından 10.07.2012 tarihli dilekçeyle, Green Card kazandığından bahisle öğrencilikle ilişiğinin kesilmesi ve adına yapılan masrafların hesaplanmasının talep edildiğini, davalı bursiyerin öğrencilikle ilişiğinin kesilmesinin uygun görüldüğünü, 16.08.2012 tarihli ve 21123 sayılı yazıyla davalı bursiyere 147.507,81 TL USD ve 1.632,48 TL borcun bildirildiğini, davalı ...'in master ve doktora öğrenimi için .. ... Noterliğinin 02.01.2008 tarihli ve ... yevmiye numaralı yüklenme senedini imzaladığını, davalılar .., .. ve ..'nin .. ... Noterliğinin 02.01.2008 tarihli ve ... yevmiye numaralı kefaletnamesini imzaladığını, davalı ... ve ..'nin ise ... Noterliğinin 17.08.2012 tarihli ve ... yevmiye numaralı kefaletnamesini imzaladıklarını, davalı ...'in kendi isteğiyle öğrencilikle ilişiğinin kesilmesini talep ettiğini, borcunu kabul ederek masrafların bir kısmını farklı tarihlerde ödediğini, davalı ...'in 20.01.2016 tarihli taahhütname ile 116.699,44 USD ve 1.632,48 TL borcun ödenmesini kabul ettiğini, davalılar .. ve ..'in .. ... Noterliğinin 05.11.2015 tarihli ve ... yevmiye sayılı kefaletname ile işbu borca kefil olduklarını, bilahare davalı ...'in yüksek lisans öğrenimi borcuna karşılık görev talebinde bulunduğunu, Bakanlığın 21.05.2018 tarihli yazısıyla öğrenimin tamamlanmamış kısmı için hesaplanan borcun ödenmesi gerektiğinin davalıya bildirildiğini, .. ... Noterliğinin 03.05.2018 tarihli ve ... yevmiye sayılı taahhütname ve kefaletnamesinin davalılardan .., .. .. ve .. tarafından imzalandığını, ancak davalı doktora öğrenimine karşılık gelen tutarı ödemediğinden görev talebi ile ilgili işlemlerine devam edilmediğini, toplam borcun sadece 55.004,68 USD ve 1.632,48 TL'sinin ödendiğini, bakiye 93.738,13 USD ile ödenen miktarlara ait 15.824,49 USD ile 1.461,52 TL işlemiş faiz borcunun ödenmesi hususunda anlaşma sağlanamadığını ileri sürerek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, 93.738,13 USD alacak ile 15.824,49 USD ve 1.461,52 TL işlemiş faiz borcunun her bir ödeme tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan (kefillerin her birinin sorumlu olduğu miktar itibariyle) müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalılar vekili; müvekkili ..'in yurt dışında yüksek lisans öğrenimini başarıyla tamamladığını, ancak doktora öğrenimini tamamlayamadığını, müvekkilin başarılı bitirilen yüksek lisansa bağlı olarak görev talebinde bulunduğunu, ancak davacı Bakanlığın her defasında göreve başlatılmayı doktora eğitimine bağlı olarak tazminatın ödenmesi şartına bağladığını, müvekkilinin göreve başlayabilmek için davacıya 19.553,74 USD ve 1.479,48 TL ödemesine rağmen göreve başlatılmadığını, müvekkilinin göreve başlatılmak için davacı Bakanlığa yaptığı son başvuru ile ilgili sürecin halen devam ettiğini, başvurunun olumsuz sonuçlanması halinde işlemin iptali için dava açılacağından işbu davanın neticesinin beklenilmesine karar verilmesi gerektiğini, asıl borçludan talep edilemeyecek tazminatın kefillerden de istenemeyeceğini, müvekkilleri .., .. ve ..'nin kefaletname tarihinin 02.01.2008, .. .. ve ..'nin kefaletname tarihinin 17.08.2012 tarihi olduğunu, 10 yıllık süre geçtiğinden hak düşürücü sürenin geçtiğini, kefalet senedi alınması sırasında eş rızası alınmadığından işbu kefalet senetlerinin hükümsüz olduğunu, davalı kefillerden alınan diğer kefaletnamelerin de geçersiz olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; Ankara 7. İdare Mahkemesinin 2022/2340 E., 2023/1149 K. sayılı dosyasında verilen kısmen kabul kararıyla, davacı Bakanlığın yüksek lisansa bağlı masraf talebinin dayanaksız kaldığı, doktora masraflarının davalı tarafından ödendiği, eldeki davanın açılmasından sonra doktora masrafı için talep edilen döviz cinsinden faiz talebinin davacının başvurusu ile silindiği, TL cinsinden faiz borçlarının ise davalı tarafından ödendiği, bu nedenle doktora borcu için talep edilen USD ve TL cinsinden faiz talebinin konusuz kaldığı gerekçesiyle; davacının USD cinsinden alacak talebinin reddine, davacının USD ve TL cinsi faiz talebi konusuz kaldığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.
IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı bursiyerin, doktora öğrenimi için yapılan 55.022,81 USD ve 1.479,48 TL masrafı 24.08.2021 tarihinde ödediğinin görüldüğü, davalı ...'in davacı Bakanlığa doktora öğrenimi nedeniyle borcunun kalmadığı, yüksek lisans öğrenimi için verilen görev kapsamında ataması yapılan davalı bursiyerin 09.09.2024 tarihinde göreve başladığı, davalı kefiller .., .. ve .. tarafından diğer davalı ...'in öğrenimi için imzalanan kefaletnamenin 02.01.2008 tarihli olduğu dikkate alındığında kefiller yönünden hak düşürücü sürenin dolduğu, davalı ... tarafından imzalanan .. ... Noterliğinin 05.11.2015 tarihli ve ... yevmiye sayılı kefaletnamede kefilin sorumlu olduğu azami miktar, kefalet tarihi ve müteselsil kefil durumunun kendi el yazısıyla belirtilmediği görülmekle, geçerlilik şekil şartını taşımayan bu kefaletname yönünden de davalı ... için bir yükümlülüğün doğmadığı, Mahkemece davalı kefiller .., .. ve .. yönünden bu gerekçeyle davanın reddine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle; davacının istinaf başvurusunun esastan reddine, davalıların istinaf başvurusunun kabulüne, İlk Derece Mahkeme kararının kaldırılmasına, yeniden davacının doktora alacağı 55.022,81 USD ve 1.479,48 TL yönünden davalılar .., .. .. ve ..'ye karşı açılan davanın reddine, davacının yüksek lisans alacağı 54.539,81 USD için davalılar .. ve ..'ye karşı açılan dava konusuz kalmakla karar verilmesine yer olmadığına, davalılar ..ve ..'e karşı açılan davanın reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili; davalı bursiyerin doktora öğreniminden doğan edimlerini yerine getirmediğini, dava devam ederken davalı ...'in 05.06.2023 tarihinde 7440 sayılı Kanundan faydalanmak için başvuruda bulunduğunu, davalının dilekçesine istinaden doktoradan kalan döviz faiz borcunun dava süreci devam ederken silindiğini, dava devam ederken 04.08.2023 tarihinde 1.302,69 TL faiz borcu ödendiğinden davanın konusuz kaldığını, bu nedenle müvekkili lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini, davanın açıldığı tarihte davanın açılmasına sebebiyet veren davalının kusurlu olduğunu, aleyhlerine nispi vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını ifade ederek; kararın bozulmasını talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, yüksek lisans ve doktora yapmak için yurt dışına gönderilen davalı ...'in doktora eğitimini tamamlamadığından öğrencilikle ilişiğinin kesilmesi nedeniyle yapılan masrafların tahsili istemine ilişkindir. Ankara 7. İdare Mahkemesinin 31.05.2023 tarihli ve 2022/2340 E., 2023/1149 K. sayılı dosyasıyla; bursiyer .. tarafından davacı Bakanlık aleyhine, yüksek lisansa bağlı görev talebi dikkate alınarak göreve başlatılma ve doktorada geçen sürenin zorunlu hizmet olarak ifa edilmesi istemi ile yaptığı 13.09.2022 tarihli ve ... numaralı başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemi ile açılan davada, dava konusu işlemin davacının başarıyla tamamladığı yüksek lisansa bağlı görev talebi dikkate alınarak göreve başlatılma isteminin reddine ilişkin kısmının iptaline, davacının doktorada geçen sürenin zorunlu hizmet olarak ifa edilmesi isteminin reddine ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine karar verildiği, karara karşı davalı vekilinin istinaf başvurusunun, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 19.10.2023 tarihli ve 2023/2524 E., 2023/3238 K. sayılı kararı ile kesin olarak reddine karar verilerek kararın kesinleştiği, davacının yüksek lisansa bağlı masraf talebinin dayanaksız kaldığı, doktora masraflarının ise davalı tarafından dava tarihinden önce ödendiği dosya kapsamı ile sabittir. Yapılan bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde; doktora masrafları yönünden, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 326/1 maddesi gereğince vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davada haksız çıkan davacıya yükletilmesi, yüksek lisans masrafları yönünden, davanın konusunu oluşturan Kurum işlemi iptal edilmiş olmakla dava konusuz kaldığından aynı Kanun'un 331. maddesi uyarınca davacının yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasının yerinde olduğunun anlaşılmasına göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanunun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 23.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.