Yargıtay 12. Hukuk Dairesi 2025/7637 E., 2025/6421 K. (16.10.2025) – Tapu

12. Hukuk Dairesi 2025/7637 E. , 2025/6421 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki borçlular tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü: 1- Şikayetçi borçlu ...’in temyiz dilekçesinin incelenmesinde; Tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararında yazılı gerekçelere göre yerinde bulunmayan temyiz itirazlarının REDDİNE, 2- Şikayetçi ipotek borçluları ... ve ...’in temyiz istemlerinin incelenmesinde ise; Şikayetçi ipotek borçlusu ...’in, şikayete konu 1 84... parsel sayılı taşınmazlara, şikayetçi ipotek borçlusu ...’in ise şikayete konu 493 parsel sayılı taşınmaza ilişkin temyiz istemleri yerinde değil ise de; Şikayetçilerin ihalenin feshi istemiyle icra mahkemesine başvurdukları, İlk Derece Mahkemesince, şikayetin reddine ve şikayetçiler aleyhine para cezasına hükmedilmesine karar verildiği, şikayetçiler tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine hükmedildiği, kararın şikayetçiler tarafından temyiz edildiği görülmüştür. Dosyada öncelikli sorun; İİK'nın 7343 sayılı Kanun ile değişik 134. maddesindeki istisna tutulan taraflar dışında yatırılması gereken nispi harç ve teminatın niteliği ve buna bağlı olarak HMK'nın 114. maddesinde belirtilen dava şartı olup olmadığı ve nispi harç ile teminatın tamamlatılma usulüdür. İcra takibi sırasında, 2004 sayılı İİK'ya göre yapılan ihalenin feshine ilişkin hususlar Kanun’un 134 vd. maddelerinde düzenlenmiştir. İhalenin feshi şikayetleri daha önce başvuranın kim olduğuna bakılmaksızın maktu harca tabi iken 2004 sayılı İİK'nın 134. maddesinde değişiklik yapan ve 30.11.2021 tarihinde yürürlüğe giren 7343 sayılı Kanun’un 27/4. maddesi ile şikayeti “Satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişilerin" yapması halinde ihale bedeli üzerinden nispi harca tabi kılınmıştır. Ayrıca ihalenin feshi talebinde 7343 sayılı Kanun’un 27/5. maddesi ile “Satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişiler" teminat yatırmakla yükümlü kılınmıştır. Yargı harçları, 492 sayılı Harçlar Kanunda düzenlenmiş olup, dava açarken harç yatırılması şartı, HMK'nın 114. maddesinde belirtilen dava şartlarından değildir Dava harçları özel kanun ile düzenlenmiştir. Kanun’un "Noksan tespit edilen değer üzerinden harcın ödenmesi" başlıklı 30. maddesi "Muhakeme sırasında tespit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 409 uncu (HMK md.150) maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır." hükmünü içermektedir. HMK'ya göre bir şartın tamamlatılması, Mahkeme tarafından ilgilisine usulüne uygun şekilde süre verilmesi halinde mümkündür. Verilecek süre yasal düzenlemeye uygun değil ise hukuki sonuç doğurmaz. Ayrıca nispi harca tabi bir dava, nispi harç tamamlanmadıkça görülemez ve davanın görülmesi için yatırılması şart olan noksan nispi harç, harçlar kanununa aykırı biçimde dava yürütülüp, nispi harç karar anında tamamlatılamaz. İİK'nın 7343 sayılı kanunun 27. maddesi ile değişik 134. maddesi bu yasal düzenlemelere göre değerlendirildiğinde; İhalenin feshi talebinin 30.11.2021 tarihinden sonra yapılması halinde kanunda belirtilen istisnai taraflar dışında kalan gerçek yada tüzel kişiler tarafından yapılması halinde ihale bedeli üzerinden nispi harca tabi olduğu ve nispi harcın yarısının peşin yatırılacağı tartışmasızdır. Aynı şekilde ihale bedelinin %5'i oranında teminat yatırılması da şarttır. Yukarıda da açıklandığı üzere dava açılırken alınması gereken harç, dava harcı olup, Harçlar Kanuna göre dava açılırken alınır. Noksan yatırılmış ise Harçlar Kanunu'nun 30. maddesinde belirtilen usul ile tamamlatılır. Harç tamamlanmaz ise yaptırımı da yine aynı maddede düzenlenmiştir.%5 teminat ise yine harç gibi dava açılırken yatırılmalıdır. Teminat, HMK'nın 114/2. maddesi kapsamında dava şartıdır. Dava açılırken yatırılmayan teminatın tamamlanması için (harcı tamamlanmayan davaya devam edilemeyeceğinden) öncelikle harç tamamlatılmalı, sonra teminatın yatırılması için davacıya HMK'nın 115. maddesinde belirtilen dava şartlarının tamamlatılmasına ilişkin usule göre süre verilmelidir. Harcın yatırılmamasının yaptırımı, "...davanın açılmamış sayılması," harç yatırılmakla birlikte teminatın yatırılmamasının yaptırımı ise "...davanın dava şartı noksanlığından usulden reddidir." Açılmamış sayılma ve usulden ret kararlarının hukuki sonuçlarının farklı olduğu izahtan varestedir. Somut uyuşmazlıkta; şikayet, tapunun 184, 3 92... parselinde kayıtlı ipotekli taşınmazlara ilişkin olup, bunlardan 184 numaralı parselin malikinin ... olup, bu taşınmazın ihalesinin feshini istemekte diğer ipotek borçlusu olan şikayetçi ...’ın şikayet hakkının bulunmadığı, yine 392 parselde kayıtlı olanın malikinin takip borçlusu ... olduğundan, bu taşınmazın ihalesinin feshini istemekte ipotek borçluları ... ile ...’ın şikayet haklarının bulunmadığı nazara alınarak, İİK’nın 134. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkraları gereğince bu taşınmazlar yönünden yapılan şikayetin nispi harca tabi olduğu ve teminat gerektirdiği tartışmasızdır. Yukarıda belirtildiği üzere nispi harca tabi bir şikayetin yürütülmesi kanunda belirtilen nispi harcın yatırılmasına bağlıdır. Harçlar Kanunu'nun 30. maddesine göre harç yatırılmadıkça müteakip işlemler yapılamaz. Bu düzenlemenin sonucu olarak "davayı yürütmeye yönelik hiç bir işlem yapılamaz, diğer dava şartları incelenemez". Dava harcı diğer dava şartlarından önce gelir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 08.05.2024 tarih ve 2023/12-958 E. - 2024/226 K. sayılı ilamında da “2004 sayılı Kanun'un 134 üncü maddesine 7343 sayılı Kanun'un 30.11.2021 tarihinde yürürlüğe giren 27 nci maddesiyle eklenen üçüncü ve dördüncü fıkralarında satış isteyen alacaklı, borçlu, resmî sicilde kayıtlı ilgililer ile sınırlı ayni hak sahipleri dışında kalan kişilerce ihalenin feshi talebinde bulunulması hâlinde nispi harç alınması ve teminat gösterilmesi açık Kanun hükmüyle düzenlenmiştir. Buna göre pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenlerin ve ihalenin feshini isteyebilecek kişiler arasında sayılmayan kişilerin ihalenin feshi talebi, ihale bedeli üzerinden nispi harca tâbidir ve bu kişilerin teminat göstermesi gerekir. Kanun'un açık hükmü karşısında yorum yoluyla yeni kural konulamayacağı” belirtilmiştir. Mahkemece, kanunda belirtilen ve harç ile teminattan istisna tutulan taraflar dışında kaldığı anlaşılan şikayetçiler ... ve ...’e anılan taşınmazlar yönünden nispi harç ve akabinde ihale bedelinin %5'i oranında teminat yatırtılmadan yargılama yapılması ve bu hususun Bölge Adliye Mahkemesince gözden kaçırılması hatalı olup, Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması ile İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir. O halde mahkemece yapılacak iş öncelikle; adı geçen şikayetçi ipotek borçlularına söz konusu taşınmazlar yönünden nispi harcı tamamlamaları için Harçlar Kanunu'nun 30. maddesi uyarınca işlem yapmak ve akabinde teminatı yatırtıp sonuca gitmektir. SONUÇ: Yukarıda yazılı nedenlerle, 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 373/1. maddesi uyarınca, Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 02.07.2025 tarih ve 2025/734 E. - 2025/1490 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA, Bandırma İcra Hukuk Mahkemesinin 17.12.2024 tarih ve 2024/18 E. - 2024/319 K. sayılı kararının re'sen BOZULMASINA, temyiz edenlerin esasa ilişkin temyiz sebeplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, peşin alınan harcın istek halinde iadesine, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 16.10.2025 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi. Üye Dr....'in Karşı Oy Yazısı; İpotek veren üçüncü kişi takip borçlusu sıfatı ile ilgili olup, takipte diğer ipotek veren kişiye ait taşınmaz ihalesinin de feshini isteyebilir. Bu nedenle İİK’nın 134. maddesi uyarınca nispi harç ve teminat yatırma zorunluluğu yoktur. İlk Derece Mahkemesi de işin esasa girip şikayeti reddetmiş, kararın istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkeme istinaf istemini esastan reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. Temyiz isteminin esasının incelenerek sonucuna göre karar verilmesi görüşünde olduğumdan çoğunluğun şikayetçinin ilgili olmadığının kabulü ile nispi harcın Harçlar Kanunu 30. maddesi uyarınca yatırılması için süre verilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekçesi ile kararın bozulması görüşüne katılamıyorum. Kabule göre de şikayetçinin ilgili olmadığı bir an için kabul edilse bile nispi harç ve teminat dava şartı olduğundan verilen sürede yatırılmadıkları taktirde istemin usulden reddi kararı verilmesi görüşünde olduğumdan, bu yöndeki bozma gerekçesine de katılamıyorum.16.10.2025 SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 1f7af9ccb6a6eaa2 dcd9af2bc5e4e0b9