3. Hukuk Dairesi 2024/2245 E. , 2025/1546 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 36. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/390 E., 2024/704 K. DAVA TARİHİ : 13.07.2023 İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 6. Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2023/492 E., 2023/783 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili; müvekkili borsanın üyesi olan davalı şirketin, alım satım işlemlerini bildirerek tescil ettirmesi gerektiğini, kanun ve yönetmelik uyarınca davalı şirketin 2022-2023 yıllarına ait tüm ticari defterler ile alım satıma ait e-fatura, e-arşiv fatura, kağıt fatura ve benzeri tüm belgelerin ve kayıtların incelenmesinin talep edildiğini, bu hususta davalı şirkete üç gün süre verilmesine rağmen istenilen belgelerin sunulmadığını, buna ilişkin tutanak düzenlendiğini, davalı şirketin incelemeden kaçınması nedeniyle evraklarının incelenmesi için hakim kararına ihtiyaç duyulduğunu ileri sürerek; davalı şirketin 2022-2023 yıllarına ait ticari defter, evrak ve alım satım faturalarının incelenip iade edilmek üzere müvekkiline teslimine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalı vekili; dava dilekçesinde ek olarak belirtilen delillerin müvekkili şirkete tebliğ edilmediğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun (5714 sayılı Kanun) 46/6 fıkrasında "Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkilidirler. Bu amaçla hâkim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilirler." hükmünün yer aldığı anılan hüküm uyarınca davacı borsanın üyesi olan davalı şirketin kotasyona tabi olan alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediğini denetlemeye yetkisi bulunduğu ve bu amaçla hâkim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve kayıtlarını inceleyebileceği gerekçesiyle; davanın kabulü ile 5174 sayılı Kanun'un 46. maddesi gereğince davalıya ait 2022-2023 yıllarına ait ticari defterler, alım-satıma ait e-fatura, e-arşiv ve kağıt faturaların incelenmesi için davacıya inceleme izni verilmesine karar verilmiş; karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davalı şirketin, borsa kotasyonuna tabi satışlarının tespiti amacıyla ticari defter ve belgelerinin incelenmesine izin verilmesinin istenmesi üzerine, Mahkemece; davacı kurumun, üyesi olan davalı şirketin kotasyona tabi olan alım ve satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediğini denetlemeye yetkili bulunduğu, hâkim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve kayıtlarını inceleyebileceğine yönelik kabulünde bir isabetsizlik bulunmadığı, 5174 sayılı Kanunun uygulanmasına yönelik Ticaret Borsalarına Tabi Maddeler ve Bu Maddelerin Alım veya Satımlarının Tescili Hakkındaki Yönetmeliğin 5/1 maddesi hükmüne göre, ilgili bakanlığın kotasyona alınacak mallar yönünden karar verme yetkisine sahip olduğu, ilgili borsa tarafından da buna istinaden ilan edilen listede "yumurta" ürününe yer verildiği, aynı Yönetmeliğin 15/1 maddesi hükmüne göre "Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkilidir. Bu amaçla hakim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilir." düzenlemesine uygun olarak Mahkemece karar verildiği ve davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararının bulunduğu gerekçesiyle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı vekili; müvekilinin yumurta ticareti yaptığını, ürünün bozulmaya elverişli olduğunu, bu niteliği ile yumurta üretiminin borsaya tabi olmadığını, müvekkilinin savunma hakkının kısıtlandığını, davacı borsanın dayanak yaptığı belgelerin müvekkili şirkete tebliğ edilmediğini, davada hukuki yarar bulunmadığını ileri sürerek; kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, 5174 sayılı Kanunun 46. maddesine dayalı defter ve belgelerin incelenmesine izin verilmesi istemine ilişkindir. 5174 sayılı Kanunun Uygulanmasına Yönelik Ticaret Borsalarına Tabi Maddeler ve Bu Maddelerin Alım veya Satımlarının Tescili Hakkındaki Yönetmeliğin 5/1 maddesinde; "... Bakanlık değişen piyasa şartlarında, borsada yeterli arz ve talep bulunmayan veya ticari teamüllere göre borsalarda alım satıma konu olmayan malları genel olarak veya borsalar itibariyle borsaya tabi mallar arasından çıkarabilir, ticaret borsalarının, bölge ticaret borsalarının ve ürün ihtisas borsalarının kotasyonunda yer alacak veya almayacak ürünleri ve ... en az alım satım miktarlarını yeniden belirleyebilir ... Borsalar tarafından yerinde ilan edilir." düzenlemesine yer verilmiştir. Yine aynı Yönetmeliğin 15/1maddesinde ise, "Borsalar, üyelerinin alım satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediklerini denetlemeye yetkilidir. Bu amaçla hakim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve evrakını inceleyebilir." denilmektedir. Açıklanan Kanun ve Yönetmelik hükümleri nazara alındığında, davacı kurumun, üyesi olan davalı şirketin kotasyona tabi olan alım ve satımlarının tamamını tescil ettirip ettirmediğini denetlemeye yetkili bulunmasına, hâkim kararıyla üyelerinin ilgili defter ve kayıtlarını inceleyebileceğine yönelik Derece Mahkemelerinin kabulünde bir isabetsizlik bulunmamasına, Yönetmeliğin 5/1 maddesi hükmüne göre, ilgili bakanlığın kotasyona alınacak mallar yönünden karar verme yetkisine sahip olmasına ve ilgili borsa tarafından da buna istinaden ilan edilen listede "yumurta" ürününe açıkça yer verilmesine, davacının eldeki davayı açmakta hukuki yararı bulunduğunun anlaşılmasına göre, davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile kararın onanmasına karar verilmiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370/1 maddesi uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı bakiye temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,12.03.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 57ad40198e3c4d0f d461445b10b00782