10. Hukuk Dairesi 2024/3618 E. , 2025/7094 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ :İş Mahkemesi SAYISI : 2022/229 E., 2023/256 K. Taraflar arasındaki yaşlılık aylığı tutarının tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkeme kararı, davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ... sicil numarasıyla dava dışı ... Mühimmat Fabrikasında çalışmaktayken 15.07.2019 tarihinde emekli olduğu, hizmet akdinin devam ettiği 1999 – 2000 yılları arasında askerlik hizmetini ifa ettiği, 2018 yılı içerisinde davalı Kuruma müracaat ederek 1999 yılına ait 217 günlük askerlik süresini günlük asgari prime esas kazancın 1,6 katı üzerinden borçlandığı, davacıya tebliğ edilen borçlanma bedelinin ödenerek borçlanılan süre kadar hizmet kazandığı, davalı Kurum tarafından borçlanılan hizmet süresinin yaşlılık aylığının hesabında dikkate alınmadığı, bunun üzerine davacının davalı Kuruma müracaat ederek yapılan hatanın düzeltilmesi talebinde bulunduğu, bu defa davalı Kurum tarafından 2013/11 sayılı Genelgede 24.04.2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelgeyle yapılan değişiklik gerekçe gösterilerek 217 günlük borçlanma süresine ilişkin kazançların 18.04.2000 – 24.11.2000 tarihleri arasındaki hizmet süresine ilave edilerek yaşlılık aylığının hesaplandığı, borçlanılan sürenin 1999 yılına mal edilmesi gerekirken 2000 yılına işlenerek davacının yaşlılık aylığının 250,00 TL civarında eksik bağlandığı, 24.04.2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelgeyle değişik 2013/11 sayılı Genelgenin davacının borçlanma müracaatı sonrasında yürürlüğe girmesi nedeniyle davacı hakkında uygulanamayacağı, davacının talepte bulunduğu tarih itibariyle borçlanma işlemlerinin tamamlanmış olsaydı değişikliğin getirdiği olumsuzluktan etkilenmemiş olacağı, davacının talep tarihi itibariyle kazanılmış hakkının korunması gerektiği iddiasıyla davacıya bağlanması gereken yaşlılık aylığı miktarının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II.CEVAP Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum kayıtlarının incelenmesinde davacının 03.09.2018 tarihinde askerlik borçlanması talebinde bulunduğu, bahse konu talep doğrultusunda Kurum tarafından hesaplanarak 217 prim/gün karşılığı tahakkuk eden 7.846,72 TL borçlanma bedelinin ödenmesi gerektiğinin davacıya tebliğ edildiği, borçlanma bedelinin davacı tarafından 04.09.2018 tarihinde ... Bankası aracılığıyla Kurum hesaplarına yatırıldığı, daha sonra davacı tarafından 13.09.2019 tarihinde askerlik borçlanmasının 1999 yılına mal edilmesi gerektiği ileri sürülerek yaşlılık aylığının yeniden hesaplanması talebinde bulunulduğu, davalı Kurum tarafından davacıya verilen cevabi yazıda 217 günlük askerlik borçlanmasının 18.04.2000 – 24.11.2000 tarihleri arasına dahil edildiğinin bildirildiği, 5510 sayılı Kanunun hizmet borçlanmalarına ilişkin düzenlemelerin 41. maddesinde borçlanılan prime esas gün sayılarının borçlanılan ilgili aylara mal edileceği hükmünün yer aldığı, sigortalılık işlemleri başlıklı 2013/11 sayılı Genelgenin 2019/9 sayılı Genelge ile değişik bölümünde kısmi borçlanma talebinde bulunulması durumunda borçlanılan hizmetlerin prime esas kazanç olarak değerlendirilmesinde hizmet süresinin sonundan başa doğru değerlendirme yapılacağının belirtildiği, aktarılan yasal düzenleme ve ilgili genelge uyarınca Kurum tarafından yapılan borçlanma işleminde herhangi bir hata bulunmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. III.İLK DERECE MAHKEMESİ İLK KARARI İlk Derece Mahkemesi tarafından 21.07.2020 tarihli ve 2019/482 Esas, 2020/209 Karar sayılı kararla davalı Kurumun ilk tahsis işlemi aşamasında geçerli olan 217 prim/gün askerlik borçlanması işleminin hatalı olarak hizmet cetveline işlenmediği, söz konusu hatalı işlemin oluşumunda davacıya izafe edilebilecek bir kusurun bulunmadığı, dolayısıyla askerlik borçlanması işleminin tamamlandığı tarih itibariyle uygulamada olan 2013/11 sayılı Genelge çerçevesinde davalı Kurum tarafından 217 prim/gün borçlanma süresinin bu süreye karşılık ödenen prime esas kazançlar üzerinden, askerlik sevk tarihinden itibaren başlanılmak suretiyle hizmet döküm cetveline işlenerek davacıya yeniden yaşlılık aylığı hesaplanması gerektiği gerekçesiyle davacının davasının kabulü ile davacının 217 prim/gün borçlanma süresinin bu süreye karşılık gelen ödenen prime esas kazançlar üzerinden, askerlik sevk tarihinden itibaren başlanılmak suretiyle hizmet döküm cetveline işlenerek yeniden yaşlılık aylığı hesaplanması gerektiğinin tespitine karar verilmiştir. IV.İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin 21.07.2020 tarihli ve 2019/482 Esas, 2020/209 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin 27.01.2022 tarihli ve 2020/1324 Esas, 2022/136 Karar sayılı kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ 1. Bölge Adliye Mahkemesinin 27.01.2022 tarihli ve 2020/1324 Esas, 2022/136 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 09.05.2022 tarihli ve 2022/2654 Esas, 2022/6723 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur: "...1- Dosyadaki yazılara, toplanan delillere ve hükmün dayandığı gerektirici sebeplere göre, davalı Kurum vekilinin sair temyiz itirazlarının reddi gerekir. Davacının, 25.05.1999 ile 25.11.2000 tarihleri arasında askerlik hizmetini yerine getirdiği, 03.09.2018 tarihli borçlanma talep dilekçesi ile 1999 yılı askerlik süresinden 217 gün borçlanma talebinde bulunduğu, davalı Kurumca davacıya gönderilen 04.09.2018 tarihli borçlanma tahakkukunda, 113,00 TL günlük kazancın %32’si üzerinden 217 gün karşılığı 7.846,72 TL askerlik borçlanması bedelinin tebligat tarihinden itibaren bir ay içerisinde ödenmesi gerektiğinin bildirildiği, davacının 04.09.2018 tarihinde belirtilen tutarı süresinde ödediği ve 12.07.2019 tarihli dilekçesiyle tahsis talebinde bulunduğu, davalı Kurumun davacıya 15.07.2019 tarihi itibariyle yaşlılık aylığı bağladığı,yaşlılık aylığı hesaplama cetvellerinde, 217 günün, aylığın hesaplanmasında dikkate alınmaksızın 10.499 prim/gün hizmet süresi üzerinden, aylık ve ek ödeme toplam tutarı 4.483,75 TL olarak belirtildiği anlaşılmaktadır. Davacı, 13.09.2019 tarihli dilekçesi ile, kendisine askerlik borçlanması ile kazandığı 217 günlük hizmet süresinin hesaplamaya dahil edilmeksizin yaşlılık aylığı bağlandığını belirterek düzeltilmesi talebinde bulunmuştur. Düzeltme sonrası 10716 prim gün sayısı üzerinden aylık ve ek ödeme toplam tutarı 4.516,99 TL olarak gösterilmiştir. Davalı Kurum tarafından davacıya gönderilen 27.09.2019 tarihli yazıda, 24.04.2019 tarihli ve 2019/9 sayılı Genelge ile değişik 2013/11 sayılı Genelge uyarınca kısmi borçlanma yapılması halinde borçlanılan hizmetlerin prime esas kazançlarının hizmet sürelerinin sonundan başa doğru değerlendirileceğinden bahisle 217 gün askerlik borçlanmasının gün ve kazançlarının 18.04.2000 – 24.11.2000 tarihleri arasına işlenerek 22.08.2019 tarihli ikinci karar işlemiyle yaşlılık aylığının yeniden hesaplandığı belirtilmiştir. Mahkemece, davacının askerlik borçlanması talebini, 2013/11 sayılı Genelgede 2019/19 sayılı Genelge ile değişiklik yapılmadan, yani davalı Kurum tarafından uygulama değişikliğine gidilmeden önce Kuruma ilettiği, buna ilaveten borçlanma bedelini de yasal süresinde ve değişiklik öncesinde Kuruma ödediği, davalı Kurumun geçerli olan askerlik borçlanması işlemini hatalı olarak hizmet cetveline işlemediği, söz konusu hatalı işlemin oluşumunda davacıya izafe edilebilecek bir kusurun bulunmadığı, dolayısıyla askerlik borçlanması işleminin tamamlandığı tarih itibariyle uygulamada olan 2013/11 sayılı Genelge çerçevesinde davalı Kurum tarafından 217 prim/gün borçlanma süresinin bu süreye karşılık ödenen prime esas kazançlar üzerinden, askerlik sevk tarihinden itibaren başlanılmak suretiyle hizmet döküm cetveline işlenerek davacıya yeniden yaşlılık aylığı hesaplanması gerektiği gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiştir. Mahkemenin bu kabulü isabetli ise de; Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26. maddesinin 'Hâkim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir.' hükmü gereği, davacının talebini karşılayan ve infaza elverişli hüküm kurulması gereği gözetilmeden karar verilmesi usul ve yasaya aykırıdır. Mahkemece, davacının askerlik borçlanmasının ilgili döneme mal edilmesi halinde alabileceği aylık miktarı Kurumdan sorularak, davacının Kurum tarafından bildirilecek miktara itirazı bulunması halinde ise, konusunda uzman bilirkişiden denetime elverişli rapor alınarak, aylık miktarı tespit edilmeli sonucuna göre karar verilmelidir..." 2.İlk Derece Mahkemesi tarafından bozma ilamına uyularak yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının askerlik borçlanması talebini, 2013/11 sayılı Genelgede 2019/19 sayılı Genelge ile değişiklik yapılmadan, yani davalı Kurum tarafından uygulama değişikliğine gidilmeden önce Kuruma ilettiği, buna ilaveten borçlanma bedelini de yasal süresinde ve değişiklik öncesinde Kuruma ödediği, bu durumun davalı Kurumun da kabulünde olduğu, davalı Kurumun geçerli olan askerlik borçlanması işlemini hatalı olarak hizmet cetveline işlemediği, söz konusu hatalı işlemin oluşumunda davacıya izafe edilebilecek bir kusurun bulunmadığı, aksine hatalı işlemi fark eden davacının ikinci başvurusu üzerine ve salt ikinci başvuru esas alınarak ikinci başvuru tarihinde değiştirilmiş genelge hükümlerine göre işlem tesisinin hakkaniyete aykırı olduğu, dolayısıyla askerlik borçlanması işleminin tamamlandığı tarih itibariyle uygulamada olan 2013/11 sayılı Genelge çerçevesinde davalı Kurum tarafından 217 prim/gün borçlanma süresinin bu süreye karşılık ödenen prime esas kazançlar üzerinden, askerlik sevk tarihinden itibaren başlanılmak suretiyle hizmet döküm cetveline işlenmesi gerektiği anlaşılmakla, Yargıtay bozma ilamından sonra, davacının askerlik borçlanmasının ilgili döneme mal edilmesi halinde alabileceği aylık miktarı Kurumdan sorulduğu, davacının Kurum tarafından bildirilecek miktara itirazı bulunduğundan uzman bilirkişiden denetime elverişli 01.09.2023 tarihli rapor alınarak, aylık miktarı tespit edildiği gerekçesiyle davacının davasının kabulü ile davacının 217 prim/gün borçlanma süresinin bu süreye karşılık gelen ödenen prime esas kazançlar üzerinden, askerlik sevk tarihinden itibaren başlanılmak suretiyle hizmet döküm cetveline işlenerek yeniden yaşlılık aylığı hesaplanması gerektiğinin tespitine ve 6'şar aylık dönemlerden oluşacak şekilde; 2019 Temmuz ayından 2020 Ocak ayına kadar 4.643,12 TL olan emekli aylığının 1,05010 artış oranı ile 4.828,84 TL olarak artırılmasına, 2020 Ocak ayından 2020 Temmuz ayına kadar 4.944,92TL olan emekli aylığının 1,06500 artış oranı ile 5.142,72 TL olarak artırılmasına, -2020 Temmuz ayından 2021 ocak ayına kadar 5.229,26 TL olan emekli aylığının 1,05750 artış oranı ile, 5.438,43 TL olarak artırılmasına, 2001 Ocak ayından 2021 Temmuz ayına kadar 5.666,94 TL olan emekli aylığının 1,08370 artış oranı ile 5.893,62 olarak artırılmasına,2021 Temmuz ayından 2022 ocak ayına kadar 6.145,80 TL olan emekli aylığının 1,08450 artış oranı ile 6.391,63 TL olarak artırılmasına, 2022 Ocak ayından 2022 Temmuz ayına kadar 7.711,14 TL olan emekli aylığının 1,25470 artış oranı ile 8.019,58 TL olarak artırılmasına, 2022 Temmuz ayından 2023 ocak ayına kadar 10.976,80 TL olan emekli aylığının 1,42350 artış oranı ile 11.415,88 olarak artırılmasına, 2023 Ocak ayından 2023 temmuz ayına kadar 14.269,84 TL olan emekli aylığının 1,30000 artış oranı ile 14.840,64 TL olarak artırılmasına, 2023 Temmuz ayından itibaren 17.837,31 TL olan emekli aylığının 1,25000 artış oranı ile 18.550,80 TL olarak artırılmasına karar verilmiştir. VI.TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; davanın ispat edilemediği, Kurum işlemlerinin yerinde olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, yaşlılık aylığı tutarı yeniden hesaplanarak fark aylıkların ödenmesine ilişkindir. 1.Eldeki davada, 31.07.1969 doğumlu davacıya 12.07.2019 tarihli tahsis talebi üzerine 506 sayılı Kanun'un Geçici 81. maddesi uyarınca 15.07.2019 tarihinden itibaren aylık bağlandığı, davacının aylığının düşük olduğu gerekçesi ile Kuruma başvurduğu, sonuç alamaması üzerine de, eldeki davayı açtığı anlaşılmakla, davanın yasal dayanağı, öngörülen istisnaları dışında 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un Geçici 2. maddesi ve bu maddenin yollaması ile anılan Kanun'un 29 ve 506 sayılı Kanun'un 61 ve Geçici 82. maddeleridir. 2.Geçici 2. maddede, “Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 17.07.1964 tarihli ve 506 sayılı, 02.09.1971 tarihli ve 1479 sayılı, 17.10.1983 tarihli ve 2925 sayılı, bu Kanunla mülga 17.10.1983 tarihli ve 2926 sayılı Kanunlara tabi olanlara bağlanacak yaşlılık aylıkları aşağıdaki şekilde hesaplanır: a) Sigortalının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen sürelerdeki prim ödeme gün sayılarına veya fiilî hizmet süresine ait aylık; bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki kanun hükümlerine göre, aylık talep tarihindeki toplam prim ödeme gün sayısı veya fiilî hizmet süresi üzerinden, bu Kanunun yürürlük tarihi itibarıyla hesaplanacak aylığının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadarki prim ödeme gün sayısı veya fiilî hizmet süresi ile orantılı bölümü, aylık talep tarihine kadar geçen yıllar için, her yıl gerçekleşen güncelleme katsayısı ile çarpılarak hesaplanır. b) Sigortalının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra geçen sürelerdeki prim ödeme gün sayılarına ait aylığı, aylık talep tarihindeki toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden 29. madde hükümlerine göre hesaplanacak aylığının, bu Kanunun yürürlük tarihinden sonraki prim ödeme gün sayısına orantılı bölümü kadardır. Ancak, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 3600 prim gün sayısını doldurmamış olan sigortalıların yaşlılık aylığı bağlama oranının hesabında, sigortalının Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra geçen ve Kanunun yürürlük tarihinden önceki prim gün sayısını 3600 güne tamamlayan hizmet sürelerinin her 360 günü için % 3 oranı esas alınır. c) Aylık, (a) ve (b) bentlerine göre hesaplanan kısmî aylıkların toplamından oluşur. Aylıklar ayrıca 29. maddenin son fıkrasına göre artırılarak belirlenir. Bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla 17.07.1964 tarihli ve 506 sayılı Kanun'un geçici 82. maddesinin (a) bendine göre gösterge sistemi içinde hesaplanacak kısmî aylıklara esas gösterge, sigortalıların ortalama yıllık kazanç hesabına giren takvim yılı sayısı esas alınmak suretiyle hazırlanacak olan gösterge ve üst gösterge tespit tabloları esas alınarak belirlenir. Bu Kanun'un yürürlük tarihine kadar geçen sürelere ilişkin aylığın hesabında esas alınan asgari aylık tutarı ile 17.07.1964 tarihli ve 506 sayılı Kanun'un geçici 82. maddesinin ikinci fıkrasına göre belirlenen eski tam aylık tutarı, toplam prim ödeme gün sayısı içinde bu Kanunun yürürlük tarihine kadar geçen prim ödeme gün sayısının oranına tekabül eden tutar üzerinden esas alınır.…” hükmüne yer verilmiş, 29. maddenin “4. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar ile aynı fıkranın (c) bendine göre bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başlayanların yaşlılık aylığı, aşağıdaki hükümlere göre belirlenecek ortalama aylık kazancı ile aylık bağlama oranının çarpımı sonucunda bulunan tutardır. Ortalama aylık kazanç sigortalının her yıla ait prime esas kazancının, kazancın ait olduğu yıldan itibaren aylık talep tarihine kadar geçen yıllar için, her yıl gerçekleşen güncelleme katsayısı ile güncellenerek bulunan kazançlar toplamının, itibarî hizmet süresi ile fiilî hizmet süresi zammı hariç toplam prim ödeme gün sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanan ortalama günlük kazancın otuz katıdır. Aylık bağlama oranı, sigortalının malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tâbi geçen toplam prim ödeme gün sayısının her 360 günü için % 2 olarak uygulanır. Bu hesaplamada 360 günden eksik süreler orantılı olarak dikkate alınır. Ancak aylık bağlama oranı % 90'ı geçemez. 28. maddenin dördüncü ve beşinci fıkralarına göre aylığa hak kazanan sigortalılar için hesaplanacak aylık bağlama oranı, prim ödeme gün sayısı 9000 günden az olanlar için çalışma gücü kayıp oranının 9000 gün prim ödeme gün sayısı ile çarpımı sonucu bulunan rakamın % 60'a bölünmesi suretiyle hesaplanan gün sayısına göre, % 50'yi geçmemek üzere üçüncü fıkra uyarınca tespit edilen orandır. Prim ödeme gün sayısı 9000 günden fazla olanlar için ise toplam prim ödeme gün sayısına göre aylık bağlama oranı belirlenir. Ancak, 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılanlar için bu fıkrada geçen 9000 prim gün sayısı 7200 gün, % 50 oranı da % 40 olarak uygulanır. Yukarıdaki şekilde hesaplanan aylığın başlangıç tarihinin yılın ilk altı aylık dönemine rastlaması halinde 55. maddenin ikinci fıkrasına göre Ocak ödeme dönemi için gelir ve aylıklara uygulanan artış oranı kadar artırılarak, yılın ikinci altı aylık dönemine rastlaması halinde ise öncelikle Ocak ödeme dönemi, daha sonra Temmuz ödeme dönemi için gelir ve aylıklara uygulanan artış oranları kadar artırılarak, sigortalının aylık başlangıç tarihindeki aylığı hesaplanır.” şeklindeki düzenlemesi ile de 01.10.2008 sonrası aylıkların hesaplama yöntemi belirlenmiştir. 3.Geçici 2. madde hükmü gereğince, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihine kadarki sigortalılık sürelerine yönelik aylıklar, 506 sayılı Kanun'un 61 ve Geçici 82. maddesi gereğince hesaplanacak ve 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihe kadar geçen sigortalılık süresinin toplam sigortalılık süresine orantılı bölümü aylık miktarında esas alınacak, 01.10.2008 tarihi sonrasındaki sigortalılık sürelerine yönelik aylıklar ise 5510 sayılı Kanun'un 29 ve devamı madde hükümleri gereğince hesaplanacak ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra geçen sigortalılık süresinin toplam sigortalılık süresine orantılı bölümü aylık miktarında esas alınacaktır. 4.506 sayılı Kanun'un 61 inci maddesine göre, yaşlılık aylıklarının hesabında 31.12.1999 tarihine kadar katsayı esasına dayalı gösterge sistemi uygulanmakta iken, 4447 sayılı Kanun ile anılan maddede değişiklik yapılması sonucu, 01.01.2000 tarihinden itibaren katsayı esasına dayalı gösterge sistemi yürürlükten kaldırılmış, sigortalının her takvim yılına ait prime esas kazancı, kazancın ait olduğu takvim yılından itibaren aylık talep tarihine kadar geçen takvim yılları için, her yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranı ve gayrisafi yurt içi hasıla sabit fiyatlarla gelişme hızı kadar ayrı ayrı artırılarak bulunan yıllık kazançlar toplamının, toplam prim ödeme gün sayısına bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama günlük kazancın 360 katı, aylığın hesaplanmasına esas ortalama yıllık kazancı oluşturması esası getirilmiştir. Ancak bu sistem, 01.01.2000 tarihinden sonra sigortalı olarak çalışmaya başlayıp, emekli olanlara uygulanacağından, 506 sayılı Kanun'a 4447 sayılı Kanun'un 17. maddesi ile eklenen geçici 82. maddesi ile, 01.01.2000 tarihinden önce çalışmaya başlayıp, bu tarih sonrası da çalışmaya devam edenler için, eski ve yeni sistemin birleşiminden oluşan karma sisteme göre aylık bağlanacağı hükme bağlanmıştır. 5.506 sayılı Kanun'un Geçici 82/a bendi, “a) Sigortalının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar prim ödeme sürelerine ait aylığı aşağıdaki şekilde belirlenir. Sigortalının aylık talep tarihine kadarki toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden, bu Kanunun yürürlük tarihi itibariyle ve bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önceki hükümlere göre hesaplanacak aylığının sigortalının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadarki prim ödeme gün sayısı ile orantılı bölümü, bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren aylık başlangıç tarihine kadar geçen takvim yılları için, her yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranı ve gayrisafi yurt içi hasıla sabit fiyatlarla gelişme hızı kadar ayrı ayrı artırılarak hesaplanır. Hesaplanan yaşlılık aylığı, aylık bağlanması için yazılı başvurunun yapıldığı yılın Ocak ayı ile aylığın başladığı takvim yılının başlangıç tarihi arasında geçen her ay için Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranları kadar artırılır.” hükmünü getirmiş, 4447 sayılı Kanun ile mülga 506 sayılı Kanun'un 2422 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değişik 61. maddesinin birinci fıkrasının A bendinin a alt bendinde 5000 günden fazla primi ödenen her 240 gün için %60 oranına ilave olarak 1’er puan arttırılarak yaşlılık, malullük ve ölüm aylığı oranının tespit edileceği, b alt bendinde ise, “(Değişik: 11/12/1981-2564/2 md.) sigortalının, 5 000 günden noksan ödediği her 240 günlük malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi için %60 oranı 1 eksiltilerek,” hesaplama yapılacağı hüküm altına alınmış, ek 20. maddede de “Bu Kanuna göre gelir ve aylıkların hesaplanmasında katsayı esasına dayalı gösterge sistemi uygulanır. Göstergeler, derece ve kademeler halinde, gösterge ve üst gösterge tablolarında belirtilir. 506 sayılı Kanuna göre bağlanan gelir ve aylıkların hesaplanmasında 657sayılı Kanuna tabi Devlet memurlarının aylıklarına uygulanan katsayı uygulanır. Bu Kanun gereğince alınacak prim ve verilecek ödenekler ile bağlanacak gelir ve aylıkların hesaplanmasına esas gösterge ve üst gösterge tabloları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tesbit edilir.” hükmüne yer verilmiştir. 6.Bu çerçevede, 01.01.2000 öncesi ve sonrasında çalışmaları bulunan sigortalı yönünden 2000 yılı öncesi aylığı için, 5510 sayılı Kanun'un Geçici 2. maddesinin ikinci fıkrası gereği sigortalının gösterge tespitine giren yıl sayısına göre düzenlenen gösterge tespit tabloları esas alınarak, sigortalının 2000 yılından önceki prime esas kazançları toplanıp primi ödenmiş yıl sayısına bölünerek ortalama yıllık kazanç bulunur. Sonrasında sigortalının çalışmalarının geçtiği kuruma göre özel yada kamu sektörü için primi ödenmiş yıl sayısına göre hazırlanan üst gösterge tablosunda karşılığı aranır, bulunmadığı takdirde özel yada kamu sektörü için primi ödenmiş yıl sayısına göre hazırlanan gösterge tablosuna bakılarak gösterge tespiti yapılacaktır. Bulunan gösterge x katsayı x aylık bağlama oranı formülü ile 2000 yılı öncesi aylığı belirlenerek, 506 sayılı Kanun'un 4447 sayılı Kanun ile değiştirilmeden önceki 96. maddesinin, “Bu Kanuna göre Malüllük ve Yaşlılık sigortalarından bağlanacak aylıklar ile ölüm sigortasından hak sahibi kimselere bağlanacak aylıkların hesabına esas tutulan aylığın alt sınırı, gösterge tablosundaki en düşük göstergenin katsayı ile çarpımının %70'den az olamaz” hükmü gereği, alt sınır aylığının: 9475 x 12000 x %70 = 79.590.000 TL (yeni 79,59 TL) olduğu gözetilerek, bulunan aylık miktarı 79,59 TL'den az ise öncelikle bu miktara yükseltilecek ve 2000 öncesi hizmetine oranlanarak kısmi yaşlılık aylığı belirlenerek, Türkiye İstatistik Kurumundan, celp edilecek tüketici fiyat endeksi artış oranı ile gelişme hızı oranları (ait oldukları yıllarda geçerli olan yönteme göre hesaplanan ve ait oldukları yılların akabinde yayınlanan) nazara alınarak, bulunan aylık 1999/Aralık ayı TÜFE ve Gelişme Hızı ile 2000 yılına taşınacak ve 2008 Ocak ayına kadar her yıl TÜFE ve Gelişme Hızı ile çarpılmak suretiyle güncellenecektir(A1). Yine 1999 Aralık ayında hesaplanan tam aylığı da 2008 yılı Ocak ayına kadar TÜFE ile güncellenecek, böylelikle sigortalının 2000 öncesi hizmetleri esas alınmak ve gösterge sistemi uygulanmak suretiyle hesaplanan eski tam aylığı ve eski kısmi aylığı 2008 yılı Ocak ayına güncellenecektir. 7.01.01.2000 sonrası hizmetlere yönelik aylık tutarı ise 506 sayılı Kanun'un Geçici 82. maddesinin (b) bendine göre hesap edilir. Anılan bentte, “b) Sigortalının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonraki prim ödeme sürelerine ait aylığı ise, sigortalının aylık talep tarihine kadar toplam prim ödeme gün sayısı üzerinden bu Kanun'un 61. maddesi hükümlerine göre hesaplanacak aylığının, bu Kanunun yürürlük tarihinden sonraki prim ödeme gün sayısına orantılı bölümü kadardır.”hükmü getirilmiştir. 8.4447 sayılı Kanun ile değişik 506 sayılı Kanun'un 61. maddesi hükmüne göre, yukarıda açıklanan esaslar çerçevesinde 2000 ve sonrası her takvim yılına ait prime esas kazanç, kazancın ait olduğu takvim yılından itibaren 2008 yılına kadar geçen her takvim yılı için önce Aralık ayına göre açıklanan TÜFE’deki artış oranı daha sonra Gelişme Hızı kadar arttırılarak güncellenir. 2007 ve 2008/Ocak-Eylül (dahil) kazançlar güncellenmeden olduğu gibi alınarak, güncellenen kazançlar toplamı 2000 sonrası gün sayısına bölünerek günlük ve bulunan günlük kazancın 360 katı alınarak yıllık kazanç bulunur. Ortalama yıllık kazancın toplam gün sayısı üzerinden tespit edilen aylık bağlama oranı çarpımının 12'de biri üzerinden (OYK X ABO / 12) bulunan tutar, 01.01.2000-01.10.2008 arasındaki gün sayısına orantılı bölümü alınarak kısmi aylık (A2) hesap edilecektir. 9.Aylık bağlama oranı, 4447 sayılı Kanunla getirilen düzenlemeye göre, sigortalının tahsis talep tarihi itibariyle tespit edilen toplam prim ödeme gün sayısının ilk 3600 gününün her 360 günü için %3.5, sonraki 5400 günün her 360 günü için %2 ve daha sonraki her 360 gün için %1.5 oranlarının toplamı alınarak bulunmaktadır. Buna göre 2008 yılı Ocak ayı itibarıyla tam aylığı belirlendikten sonra 4447 sayılı Kanun ile değiştirilen 96. maddede belirtilen alt sınır kontrolü yapılacak, her iki aylık mukayese edilerek yüksek olan aylık belirlenerek hesaplamaya devam edilecektir. 4447 sayılı Kanun ile değişik 96. maddeye göre alt sınır ise, 2000-2008/Ekim arası hizmetlere göre hesaplanacak aylık 2008 yılı Ocak ayında geçerli olan prime esas günlük kazanç alt sınırının aylık tutarının % 35’inden az olamaz. 10.Alt sınır kontrolü yapıldıktan sonra, kısmi aylık miktarı hesap edilerek her iki kısmi aylık toplanacak (A1+A2)ve bulunan bu aylık iki miktar ile mukayese edilecektir. 1-İki kısmi aylığın toplamı, öncelikle sigortalının 1999 yılı tam aylığının 2008 yılı Ocak ayına kadar TÜFE rakamı ile güncellenerek bulunan aylığından daha az olamayacaktır. 2-Diğer bir mukayese ise, bulunan aylık, 506 sayılı Kanun'un geçici 89. maddesine göre 4447 sayılı Kanun ile değiştirilmeden önceki 96. maddeye göre hesaplanıp, bu tarihten sonra gelir ve aylıklarda yapılan artışların eklenmesi sonucunda tahsis talep tarihine kadar getirilen miktarın altında olamaz. 11.Yukarıdaki açıklanan usullerle belirlenen (A) kısmi aylığı, 2008 yılı dahil olmak üzere tahsis talep tarihine kadar geçen yıllar için, her yıl gerçekleşen 5510 sayılı Kanun'un 3. maddesi hükmü gereği belirlenen güncelleme katsayısı ile çarpılarak tahsis talep yılının Ocak ayına taşınır. 12.Bu aşamadan sonra 01.10.2008 sonrası sigortalılık süreleri esas alınarak 5510 sayılı Kanun'un 29. maddesi gereği aylık hesabı yapılmalıdır. Anılan yasal düzenlemeye göre Aylık= Ortalama Aylık Kazanç x Aylık Bağlama Oranı formülüne göre hesaplanır. 13.Ortalama Aylık Kazanç ise 2008 yılı Ekim ayı (dahil) ve sonraki her yıla ait prime esas kazancın, ait olduğu yıldan itibaren aylık talep tarihine kadar geçen yıllar için, her yıl gerçekleşecek güncelleme katsayısı ile güncellenerek bulunan kazançlar toplamının, 2008 yılı Ekim ayı (dahil) sonrası prim ödeme gün sayısına bölünmek suretiyle hesaplanan ortalama günlük kazancın 30 katıdır. Aylık bağlama oranı, sigortalının malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi geçen toplam prim ödeme gün sayısının her 360 günü için % 2 olarak uygulanır. Bu hesaplamada 360 günden eksik süreler orantılı olarak dikkate alınır. Ancak aylık bağlama oranı % 90'ı geçemez. 30.4.2008 tarihi ve öncesi sigortalılığı bulunup Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten önce 3600 prim gün sayısını doldurmamış olan sigortalıların yaşlılık aylığı bağlama oranının hesabında, sigortalının Yasanın yürürlüğe girdiği tarihten sonra geçen ve Yasanın yürürlük tarihinden önceki prim gün sayısını 3600 güne tamamlayan hizmet sürelerinin her 360 günü için % 3 oranı esas alınır. 14.Açıklanan yöntemle hesaplanan yaşlılık aylığı; sigortalının fiili çalışma süreleri için prime esas günlük kazanç alt sınırları dikkate alınarak, talep yılına ait Ocak ayı itibariyle belirlenen ortalama aylık kazancının % 35’inden, sigortalının talep tarihinde bakmakla yükümlü olduğu eşi veya çocuğu varsa % 40’ından az olamaz. 15.Bulunan tutarın 01.10.2008 sonrası prim gün sayısına orantılı bölümü alınarak kısmi aylık (B) hesap edilecektir. Sigortalının aylığı (A) ve (B) kısmi aylıklarını toplamından oluşur. Bu şekilde bulunan tutar, tahsis talep yılının Ocak ayındaki aylık tutarıdır. Bulunan miktarın tahsis tarihine göre Ocak ve Temmuz ödeme dönemlerinde uygulanan artış oranları kadar arttırılması sonucu tahsis tarihindeki aylık miktarı belirlenir. 16.Eldeki davada, hükme esas alınan bilirkişi raporunda uyuşmazlığa konu askerlik borçlanmasının hangi aylara ve hangi kazançlarla mal edildiğinin açıklanmadığı, mukayeselerin gösterilmediği, güncelleme katsayıları ve alt sınırların nasıl uygulandığı açıkça belirtilmediği gibi eldeki verilerle de çelişmektedir. Bu nedenle yukarıda yapılan açıklamalara uygun şekilde alanında uzman bilirkişi ya da bilirkişi heyetinden, aylık bağlama tarihinde yürürlükte bulunan yasal mevzuat gereği, aylık bağlama oranlarını belirten, başlangıçtaki aylık tutarını tespit eden, Kurumca bağlanan aylıkla karşılaştırılarak, fark bulunması halinde gerekçeli ve ayrıntılı olarak sebebini açıklayan rapor alınıp irdelenerek, varılacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve inceleme sonucu, yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.
VII. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine, 29.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.