3. Hukuk Dairesi 2024/2837 E. , 2025/2067 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/438 E., 2024/884 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Körfez 2. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2020/62 E., 2022/34 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından duruşma istemli olarak temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyize konu edilen kararda hüküm altına alınan miktarın duruşma sınırının altında olduğu anlaşılmakla; duruşma isteminin reddine, temyiz dilekçesinin kabulü ile incelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili; davalının, Hava Kuvvetleri Komutanlığı emrinde görev yapmaktayken mecburi hizmet süresini tamamlamadan 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin (375 sayılı KHK) Geçici 35. maddesi uyarınca 13.03.2019 tarihinde meslekten çıkarıldığını, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun (926 sayılı Kanun) 112. maddesi ile işbu maddeye istinaden tanzim edilen Yönetmelik hükümleri uyarınca askeri öğrencilikle birlikte, subay olarak naspetildikten sonra yapılan öğrenim, eğitim ve yetiştirme masraflarının tahsil edilmesi amacıyla davalıya masraf bildirim cetveli ile birlikte tafsilatlı izahatın bulunduğu ödeme mektubunun tebliğ edildiğini, ancak davalının yasal süre içerisinde ödeme yapmadığını belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı olmak üzere, 271.657,30 TL öğrenim, eğitim ve yetiştirmeye yönelik asıl alacak ile sarf tarihinden tahsilata yönelik yapılan işlemlere kadar geçen sürenin kanuni faizi olan 174.623,45 TL olmak üzere toplam 446.280,75 TL'nin davalıdan tahsilini, asıl alacağa bu tutarın bildirildiği tarih olan 14.01.2020 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesini istemiştir.
II. CEVAP Davalı vekili; 926 sayılı Kanun'un 112. maddesinin, 675 ve 669 sayılı OHAL döneminde çıkarılan KHK ve kanunlara göre hakkaniyete, eşitlik ilkesine aykırı ve mülkiyet hakkını ihlal edecek nitelikte olduğunu, bizzat darbeye iştirak ettiği gerekçesi ile ilişiği kesilen şahıslar için OHAL döneminde çıkarılan KHK ve Kanunlarda: "Mecburi hizmet yükümlülükleri ve mecburi hizmete bağlı borç yükümlülükleri ortadan kalkar, buna ilişkin dava ve borç takibi işlemlerine son verilir. Bunlardan alınmış olan yüklenme senetleri ve muteber imzalı müteselsil kefalet senetlerinde yazılı olan tutarlar, ilgili kamu personelinden yahut kefillerinden talep ve tahsil edilmez." denilmekte iken, müvekkilinin OHAL dönemi dışında darbeye teşebbüs eden örgüt ile ilişkisi bulunduğu gerekçesi ile görevine son verildiğini ve mecburi hizmet bedelinin müvekkilinden talep edildiğini, 375 sayılı KHK'nın Geçici 35. maddesinin ve bu maddenin atfı ile 926 sayılı Kanun'un 112. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğunu, Anayasa Mahkemesi kararının neticesinin beklenmesini talep ettiklerini, müvekkilinin ihracı 675 sayılı KHK zamanında ihraç edilen diğer TSK Personelleri ile aynı gerekçelere dayanılarak gerçekleştirildiğinden, 675 sayılı KHK'nın 10/1-b maddesinin müvekkiline de uygulanması gerektiğini, müvekkilinin aldığı eğitimden ekonomik olarak fayda etmesinin engellendiğini, işbu eğitime dayalı olarak mecburi hizmet bedelinin talep edilmesinin orantısız ve hakkaniyete aykırı olduğunu, mecburi hizmet sözleşmesinin geçerli olmadığını, müvekkili aleyhine kesinleşmiş bir mahkeme kararı bulunmadığını, ceza yargılaması devam ettiğinden bekletici mesele yapılması gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı vekilinin somut norm denetimi itirazının reddine karar verildiği, alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olduğu, davalı vekilinin bekletici mesele talebinin, davanın KHK sebebiyle ihraçtan kaynaklı olduğundan dolayı reddine karar verildiği gerekçesiyle; davanın kabulüyle, toplam 446.280,75 TL tazminatın (271.657,30 TL asıl alacağa davalıya bildirim tarihi olan 14.01.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacı kuruma verilmesine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalının 375 sayılı KHK'nın Geçici 35. maddesi uyarınca kamu görevinden ihraç edildiği, 375 sayılı KHK'da kamu görevinden çıkarılanlara eğitim-öğretim döneminde yapılan yetiştirme giderlerinden mecburi hizmetten ifa edilmeyen döneme isabet eden giderler ile bu giderlerin ilişik kesme tarihine kadar işlemiş faizinin talep edilip edilemeyeceğine ilişkin hüküm bulunmadığı, 375 sayılı KHK, 675 sayılı KHK'dan ayrı bir düzenleme olup, 675 sayılı KHK'nın somut olayda uygulanmasını gerektirmeyeceği, 675 sayılı KHK'nın 10/1-b maddesinin ise kıyas yoluyla somut olayda uygulanamayacağı, bu bakımdan davalının 375 sayılı KHK'nın Geçici 35. maddesi ile 926 sayılı Kanun'un 112. maddesinin 675 sayılı KHK'nın 10. maddesi karşısında Anayasaya aykırı olduğu yönündeki somut norm denetimi itirazı yerinde görülmediğinden Mahkemece bu yöndeki itirazın reddi değerlendirmesinin yerinde olduğu, davalının mecburi hizmet taahhütnamesinin ikrah, gabin ve sebepsiz zenginleşme teşkil ettiği ve ceza dosyasının da bekletici mesele yapılması gerekeceği yönündeki istinaf nedenlerinin de dosyada mevcut delil durumu itibariyle yerinde görülmediği, davalının 375 sayılı KHK'nın Geçici 35. maddesi kapsamında kamu görevinden çıkarıldığı, Milli Savunma Bakanlığınca davalı için yapılan öğrenim, eğitim ve yetiştirme giderlerinin talep edilebileceği, bu itibarla 926 sayılı Kanunun 112. maddesi uyarınca davacının talep edebileceği giderlerin de denetime elverişli bilirkişi raporuyla belirlendiği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. V.TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı vekili; 375 sayılı KHK'nın Geçici 35. maddesinin ve bu maddenin atfı ile 926 sayılı Kanununun 112. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğunu, Anayasa Mahkemesi kararının neticesinin beklenmesini talep ettiklerini, müvekkilinin ihracının 675 sayılı KHK zamanında ihraç edilen diğer TSK Personelleri ile aynı gerekçelere dayanılarak gerçekleştirildiğinden, 675 sayılı KHK'nın 10/1-b maddesinin müvekkiline de uygulanması gerektiğini, müvekkilinin aldığı eğitimden ekonomik olarak fayda etmesinin 375 sayılı KHK'nın Geçici 35. maddesi ile engellendiğini, işbu eğitime dayalı olarak mecburi hizmet bedelinin talep edilmesinin orantısız ve hakkaniyete aykırı olduğunu, mecburi hizmet sözleşmesinin geçersiz olduğunu, ceza yargılaması devam ettiğinden bekletici mesele yapılması gerektiğini, ayrıca faiz talebinin de fahiş ve ölçüsüz bir nitelik taşıdığını ifade ederek; kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, 375 sayılı KHK uyarınca ihraç edilen davalının, mecburi hizmet yükümlülüğünden kaynaklı öğrenim, eğitim ve yetiştirme masraflarının tahsili istemine ilişkindir. 1.Davalının 375 sayılı KHK'nın Geçici 35. maddesi uyarınca kamu görevinden ihraç edildiği, 375 sayılı KHK'da kamu görevinden ihraç edilenlerin yükümlülüklerinin ortadan kalkacağına ilişkin herhangi bir yasal düzenlemenin olmadığı, 675 sayılı KHK'nın 10/1-b maddesinin kıyas yoluyla somut olayda uygulanamayacağı anlaşıldığından, davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddi gerekir. 2. 926 sayılı Kanunun 112. maddesine 03.07.2003 tarihinde 4917 sayılı Kanun ile eklenen 5. maddesinde; "Türk Silahlı Kuvvetlerinden her ne şekilde olursa olsun mecburi hizmet yükümlülüğünü tamamlamadan ayrılan veya ilişiği kesilen subay ve astsubaylar (Türk Silahlı Kuvvetleri'nde görev yapamaz şeklinde sağlık raporu alanlar ile vazife malûlü olarak Türk Silahlı Kuvvetleri'nden ayrılanlar hariç), her yıl kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından belirlenen; askeri öğrenci, subay ve astsubay naspedildikten sonra kendilerine yapılan öğrenim, eğitim ve yetiştirme masraflarını, yükümlülük sürelerinin eksik kalan kısmı ile orantılı olarak kanuni faizi ile birlikte tazminat olarak öderler. Öğrenim, eğitim ve yetiştirme masraflarının hangi unsurlardan oluşacağı ve tahsiline ilişkin usul ve esaslar; Milli Savunma, İçişleri ve Maliye Bakanlıkları tarafından müştereken yürürlüğe konulacak yönetmelikte belirlenir." denilmiştir. 3. 926 sayılı Kanunun uygulanmasını gösteren ve 17.12.2005 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Silahlı Kuvvetleri Personelinin Öğrenim, Eğitim ve Yetiştirme Masraflarının Tespitine Dair Yönetmelik'in (Yönetmelik) 5. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde 24.12.2022 tarihinde yapılan değişiklikle, tahsil edilmeyecek giderler; personel ve amortisman giderleri, ilaç ve tedavi giderleri, kitap ve kırtasiye giderleri, öğrenci harçlıkları, yiyecek masraflarının yarısı, bunlara tekabül eden faizleri, tahsil edilecek giderler ise; yiyecek masraflarının yarısı, giyim kuşam masrafları, vize, diploma, sınav ve benzeri harçlar, öğretim ve eğitimin gerektirdiği ulaşım giderleri, barındırma masrafları, hazırlık sınıfı yabancı dil masrafları, atış giderleri, görmüş olduğu kurs masrafları, devlet tarafından yapılan diğer masraflar, bunlara tekabül eden faizleri sayılmıştır. Aynı Yönetmelik'in 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, kurs merkezlerinde; subay, astsubay olarak eğitim ve yetiştirme masraflarının tespitinde; yolluk ve yevmiyeler, eğitim ve yetiştirmenin gerektirdiği taşıma ve ulaşım giderleri, öğrenim, eğitim ve yetiştirme maksadıyla diğer eğitim kurumlarına ödenen masraflar ile görmüş olduğu eğitim veya kurs masraflarının tazminat hesabında dikkate alınacağının düzenlendiği görülmüştür. 4. Ayrıca Yönetmelik'te, helikopter ve uçuş masraflarına ilişkin herhangi bir masraf kalemine yer verilmemiştir. Aynı zamanda söz konusu Yönetmelikte, 11.03.2016 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikle Maliyet Hesabı başlıklı 5. maddesinin (e) bendinde, Uçuş (pilotaj) eğitim merkezlerinde veya uçuş birliklerinde verilen başlangıç, ..., tekamül uçuş (pilotaj) eğitimlerinde, uçuşta sarf edilen yağ, yakıt ve oksijen giderleri, (f) bendinde Uçuş (pilotaj) eğitim merkezlerinde hizmet alımı yoluyla tedarik edilen başlangıç, ..., tekamül uçuş (pilotaj) eğitim masraflarının hesaplanmasında bu maddenin birinci fıkrasının (a), (b), (c), (d) ve (e) bentlerinin dikkate alınacağı belirtilmiştir. 5. Yönetmelik'in Geçici 1. maddesinde, yayımlandığı tarihte henüz ödeme yapmamış ancak Türk Silahlı Kuvvetlerden ilişiği kesilmiş personele de bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş olup, dosyanın incelenmesinde; davalının mecburi hizmetini tamamlamadan 13.03.2019 yılında ilişiğinin kesildiği anlaşılmıştır. 6. Davacı Kurumun 03.01.2020 tarihli yazısında; söz konusu öğrenim, eğitim ve yetiştirmeye ilişkin masrafların, yapıldıkları tarihler dikkate alınarak 17.12.2005 tarihli Yönetmelik hükümlerine göre hesap edildiği ve Masraf Bildirim Cetvelinin sunulduğu, talep edilen miktar toplamının 446.280,75 TL olduğu bildirilmiştir. 7. Hal böyle olunca, İlk Derece Mahkemesince, 17.12.2005 tarihinde yürürlüğe giren Yönetmelik'in 5. maddesinde, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yapamaz şeklinde sağlık raporu alanlar ile vazife malûlü olarak ayrılanlar hariç olmak üzere her ne şekilde olursa olsun mecburi hizmet yükümlülüğünü tamamlamadan ayrılan veya ilişiği kesilen subay ve astsubaylar ile ilgili maliyet hesabında; öğrencilik dönemine ait 3 Eylül 1985 tarihli ve 18857 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Askerî Okullara Alınan Öğrenciler ile Silahlı Kuvvetler Hesabına Fakülte ve Yüksek Okullarda Okuyan Öğrenciler İçin Yüklenme Senedi Düzenlenmesine ve Bu Okullardan Çeşitli Sebeplerle Ayrılacak Öğrencilere veya Kefillerine Ödettirilecek Tazminata Dair Yönetmelik hükümleri uygulanarak yapılacak hesaplamada; 09.11.2013 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş bulunan Türk Silahlı Kuvvetleri Personelinin Öğrenim, Eğitim ve Yetiştirme Masraflarının Tespitine Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi, 11.03.2016 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş bulunan Türk Silahlı Kuvvetleri Personelinin Öğrenim, Eğitim ve Yetiştirme Masraflarının Tespitine Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1 ve 2. maddeleri ve 24.12.2022 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş bulunan Türk Silahlı Kuvvetleri Personelinin Öğrenim, Eğitim ve Yetiştirme Masraflarının Tespitine Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile yapılan düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilerek oluşacak sonuç doğrultusunda bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı vekilinin sair temyiz itirazlarının REDDİNE, 2. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakeleri Kanunu'nun 373/1 maddesi uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA, 3. İlk Derece Mahkemesi kararının aynı Kanun'un 371. maddesi uyarınca davalı yararına BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 10.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! f12fc2532e660472 37f4361df37c003e