10. Hukuk Dairesi 2025/362 E. , 2025/8352 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/1324 E., 2024/2591 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Eskişehir 2. İş Mahkemesi SAYISI : 2018/721 E., 2023/455 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin çalıştığı halde 13.04.2017-19.06.2017, 01.11.2017-11.05.2018 tarih aralığında sigortası hiç yapılmamış olduğundan bu tarih aralığındaki çalışmalarının aldığı gerçek ücret üzerinden sigortalı hizmet olarak tespiti ile Kurum kayıtlarının düzeltilmesine, SGK Genel Müdürlüğü'nün feri müdahil olarak davaya dahil edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; kayıtların tetkikinden 13.04.2017-19.06.2017 ve 01.11.2017-11.05.2018 tarihleri arasında davalı .. .. .. Eğitim Kurumları iş yerinden sigortalı tescil kaydının olmadığının tespit edildiğini, Kurum kayıtlarının resmi belge niteliğinde olduğundan ve aksi ancak eşdeğer kanıtlarla ispatlanabileceğinden davacının çalışma iddiasının doğru olmadığını beyan ederek açılan davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ''1- Davanın kabulü ile Davacının 13.04.2017-19.06.2017 ile 01.11.2017-11.05.2018 tarihleri arasında sigortalı sayılacak şekilde davalı iş yerinde çalıştığı ile ücretinin net 1.600,00 TL olarak tespitine,'' dair karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında istinaf başvurusunun esastan reddi kararı verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Kurum işleminin doğru olduğunu ve eksik araştırma ile karar verildiğini, beyan etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık hizmet tespitine ve prime esas kazancın tespitine ilişkindir. 1-Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. 2- Ayrıca, 5510 sayılı Kanun'un “Prime Esas Kazançlar” başlıklı 80. maddesinin 1. fıkrasında, sigortalıların prime esas kazançlarının nasıl belirleneceği açıklanmıştır. 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddelerine dayalı olarak açılan bu tür hizmet tespiti davalarında kesinleşen mahkeme ilamı, işverence Kuruma verilmeyen belgelerin yerine geçecek nitelikte olduğundan hükümde ayrıca 77. ve 80. maddelere göre hesaplanacak olan 1 günlük ücretin belirtilmesi de gerekmektedir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun; 200. maddesinde, bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukuki işlemlerin, yapıldıkları zamanki miktar veya değerleri belirli bir tutarı geçtiği takdirde senetle kanıtlanması gerektiği, bu hukuki işlemlerin miktar veya değeri, ödeme veya borçtan kurtarma (ibra) gibi herhangi bir sebeple belli bir tutardan aşağı düşse bile senetsiz kanıtlanamayacağı bu madde uyarınca senetle kanıtlanması gereken konularda yukarıdaki hükümler hatırlatılarak karşı tarafın açık muvafakati durumunda tanık dinlenebileceği, 202. maddesinde de senetle kanıtlanması zorunlu konularda delil başlangıcı varsa tanık dinlenebileceği açıklanarak delil başlangıcının, dava konusunun tamamen kanıtlanmasına yeterli olmamakla birlikte, bunun var olduğunu gösteren ve aleyhine sunulmuş olan tarafça veya temsilcisi tarafından verilen belgeler olduğu belirtilmiştir. Kuruma ödenmesi gereken sigorta primlerinin hesabında gerçek ücretin/kazancın esas alınması gerekmekte olup hizmet tespiti davalarının kamusal niteliği gereği, çalışma olgusu her türlü kanıtla ispatlanabilmesine karşın ücret konusunda aynı genişlikte ispat serbestliği söz konusu değildir ve değinilen maddelerde yazılı sınırları aşan ücret alma iddialarının yazılı delille kanıtlanması zorunluluğu bulunmaktadır. Ücret tutarı maddede belirtilen sınırları aştığı takdirde, tespiti gereken gerçek ücretin; hukuksal geçerliliğe sahip olarak düzenlenmiş bulunmaları kaydıyla, sigortalının imzasını içeren aylık ücreti gösteren para makbuzları, banka kayıtları, ticari defter kayıtları, ücret bordroları gibi belgelerle kanıtlanması olanaklıdır. Yazılı delille ispat sınırının altında kalan miktar için tanık dinlenebileceği gibi, tespiti istenen miktar sınırı aşsa dahi varlığı iddia edilen çalışmanın öncesine ve sonrasına ait yazılı delil başlangıcı sayılabilecek belgeler bulunuyorsa tanık dinlenmesi mümkündür. Nitekim Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 20.10.2010 gün ve 2010/10-480 Esas - 2010/523 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-481 Esas - 2010/524 Karar, 20.10.2010 gün ve 2010/10-482 Esas - 2010/525 Karar, 19.10.2011 gün ve 2011/10-608 Esas - 2011/649 Karar, 19.06.2013 gün ve 2012/10-1617 Esas - 2013/850 Karar sayılı ilamlarında da aynı görüş ve yaklaşım benimsenmiştir. 3-İlk Derece Mahkemesinin 06.04.2023 tarihli kararında; davanın kabulü ile davacının 13.04.2017-19.06.2017 ile 01.11.2017-11.05.2018 tarihleri arasında sigortalı sayılacak şekilde davalı iş yerinde çalıştığı ile ücretinin net 1.600,00 TL olarak tespitine ilişkin karar verilmiştir. Buna göre eldeki dosyada İlk Derece Mahkemesince verilen hizmet tespitine ilişkin karar yerinde ise de prime esas kazancın tespitine ilişkin karar eksik incelemeye dayalıdır. Yargılama sırasında dinlenen tanıklardan sadece bir tanığın, davacının asgari ücret ile çalıştığı yönünde beyanda bulunduğu, bunun dışında dinlenen diğer tanıkların beyanlarında davacının prime esas kazancı ile ilgili bir beyan bulunmadığı gibi prime esas kazancın belirlenmesi için araştırılması gereken hususlara ilişkin yukarıda yapılan açıklamalar ışığında dosyada başkaca bir delil bulunmamaktadır. Buna göre İlk Derece Mahkemesinin davacının talep ettiği, 13.04.2017-19.06.2017 ve 01.11.2017-11.05.2018 tarihleri arasında prime esas kazancın tespitine ilişkin yukarıda yapılan açıklamalar ışığında Mahkemece yeterli araştırma yapılmadan eksik araştırma ile karar verilmesi bozma nedenidir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 20.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 2c5fb8e666eeec19 f08beaab6eaf0e5f