11. Hukuk Dairesi 2025/935 E. , 2025/6490 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/2442 Esas, 2024/1949 Karar HÜKÜM : Esastan Ret İLK DERECE MAHKEMESİ : Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2020/261 Esas, 2021/534 Karar Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: KARAR
I. DAVA Davacılar vekili dava dilekçesinde; davacılardan ...'ın davalı şirketten iplik aldığını, davacının ekonomik şartlar sebebi ile ürettiği malları satamadığı için elinde olmayan nedenler ile maddi sıkıntıya düştüğünü ve borcu karşılığında davalı şirkete her biri 500.000,00 TL bedelli 8 adet vadeli çek verdiğini, davacının bu çeklerin 4 tanesini vadelerinde ödediği halde piyasadaki olumsuzluk nedeniyle ürettiği kumaşları paraya dönüştürememesine bağlı olarak 30.09.2019, 15.10.2019, 31.10.20 19... .11.2019 vade tarihli toplam 2.000.000,00 TL bedelli 4 adet çeki vadelerinde ödeyemediğini, davacı ile davalı şirket arasındaki ticari ilişki bu şekilde devam ederken davalı şirket yetkilisinin alacağının teminatı olarak davacının deposunda bulunan bir miktar iplik ile üretilen ham kumaşların emaneten kendilerine teslim edilmesini istemesi üzerine davacının deposunda bulunan iplik ve ham kumaşı emaneten davalı şirkete gönderdiğini, 12.12.2019 tarihinde davalıya verilen çeklere dayalı olarak Bursa 10. İcra Müdürlüğünün 2019/14290 E. sayılı icra dosyasından davacının işletmesine ihtiyati hacze gelindiğini ve işyerinde bulunan mallar ile makinelerin haczedildiğini, davacının hacizli malların kaldırılmamasını ve kendisine yediemin olarak teslim edilmesini talep etmesi üzerine davalı vekilinin borcun ve ferilerinin 2.508.000,00 TL olduğunu, bu miktarın 100.000,00 TL’si nakit ödenmesi ve kalan 2.408.000,00 TL’lik kısmı için 30.12.2019 vade tarihli 2.408.000,00 TL bedelli ve müvekkillerinin tamamı tarafından imzalanacak yeni bir bono verilmesi ve verilecek bu bononun 100.000,00 TL’lik kısmı 30.12.2019 tarihinde, 245.000,00 TL’sinin 20.01.2020 tarihinde, 1.000.000,00 TL’si 21.01.2020 tarihinde ve 1.063.000,00 TL’si ise 25.02.2020 tarihinde ödenmesi koşuluyla haczedilen mahcuzların muhafaza altına alınmayacağını ve yediemin olarak davacıya teslim edilebileceğini belirttiğini, davacının haciz, muhafaza baskısı altında davalı şirket vekilinin bu çözümünü kabul ettiğini, bu amaçla davacılar ile davalı şirket vekili arasında ödeme koşullarını gösteren 12.12.2019 tarihli protokol düzenlenerek imzalandığını ve bu protokol gereği 12.12.2019 tanzim, 30.12.2019 vade tarihli ve 2.408.000,00 TL meblağlı bono düzenlendiğini, söz konusu bononun Bursa 10. İcra Müdürlüğünün 2019/14290 E. sayılı dosya borcunun tasfiyesi amacıyla ve teminat olarak davalıya verildiğini, protokol koşullarını yerine getirdiğini ancak davalı şirketin protokole uymadığını, protokole göre 20.01.2020 tarihinde yapılacak olan 245.000,00 TL’lik taksit ödemesinin yapılması beklenmeden Bursa 10. İcra Müdürlüğünün 2019/14290 E. sayılı icra dosyasında 20.01.2020 tarihinde haciz ve muhafaza talebinde bulunulduğunu, aynı gün davacının işyerine hacze gelindiğini, muhafaza işlemine başlandığını, bu şekilde borcun tasfiyesi ve teminatı amacıyla davacılar ile davalı şirket vekilleri arasında düzenlenen 12.12.2019 tarihli protokolün davalı tarafından tek taraflı olarak feshedilerek geçersiz hale geldiğini, bu nedenle verilmiş olan 12.12.2019 tanzim, 30.12.2019 vade tarihli ve 2.408.000,00 TL meblağlı teminat bonosunun geçerliğini yitirdiğini, davalı tarafça dava konusu bononun Bursa 1. Ticaret Mahkemesine ibraz edilerek ihtiyati haciz kararı alındığını, ihtiyati haciz kararının davalı şirket vekilleri tarafından Bursa 9. İcra Müdürlüğünün 2020/1044 E. sayılı dosyası ile infaz edildiğini, geçersiz hale gelmiş ve müstakil bir borç içermeyen bonoya istinaden takip başlatıldığını ileri sürerek bono nedeniyle davacıların borçlu olmadığının tespiti ile davaya konu teminat bonosu ve bu bonoya dayalı icra takiplerinin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde;davalının alacağını tahsil edebilmek amacıyla icra işlemlerine başladığını taraflar arasında uzun yıllardan beri süre gelen bir ticari ilişki bulunduğunu, yapılan kambiyo senedi yoluyla icra takibine borçlular tarafından itiraz edilmediğini, takibin kesinleştiğini, haciz sırasında uzlaşma teklif edilmesi üzerine dosya borcuna binaen 12.12.2019 tarihinde protokol yapıldığını, taraflar arasında yapılan işbu protokol gereğince 40.000,00 TL havale 60.000,00 TL ise nakit ödeme yapıldığını, yine borca mahsuben borçluları davacılar olan bonolar tanzim edildiğini, düzenlenen bu protokolde; protokolün Bursa 10. İcra Müdürlüğü 2019/14290 E. sayılı dosya borcuna binaen yapıldığını, borcunun tamamına ilişkin protokolde dökümü yapılan 1 adet bononun teslim alındığını, söz konusu bononun dökümü yapılan tarih ve miktarlar halinde ödeneceği, bononun belirtilen tarih ve miktarlarınca ödenmediği takdirde tahsilatta mükerrer olmamak kaydıyla icra takibine konu olacağının düzenlendiğini, bu bononun kayıtsız şartsız ödeme taahhüdü içeren bir kambiyo senedi olduğu ve bu protokolün bononun ödenmesini şartına bağlı kılmadığını, bu protokolün kayıtsız şartsız bono miktarınca borcun borçlu tarafça kabul edildiği, protokol içeriğindeki maddelerin bu bono ödeme kayıt ve şartlarını değil, ödeme şeklini oluşturan hükümler olduğunu, kaldı ki Bursa 9. İcra Müdürlüğü’nün 2020/1044 E. sayılı dosyasının takip talebinde de “taraflar arasında akdedilen 12.12.2019 tarihli protokol şartları geçerli olmak üzere bursa 10. İcra Müdürlüğü 2019/14290 E. sayılı dosyasıyla bağlantılı ve tahsilatta mükerrer olmamak kaydıyla tahsilinin yapılacağının" ayrıca belirtildiğini, dolayısıyla dosya borcunu kabul ederek yazılı protokoller yapan, borca mahsuben nakit ödeme yapıp kambiyo senetleri veren davacılarca açılan davanın hukuka aykırı olduğunu, protokolde senedin teminat senedi olduğuna ilişkin herhangi bir ibare bulunmadığı gibi zaten var olan, mevcut bir borca karşılık verilmiş olduğunu, davacı dava konusu edilen protokolü ve yaptığı ödemeleri icra baskısı altında gerçekleştirmiş olduğundan bahsetmiş olsa da, uygulamalar gereğince haciz tarihi ile protokolün aynı tarihli olmasının haciz tehdidi olarak yorumlanamayacağını, düzenlenen protokolün taraflarca kabul edilerek imzalandığını ve ihtirazi kayıtsız nakit ödemenin yapıldığını, borca mahsuben kayıtsız ve şartsız kambiyo senedi verildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve say��sı belirtilen kararı ile davanın dayanağı olan Bursa 9. İcra Müdürlüğü'nün 2020/1044 E. sayılı icra takibinin taraflar arasında düzenlenen 12.12.2019 tarihli protokol gereği alınan 12.12.2019 tanzim, 30.12.2019 vade tarihli 2.408.000,00 TL bedelli bonoya dayalı olarak başlatılmış kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takibe ilişkin olup 2.169.946,00 TL asıl alacak ve ferileri ile birlikte toplam 2.194.059,17 TL alacak için başlatılmış olduğu ve icra takibinin daha önce başlatılan Bursa 10. İcra Müdürlüğü'nün 2019/14290 E. sayılı icra takibi ile tahsilde tekerrür etmemek kaydı ile başlatıldığı, protokolün ve işbu davaya ve icra takibine konu senet aslının incelenmesinde, asıl borç ilişkisinin teminatı olarak verildiğine dair bir ibarenin protokolde ve senet metninde yer almadığı, bu nedenle teminat senedi olduğuna dair iddiaların yerinde olmayıp bağımsız olarak icra takibine konu edilebileceği, icra takibinin mükerrer olduğu iddiaları yönünden ise, protokole göre alınan dava konusu bononun borcun vadesinde ödenmediğinde icraya konu edilebileceğinin belirlenmiş olup, bononun niteliği gereği kayıtsız şartsız borç ikrarını içermekte olduğu, icraya konu edildiği 27.08.2020 tarihi itibariyle Bursa 10. İcra Müdürlüğü'nün 2019/14290 E. sayılı dosyasından yapılmış herhangi bir ödeme bulunmayıp icra takibinin aynı zamanda Bursa 10. İcra Müdürlüğü'nün 2019/14290 E. sayılı dosyası ile tahsilde tekerrür etmemek kaydıyla açıldığı, senet metninde senedin gösterilen vadesi 30.12.2019 tarihi olup, icra takibine konu Bursa 1 ATM'nin 2020/94 D.iş sayılı ihtiyati haciz kararının alındığı tarihin ise 22.01.2020 tarihi olduğu, aynı senede dayalı ve Bursa 10. İcra Müdürlüğü'nün 2019/14290 E. sayılı dosyası ile tahsilde tekerrür etmemek kaydıyla başlatılan Bursa 9. İcra Müdürlüğü'nün 2020/1044 E. sayılı icra takibinin başlatıldığı 27.08.2020 tarihi itibariyle de gerek işbu icra dosyasına gerek Bursa 10. İcra Müdürlüğü'nün 2019/14290 E. sayılı icra dosyasına gerekse de alacaklı davalı taraf yapılmış herhangi bir ödeme olmadığı gibi bir ödeme iddiası da bulunmadığı, dosya borcunun davacı yanın da beyan ettiği gibi 29.12.2020 tarihinde tüm icra harç, masraf, vekalet ücreti gibi ferileriyle birlikte ödenerek kapatıldığı yani infaz edildiği anlaşılmış olup bu tarih de bono ile ilgili ihtiyati haciz kararının alındığı 22.01.2020 tarihi, bonoya dayalı Bursa 9. İcra Müdürlüğü'nün 2020/1044 E. sayılı icra takibin başlatıldığı 27.08.2020 tarihi ve hatta işbu menfi tespit davasının açıldığı 03.02.2020 tarihinden sonrasına tekab��l ettiği, 03.02.2020 tarihi itibariyle gerek işbu davaya konu Bursa 9. İcra Müdürlüğü'nün 2020/1044 E. sayılı icra takibine konu kayıtsız ve şartsız borç ikrarı içeren bonodan gerekse tahsilde tekerrür etmemek kaydıyla bağlantılı açılan Bursa 10. İcra Müdürlüğü'nün 2019/14290 E. sayılı ilk icra dosyasından yapılmış olan bir ödeme bulunmadığı gerekçesi ile dava tarihi itibarı ile davacının borçlu olmadığı bir tutar olmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacılar vekilince istinaf edilmiştir.
IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile her ne kadar davacılar protokolün ve bononun haciz baskısı altında düzenlendiğini ileri sürmüşler ise de, dosya kapsamı uyarınca davalı ile ticari ilişki içerisinde olan davacı ...'ın davalıya Bursa 10. İcra Müdürlüğünün 2019/14290 E. sayılı dosyası kapsamında keşide edilen çekler nedeniyle borçlu olmadığını ileri sürmediği, ihtiyati haciz sırasında diğer davacıların da davalı alacaklı ile protokol yaparak bono vermelerinin borcun üstlenilmesi niteliğinde olduğu, takip konusu borcun ötelenmesi amacıyla yapılan protokolün ve ifa uğruna verilen bononun haciz baskısı altında verildiğinin kabul edilemeyeceği, akdedilen protokolde dava konusu bononun teminat bonosu olduğuna dair herhangi bir ibare bulunmadığı, dava konusu bononun kayıtsız şartsız borç ikrarı içerdiği, bononun teminat bonosu olduğunun davacı tarafça yazılı deliller ile ispat edilmediği, protokol uyarınca 245.000,00 TL'lik ödemenin 10.01.2020 tarihinde yapılması gerektiği, davacı tarafça söz konusu ödemenin süresinde yapıldığına dair delil sunulmadığı, taraflar arasındaki protokolün davalı tarafça ihlal edildiği yönündeki iddianın ispat edilemediği, davadan sonra yapılan ödemenin ise davayı konusuz bırakmayacağı, yine davacı vekili, istinaf dilekçesinde davalı tarafa olan çek borcunun 2.000.000,00 TL bedelinde mal teslim edilerek ödendiğini, bu nedenle müvekkilinin borcunun bulunmadığını ileri sürmüş ise de, dava dilekçesinde davacı vekilinin söz konusu malların davacının davalıya olan borcuna karşılık davalıya teminat olarak gönderildiğini beyan ettiği anlaşıldığından bu istinaf sebebinin de yerinde görülmediği gerekçesi ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacılar vekilince temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ A. Dava ve Hukuki Nitelendirme Dava, kambiyo senedine dayalı olarak icra takibinden sonra açılan menfi tespit talebine ilişkindir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Dava, Bursa 9. İcra Müdürlüğü 2020/1044 E. sayılı takip dosyası ve dayanak teşkil eden kambiyo senedinden dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmiş ise de taraflar arasındaki ilişki davalı tarafça üretilen ipliklerin davacı tarafça satın alınmasına dayalı ticari ilişkiye dayalı olup, dava konusu olay davacı tarafça davalıdan alınan ürün karşılığında davacı tarafça teslim edilen çeklere dair ödeme yapılmadığından, davalıya teslim edilen çeklere dair başlatılan icra takibine dair uygulanan haciz işlemi sırasında davacı tarafça dava konusu icra takibine dayanak olan bonoların davalı şirkete verilmesi ve buna dair 12.12.2019 tarihli protokol imzalanması şeklinde gerçekleşmiştir. İşbu protokol Bursa 10. İcra Müdürlüğü 2019/14290 E. sayılı dosya borcuna binaen tanzim edilmiş olup, teslim alınan bono vade ve ödeme miktarlarına ilişkin olup, protokolde verilen senedin vadesinde ödenmemesi halinde tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla takip konusu yapılabileceği hüküm altına alınmıştır. Nitekim somut olayda yargılama devam ederken Bursa 10. İcra Müdürlüğü 2019/14290 E. sayılı icra dosyasının borcu davacı tarafından ödenmek sureti ile kapatılmış, ancak bu ödemeye ilişkin olarak bu dosya ile bağlantılı ve dava konusu icra dosyasına herhangi bir bildirim olmamış olup, Bursa 9. İcra Müdürlüğü 2020/1044 E. sayılı takip dosyası devam etmektedir. Mahkemece yapılacak iş, infaz tarihi itibariyle her iki dosya borcunun karşılaştırılarak faiz ve ferileri ayrı tutularak ödenen asıl borç tutarı kadar işbu davada konusuz kalmaya karar verilecek şekilde hesaplama yapılarak, ödenerek kapatıldığı belirtilen Bursa 10. İcra Müdürlüğü 2019/14290 E. sayılı dosyasında ödenen asıl borç miktarına göre işbu dosyadaki asıl alacak yönünden borcun sona erip ermediği ve diğer hususlara dair kapak hesabı yapılmak sureti ile Bursa 9. İcra Müdürlüğü 2020/1044 E. sayılı takip dosyası borcunun tespit edilip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.
VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULARAK KALDIRILMASINA, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/1 hükmü uyarınca dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgililere iadesine, 23.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 035bc64bf5a8f32a 47a595bf9d72c51b