10. Hukuk Dairesi 2025/1204 E. , 2025/9924 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/3573 E., 2024/1748 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 1. İş Mahkemesi SAYISI : 2019/182 E., 2022/281 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, 08.07.1997 tarihinden 27.05.2010 tarihine kadar davalı işyerinde uzun yol şoförü olarak kesintisiz ve sürekli çalıştığını, davalı şirketin karayolu taşımacılık işiyle iştigal ettiğini, davalı şirketin otobüslerinin ... ... otogarından çıkış yaptığını, davacının Türkiye'den Makedonya, Polonya, Ukrayna, Litvanya gibi ülkelere yolcu taşımacılığı yaptığını, sefer süresine göre kesintisiz şekilde tatil yapmadan 7 gün çalıştığını, dönüş seferine bağlı olarak ülkeye 1 ay dönmediğinin olduğu, mesai saatlerinin belirli olmadığını, davacının maaş artı sefer başı prim usulü çalıştığını, tüm bayramlarda çalıştığını, emeklilik işlemleri için Kuruma başvurduğunda sadece 08.07.1997-31.07.1997, 21.08.2007-25.08.2007 ve 03.05.2010-27.05.2010 tarihleri arasında sigortasının yapıldığını öğrendiğini, ilk giriş ve son çıkış tarihleri doğru olmakla, bu süreler arası kesintisiz çalışmasına rağmen aradaki sigorta sürelerinin işlenmediğini ve primlerinin ödenmediğini, kullandığı otobüsle yurt dışına çıktığından aracın çıkışı için şirket tarafından davacıya vekaletname verildiğini ve gümrük noktalarında davacının imza attığını, aracın giriş çıkış kayıtlarının davacının pasaportuyla beraber kayıt altına alındığını, Ulaştırma Bakanlığında sefer listeleri ile bu kayıtların mevcut olduğunu ileri sürerek, davacının davalı iş yerinde 01.08.1997 – 20.08.2007 ve 26.08.2007 – 02.05.2010 tarihleri arasında davalı şirket nezdinde kesintisiz ve sürekli çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiştir. II.CEVAP 1.Davalı şirket yetkilisi olduğunu beyan eden .....27.01.2020 tarihli celsede; "Şirket yetkilisi olduğuma dair elimde herhangi bir belge yok. Ancak daha önce şirketi temsilen davacıya karşı arabuluculuk görüşmelerine katılmıştım. Avukatımız duruşmaya gelemedi. Davayı kabul etmiyoruz" şeklinde açıklamada bulunmuştur. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü sürenin geçtiğini, Kurum resmi kayıtlarının esas olduğunu belirterek, davanın reddini istemiştir. III.İLK DERECE MAHKEME KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davanın kabulü ile davacı ...'ın; 1022042 işyeri sicil numaralı davalı Özbatu Beynelminel Nak. Tur. Ltd. Şti.' ünvanlı iş yerinde; -01.08.1997-31.12.1997 tarihleri arasında 150 gün süreyle, günlük 1.231.371TL ücretle, -01.01.1998-30.06.1998 tarihleri arasında 180 gün süreyle, günlük 1.668.400TL ücretle, -01.07.1998-30.09.1998 tarihleri arasında 90 gün süreyle, günlük 2.103.611TL ücretle, -01.10.1998-31.12.1998 tarihleri arasında 90 gün süreyle, günlük 2.336.625TL ücretle, -01.01.1999-30.06.1999 tarihleri arasında 180 gün süreyle, günlük 3.112.200TL ücretle, -01.07.1999-31.12.1999 tarihleri arasında 180 gün süreyle, günlük 3.790.000TL ücretle, -01.01.2000-31.03.2000 tarihleri arasında 90 gün süreyle, günlük 4.000.000TL ücretle, -01.04.2000-31.07.2000 tarihleri arasında 120 gün süreyle, günlük 5.000.000TL ücretle, -01.08.2000-31.12.2001 tarihleri arasında 270 gün süreyle, günlük 7.000.000TL ücretle, -01.04.2001-31.07.2000 tarihleri arasında 120 gün süreyle, günlük 5.000.000TL ücretle, -01.01.2002-31.03.2002 tarihleri arasında 90 gün süreyle, günlük 7.400.025TLücretle, -01.04.2002-30.06.2002 tarihleri arasında 90 gün süreyle, günlük 9.262.400TL ücretle, -01.07.2002-31.03.2003 tarihleri arasında 270 gün süreyle, günlük 10.919.443TL ücretle, -01.04.2003-30.06.2003 tarihleri arasında 90 gün süreyle, günlük 13.103.332TL ücretle, -01.07.2003-31.12.2003 tarihleri arasında 180 gün süreyle, günlük 15.267.194TL ücretle, -01.01.2004-30.06.2004 tarihleri arasında 180 gün süreyle, günlük 18.320.633TL ücretle, -01.07.2004-31.12.2004 tarihleri arasında 180 gün süreyle, günlük 14.805.000TL ücretle, -01.01.2005-31.12.2005 tarihleri arasında 360 gün süreyle, günlük 16.29TL ücretle, -01.01.2006-31.12.2006 tarihleri arasında 360 gün süreyle, günlük 17.70TL ücretle, -01.01.2007-30.06.2007 tarihleri arasında 180 gün süreyle, günlük 18.75TL ücretle, -01.07.2007-20.08.2007 tarihleri arasında 50 gün süreyle, günlük 19.50TL ücretle, -26.08.2007-31.12.2007 tarihleri arasında 125 gün süreyle, günlük 19.50TL ücretle, -01.01.2008-30.06.2008 tarihleri arasında 180 gün süreyle, günlük 20.28TL ücretle, -01.07.2008-31.12.2008 tarihleri arasında 180 gün süreyle, günlük 21.29TL ücretle, -01.01.2009-30.06.2009 tarihleri arasında 180 gün süreyle, günlük 22.20TL ücretle, -01.07.2009-31.12.2009 tarihleri arasında 180 gün süreyle, günlük 23.10TL ücretle, -01.01.2010-02.05.2010 tarihleri arasında 121 gün süreyle, günlük 24.30TL ücretle, çalıştığının tespitine karar verilmiştir. IV.İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1.Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olduğunu, hak düşürücü sürenin geçtiğini, tanık beyanlarının hüküm kurmaya yeterli ve elverişli olmadığını belirterek, kararın bozulmasını istemiştir. 2.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın öncelikle hak düşürücü süreden reddinin gerektiğini, bilirkişi raporuna itirazlarının nazara alınmadığını, Kurum resmi kayıtları esas olduğunu belirterek, kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 1.Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir. 2.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. 3.Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanun'un kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır. Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir. 4.506 sayılı Kanun'un 79/10. maddesi hükmüne göre Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin sigortalı hizmet olarak değerlendirilmesine ilişkin davanın, tespiti istenen hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içinde açılması gerekir. Bu yönde, anılan madde hükmünde yer alan hak düşürücü süre; yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalışmaları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar için geçerlidir. Bir başka anlatımla; sigortalıya ilişkin olarak işe giriş bildirgesi, dönem bordrosu gibi yönetmelikte belirtilen belgelerin Kuruma verilmesi ya da çalışmaların Kurumca tespit edilmesi halinde; Kurumca öğrenilen ve sonrasında kesintisiz biçimde devam eden çalışmalar bakımından hak düşürücü sürenin geçtiğinden söz edilemez. Ne var ki sigortalının Kuruma bildiriminin işe giriş tarihinden sonra yapılması, bir başka ifade ile sigortalının hizmet süresinin başlangıçtaki bir bölümünün Kuruma bildirilmeyerek sonrasının bildirilmesi ve Kuruma bildirimin yapıldığı tarihten önceki çalışmaların, bildirgelerin verildiği tarihi de kapsar biçimde kesintisiz devam etmiş olması halinde, Kuruma bildirilmeyen çalışma süresi yönünden hak düşürücü sürenin hesaplanmasında; bildirim dışı tutulan sürenin sonu değil, kesintisiz olarak geçen çalışmaların sona erdiği yılın sonu başlangıç alınmalıdır. 5.İnceleme konusu eldeki davada, davacı, davalı şirket nezdinde 01.08.1997 – 20.08.2007 ve 26.08.2007 – 02.05.2010 tarihleri arasında geçen kesintisiz ve sürekli çalışmalarının tespitini istemiş, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda hükümde belirtilen gerekçelerle davanın kabulüne karar verilmiş ise de, 26.09.2003 – 19.08.2006 tarihleri arası dönem yönünden karar eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır. 6.Somut olayda, davacının 01.08.1997 tarihinden 26.09.2003 tarihine kadar kesintisiz olarak düzenli aralıklarla ... ... Sınır Kapısından yurda giriş ve çıkışlarının olduğu, 26.09.2003 tarihli yurda giriş kaydından sonra 19.08.2006 yurt dışına çıkış tarihine kadar herhangi bir çıkış kaydının bulunmadığı, 19.08.2006 tarihinden 30.05.2010 tarihine kadar yine kesintisiz ve düzenli aralıklarla ... ... Sınır Kapısından yurda giriş ve çıkış kaydının olduğunun anlaşılması karşısında, 26.09.2003 – 19.08.2006 tarihleri arasındaki çalışmaların varlığı yönünden yapılan araştırma ve dosya kapsamında dinlenen tanık anlatımları yetersiz olup, hüküm kurmaya elverişli görünmemektedir. 7.Bu itibarla Mahkemece yapılacak iş; ihtilaf konusu dönem bordrolarının tamamı getirtilmeli, 26.09.2003 – 19.08.2006 tarihleri arasındaki çalışmaların varlığı, süresi ve niteliği yönünden davacı ile birlikte çalışması bulunan bordro tanıklarının beyanlarına başvurulmalı, yapılacak yargılama sırasında anılan dönem yönünden çalışmanın olmadığı sonucuna ulaşılır ise 19.08.2006 – 20.08.2007 tarihleri arasındaki dönem yönünden de hak düşürücü süre irdelemesi yapılmalı ve bu döneme ilişkin istemin de reddinin gerektiği gözetilerek, oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle, 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 17.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! d6ed2fbb0341ba02 595c9a7ab7f2685e