3. Hukuk Dairesi 2024/2450 E. , 2025/1677 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (Tüketici) Mahkemesi SAYISI : 2023/249 E., 2024/217 K. DAVA TARİHİ : 27.09.2012 Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar, davalılar vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili; davalı ... ile diğer davalı ... Turizm A.Ş. arasında 29.09.1989 tarihinde imzalanan kira, yapım ve işletme sözleşmesi kapsamında Bodrum'da ... Tatil Köyü adında tesis oluşturulduğunu, bu kapsamda şirket ile devre tatil sözleşmesi imzaladığını ilk yıl tesisten yararlandığını, sonraki yıllarda şirketin iflası nedeniyle yararlanmasının mümkün olmadığını, sorunun yıllardır çözülmediğini ileri sürerek; sözleşme kapsamında ödediği 30.000 Alman Markının davalılardan tahsiline ilişkin başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini talep etmiştir.
II. CEVAP 1. Davalı şirket vekili; zamanaşımı süresinin dolduğunu sözleşmenin geçersiz olduğunu, kötü niyetle hareket edildiğini, önceki şirketin yetkili kişilerinin sözleşmede imzası bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir. 2. Davalı ... vekili; sözleşmenin tarafı olmadığını, sözleşmenin resmi biçimde yapılmadığı için hukuken geçersiz sayılması gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. MAHKEME KARARI Mahkemenin 19.02.2015 tarihli kararıyla; sözleşmenin imkansız hale geldiğinin 1992 yılında öğrenilmesine karşın on yıllık zamanaşımı süresi içerisinde dava hakkının kullanılmaması nedeni ile davanın zamanaşımından reddine karar verilmiş; karara süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesince uyuşmazlığın Tüketici Mahkemesinin görev alanına girmesi nedeni ile görev yönünden hükmün bozulmasına karar verilmiş; davalı şirket vekilinin karar düzeltme talebi üzerine Yargıtay (Kapatılan) 13. Hukuk Dairesinin 25.10.2017 tarihli kararıyla; sözleşme 1992 yılında imzalanmış ise de tahsis anlaşması başlıklı sözleşmenin 17. maddesinde “iş bu anlaşma başka hiç bir şekilde sona ermedikçe 01.01.2038 tarihinde son bulur” hükmünü ihtiva ettiği, tarafların sözleşmeyi başka şekilde sonlandırmadığı, bu durumda taraflar arasında devam etmekte olan bir sözleşme bulunduğundan sözleşme ilişkisinin devamı sırasında zamanaşımı süresinin işlemeyeceğinin kabulü gerektiği, Mahkemece bu hususlar dikkate alınarak işin esasına girilmesi gerekirken, davanın zamanaşımı yönünden reddinin usul ve yasaya aykırı olduğu, Dairece kararın bu nedenle bozulması gerekirken, zuhulen görev yönünden bozulduğu gerekçesiyle davalı şirketin karar düzeltme talebinin kabulü ile Dairemizin bozma kararının kaldırılmasına karar verilmiştir. Bozmaya uyan Mahkemenin 07.07.2021 tarihli kararıyla; itirazın iptali davası olarak görülen davada, davacı tarafın talebinin, dava konusu icra dosyası kapsamında yapılan alacak talebi doğrultusunda değerlendirilmesi gerektiğinden davalı ... Şirketi açısından davanın esastan reddine, davalı ... açısından da, dava konusu sözleşmenin tarafı olmadığından ve davalı olarak husumet yöneltilemeyeceğinden davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiş; davacı ve katılma yoluyla davalı ... Turizm ve Liman Hizmetleri A.Ş. vekillerince temyiz isteminde bulunması üzerine Dairece verilen 28.11.2022 tarihli ilamla; davacının sair ve davalı ... Şirketinin tüm temyiz itirazları rededilmiş, "Mahkemece, davacının geçerli devre tatil sözleşmesi gereğince kullanım hakkı olan tesisten haklı neden olmaksızın yararlandırılıp yararlandırılmadığı araştırılarak sözleşmenin feshinin koşullarının oluşup oluşmadığı değerlendirilip sözleşmenin haklı nedenle feshi halinde bakiye kalan döneme isabet eden bedelin iadesinin istenebileceği gözetilerek sonucuna göre karar verilmesi" gerektiği belirtilerek, davacının sair ve davalı ... Şirketinin tüm temyiz itirazlarının reddiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir. Bozmaya uyan Mahkemenin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; tesisin 1995-1996 yıllarından sonra davacı muris tarafından kullanımının mümkün olmadığı, davacı tarafın sözleşmenin feshi isteminin haklı neden oluşturduğu gerekçesiyle; davacı tarafın 1996 yılı yazından sonra sözleşme gereği bakiye 41 yıllık alacağı hesaplanarak, davanın kısmen kabulüyle; 13.03.1992 tarihli devre tatil sözleşmesinin feshine, Milas 2. İcra Müdürlüğünün 2011/10063 E. sayılı takip dosyasında davalı borçlunun itirazının kısmen iptali ile takibin, takip tarihi itibariyle 13.101,96 EURO asıl alacak ve işleyecek faiz üzerinden devamına, yasal koşulları oluşmadığından icra ve inkar tazminatı ve kötü niyet tazminatı taleplerinin ve fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1. Davalı ... vekili; davacı ile müvekkili idare arasında herhangi bir sözleşme ilişkisi bulunmadığını, müvekkili idarenin davalı şirket ile herhangi bir ortaklığı da bulunmadığını, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, Mahkeme tarafından verilen 07.07.2021 tarihli karar ile Müvekkili hakkında verilmiş olan davanın husumet yokluğundan reddine ilişkin hüküm fıkrasının bozma kararının kapsamı dışında kalarak kesinleşmiş olmasına rağmen Mahkeme tarafından müvekkili aleyhine hüküm kurulmuş olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir. 2. Davalı ... Turizm ve Liman Hizmetleri A.Ş. vekili; davanın itirazın iptali davası olması sebebiyle re'sen sözleşmenin feshine karar veremeyeceğini, davanın konusunun sadece icra takibine konu edilen alacaklar olduğunu, dava konusu devre tatil sözleşmesinin geçerli olmadığını, bilirkişi raporu sadece icra takip tarihine kadar hesap yapmasına rağmen Mahkemece kullanılamayan tüm süre 41 yıl için hüküm tesisinin hatalı olduğunu ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davacının tahsis anlaşması gereği devre tatil hakkını kullanamadığı döneme ait ödediği paranın iadesi için başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. 1. Temyizen incelenen Mahkeme kararında ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı ve bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı, sözleşmenin feshinin davacının talebinin doğal sonucu olduğu anlaşılmakla; davalı ... Turizm ve Liman Hizmetleri A.Ş. vekilinin temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Davalı ... Müdürlüğünün temyiz itirazlarının incelenmesinde; Usulî kazanılmış hak kavramına ilişkin yerleşik ilke Dairemizin 29.06.2022 tarihli ve 2022/7746 E., 2022/8494 K. sayılı ilâmında; "Bilindiği üzere; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda (keza mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nda) "usulî kazanılmış hak" kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu Kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir. Mahkemenin, Yargıtayın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Yargıtay İBK 9.5.1960 tarih 21/9, RG. 28.6.1960-10537) Hükmün bir kısmının bozma kapsamı dışında bırakılmasının amacı bu kısımların doğru olduğunu belirlemek, bozmanın sınırlarını çizmek ve bu şekilde usulü kazanılmış hakları oluşturup, korumaktır. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK)." şeklinde açıklanmıştır. Somut uyuşmazlıkta, Mahkemenin bozma öncesi verilen 07.07.2021 tarihli kararıyla, davanın davalı ... açısından husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir. Kararın temyizi üzerine hükmüne uyulan Dairemiz bozma ilamıyla; mahkemece, davacının geçerli devre tatil sözleşmesi gereğince kullanım hakkı olan tesisten haklı neden olmaksızın yararlandırılıp yararlandırılmadığı araştırılarak sözleşmenin feshinin koşullarının oluşup oluşmadığı değerlendirilip sözleşmenin haklı nedenle feshi halinde bakiye kalan döneme isabet eden bedelin iadesinin istenebileceği gözetilerek sonucuna göre karar verilmesi gerektiği belirtilmiş; davacının sair ve davalı ... Şirketinin tüm temyiz itirazlarının reddine karar verilmek suretiyle bozma kararı verilmiştir. Bozma kararından sonra yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş ise de bozma ilamı ile davalı ... lehine oluşan usulî kazanılmış hakkın ihlal edildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece, davalı ... yönünden davanın husumet yokluğundan reddine dair karar kesinleştiğinden, bu davalı yönünden karar verilmesine yer olmadığına ve davanın sadece davalılardan ... Turizm ve Liman Hizmetleri A.Ş. yönünden kısmen kabulüne karar verilmesi gerekirken usulî kazanılmış hak gözetilmeksizin karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Davalı ... Turizm ve Liman Hizmetleri A.Ş.'nin temyiz itirazlarının REDDİNE, 2. Temyiz olunan Mahkeme kararının 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428. maddesi gereğince davalı ... yararına BOZULMASINA, Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz eden davalı ... Turizm ve Liman Hizmetleri A.Ş.ye yükletilmesine, Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden davalı ... Müdürlüğüne iadesine, 6100 sayılı Kanun’un Geçici 3. maddesi atfıyla 1086 sayılı Kanun’un 440. maddesi gereğincekarar düzeltme yolu kapalı olmak üzere,17.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 5ec08ca1a344f528 b7354a05473c46f3