10. Hukuk Dairesi 2024/8269 E. , 2025/856 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/554 E., 2024/1103 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Trabzon 3. İş Mahkemesi SAYISI : 2019/125 E., 2023/233 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ile davalılar Kurum ve ... vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; 15.11.2006 ile 18.07.2013 tarihleri arasında davalı ...'na ait işyerinde aralıksız ve fiilen çalıştığının tespiti ile sigortalı gösterilmediği veya hukuka aykırı bir şekilde başka işyerlerinde çalışılmış gibi gösterildiği tarihlerde davalı işyerinde çalıştığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müvekkiline ait işyerinde 2013 yılı Ocak ayında işe başladığını, davacının müvekkilinin oğlunun arkadaşı olduğunu, davacının müvekkiline ait işyerinde çalışmaya başladığı tarihe kadar iki farklı işyerinde, müvekkili tarafından başka işyerinde sigortalı gösterilmediğini, müvekkiline ait işyerinin hacmi ve niteliğinin bir çok usta çalıştıracak bir işyeri olmadığını, küçük esnaf işletmesi olduğunu, işleri müvekkili ve oğlunun yaptığını, başka usta çalıştırmayı gerektirecek bir durumun söz konusu olmadığını, davacının 2013 yılı Ocak ayında işe girdiği tarihten itibaren sigortasının yapıldığını, davacının oğlu ile tartışıp işten ayrıldığını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle, bu tür davalarda Kurumlarının yasal hasım olması ve yaptığı işlemlerde herhangi bir hata bulunmaması dolayısıyla, haksız iddialara dayalı davanın husumet yokluğu nedeniyle Kurum yönünden davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulü, kısmen reddi ile -Davacının dava konusu edilen dönemde davalıya ait ... sicil sayılı işyerinde 15.11.2006-03.01.2013 tarihleri arasında 2006 yılında 45 gün, 2007 yılında 360 gün, 2008 yılında 360 gün, 2009 yılında 360 gün, 2010 yılında 360 gün, 2011 yılında 360 gün, 2012 yılında 360 gün 2013 yılında 198 gün olmak üzere toplam 2208 gün, 4/a kapsamında her ay 30 gün süre ile sürekli ve kesintisiz olarak çalıştığının tespiti ile bildirilemeyen sürelerin bildirilen sürelere eklenmesine, -Davacının, ...'e ait 1023028.061 sicil sayılı işyerinde 11.12.2009-30.03.2010, 01.07.2010-30.04.2011, 01.06.2012-31.12.2012 tarihleri arasında, ...'e ait 1057111.061 sicil sayılı işyerinde 01.04.2010-30.06.2010 tarihleri arasında, ... Üretim A.Ş.'ye ait 1041646.061 sicil sayılı işyerinde 01.05.2011-31.07.2011 tarihleri arasında, ... Kuyumculuk Nak. Harf. Taah. Tic. Ltd. Şti.'ye ait 1064619.061 sicil sayılı işyerinde 15.09.2011-30.04.2012 tarihleri arasında çalışmadığının tespitine, karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalılar Kurum ve ... vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1.Davacı vekili; Davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, ... Şirketi yönünden husumette yanılgı yapıldığını, vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir. 2.Davalı Kurum vekili; a.Tanık beyanlarına itibar edilmemesi gerektiğini, b. iş yeri kayıtlarının celp edilmesi gerektiğini, Kurumun yasal hasım olduğunu, Kurumun işleminde hata olmadığını, c.Davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir. 3.Davalı ... vekili; a.Davacının sigorta kayıtlarında bir hatanın bulunmadığını, b.Davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek kararı temyiz etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet tespitine ilişkindir. 1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin tüm, davalılardan Kurum ve ... vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. 2. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. İnceleme konusu davada davacı, davalı ...'na ait işyerinde 15.11.2006-18.07.2013 tarihleri arasında kesintisiz çalıştığı halde Kuruma bildirilmeyen eksik günlerin tespiti ile hizmet cetvelinde görülen ve dahili davalılar ... yanından yapılan 11.12.2009-31.03.2010, 01.07.2010-30.04.2011, 01.06.2012-31.12.2012 tarihleri arası bildirimlerin, ... yanından yapılan 01.04.2010-30.06.2010 tarihleri arası bildirimlerin, ... A.Ş yanından yapılan 01.05.2011-01.07.2011 tarihleri arası bildirimlerin, ... Kuyumculuk Ltd. Şti. yanından yapılan 15.09.2011-30.04.2012 tarihleri arası bildirimlerin de iptalini talep ve dava etmiş, Mahkemece toplanan deliller ve dinlenen bordro tanık beyanları ile davanın kısmen kabulüne, dahili davalılar yanından yapılan bildirimlerin de iptaline karar verilmiş ise de verilen kararda, kabulüne karar verilen 15.11.2006-10.12.2009 dönem yönünden yapılan araştırmanın yeterli olmadığı, dolayısıyla dosyadaki mevcut delillerin bu dönem yönünden karar vermeye elverişli olmadığı görünmektedir. Mahkemece yapılması gereken iş; a.Kabul edilen 15.11.2006-10.12.2009 tarihleri arasındaki çalışma yönünden, bordro tanığı olmayan ... dışında dinlenen tanıklardan ..., ..., ..., ...’nın çalışma süresine ilişkin bilgilerinin olmadığı, dinlenen tanıklar ...’ın 2009-2012 arası çalışmasının bulunduğu 2006 yılında çalışmasının bulunmadığı diğer tanık ...’nun ise davacının 2011-2013 arası çalıştığını beyan etmesi karşısında araştırmanın yeterli olmadığı anlaşılmakla bu dönem yönünden 2006/11-2009/12 döneminde davacı ile birlikte çalışan ve işverenin bordrolarında kayıtlı kişiler ile aynı yörede komşu veya benzeri işleri yapan başka işverenler ve bu işverenlerin çalıştırdığı bordrolara geçmiş kişiler re'sen saptanarak, çalışmaların varlığı ve süresi yönünden bilgi ve görgülerine başvurulmalı, davalı işyerinde tespiti istenen bu dönemde Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa, belgeler getirtilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde; işyerlerinin kapsamı, kapasitesi ile işin ve işyerinin niteliği nazara alınmalı, böylece bu konuda gerekli tüm soruşturma yapılarak uyuşmazlık konusu husus, hiçbir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde çözümlenip, deliller hep birlikte değerlendirilip takdir edilerek, davacının çalıştığı iddia edilen süreler tereddütsüz belirlenerek, Y.H.G.K'nın 14.11.2019 tarih 2016/10-374 Esas, 2019/1184 Karar sayılı ilamında da belirtildiği şekilde yapılacak araştırma ile varılacak sonuca göre bir karar verilmelidir. b.Kabule göre de dahili davalı ... yanından yapılan ve iptaline karar verilen 11.12.2009-31.03.2010 dönemi yönünden ise 11.12.2009-31.03.2010 tarihleri arasındaki bildirim sonunun 31.03.2010 tarihi yerine 30.03.2010 tarihi olarak alınması da ayrıca hatalı olmuştur.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2.İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 3.Aşağıda yazılı temyiz harcının ilgiliden alınmasına, 4.Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 20.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 3de7539abd7951e9 ad589eb0b8b7b525