10. Hukuk Dairesi 2024/13506 E. , 2025/6295 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/1222 E., 2024/1549 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Giresun İş Mahkemesi SAYISI : 2023/138 E., 2024/118 K. Taraflar arasındaki asıl dava itirazın iptali, birleşen dava Kurum işlemi iptali davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne dair karar verilmiştir. Kararın, asıl dava davacısı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince, başvurunun esastan reddine dair karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, asıl dava davacısı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Asıl dava davacısı Kurum vekili; davalı borçlu ... hakkında Giresun İcra Müdürlüğünün 2019/9945 E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, borçlu tarafından 14.10.2019 tarihinde borca itiraz edildiğini, iş bu itiraz neticesinde de İcra Müdürlüğünce 16.10.2019 tarihinde takibin durdurulmasına karar verildiğini, davalı borçlunun itirazının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, davalı ...'nun ... Madencilik Yakıt San. ve Tic. Ltd. Şti. adlı işyerinde hiçbir zaman fiili çalışması olmadığının müvekkil Kurum denetmenlerince tespit edildiğini, yapılan yersiz ödemelerin tahsili amacıyla müvekkil Kurumca davalı borçluya borç bildirim belgesi gönderildiğini, davalı borçlunun borçtan haberdar olduğunu belirterek Giresun İcra Müdürlüğünün 2019/9945 E. sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, davalının haksız ve kötüniyetli itirazı nedeniyle %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Birleşen davada davacı ..., 1011928 Kurum sicil nolu iş yerinde 280 1015868006 Sigorta sicil numarası ile 01.01.2010 tarihinden 31.12.2012 tarihine kadar ... Mah. ... Gürsel Cad. No:30/1 adresinde faaliyet gösteren ... ve Madencilik Yakıt San. Ltd. Şti.'nde evrak görevlisi olarak çalıştığını, davalı Kurumun 16.02.2015 tarihli tahkikat neticesinde 101198.28 numaralı iş yerinde 01.01.2010-31.12.2012 yılları arasında çalışmasının fiili olmadığının tespit edilerek sigortalılığının iptal edildiğini, işveren bordrolarda gözüken kişilerin tamamının işyerinde fiili olarak çalıştığını, kendisinin sabah 08:00 akşam 18:00 arası çalıştığını belirterek davalı Kurumun haksız olarak yaptığı sigortalılığının iptali işleminin iptalini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP Asıl davada davalı vekili, çalışmalarının fiili olduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmiştir. Birleşen davada davalı Kurum vekili; Kurumca yapılan tespitin yerinde olduğunu beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesince, asıl dava dosyası 2023/138 Esas sayılı dosyası yönünden, davanın reddine, birleşen dava dosyası 2020/122 Esas sayılı dosya yönünden, davanın kabulü ile davacının 01.01.2010-31.12.2012 tarihleri arasında "... ve Madencilik Yakıt San. Tic. Ltd. Şti." ünvanlı şirkette 4/a kapsamında sigortalı olarak fiilen çalışmış olduğunun tespitine ve buna aykırı Kurum işleminin iptaline, dair karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl dava davacı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Asıl dava davacısı Kurum vekili, dayanak tanık beyanlarındaki çelişkilerde Mahkemece gözardı edildiğini, tanıkların yalnız iş yerinde gördüğünü beyan etmelerine rağmen ne iş yaptığını hangi tarih ve saat aralığında çalıştığı hususunda bile beyanda bulunmadıklarını beyan ederek asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine dair karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, Kurum işleminin iptali istemine ilişkindir. Sahte sigortalılığa dayanan davalar hizmet tespiti içerikli olmakla, davanın yasal dayanağını oluşturan 5510 sayılı Kanun'un 86. maddesinde bu tür hizmet tespiti davalarının kanıtlanması yönünden özel bir yöntem öngörülmemiştir. Kimi ayrık durumlar dışında resmi belge ve yazılı delillerin bulunması sigortalı sayılması gereken sürelerin saptanmasında güçlü delil olmaları itibariyle sonuca etkili olurlar. Ne var ki bu tür kanıtların bulunmaması halinde somut bilgilere dayanması inandırıcı olmaları koşuluyla bordro tanıkları veya iş ilişkisini bilen komşu işyeri çalışanları gibi kişilerin bilgileri ve bunları destekleyen diğer tanıklarla dahi sonuca gitmek mümkündür. Bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunlu olup Mahkemece, tarafların sunduğu deliller ile yetinilmemeli, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun ilgili hükümleri esas alınarak kendiliğinden araştırma ilkesi benimsenmeli, sigortalılığın kabulü ve hüküm altına alınabilmesi için hizmet akdinin ve eylemli çalışmanın varlığı ortaya konulmalıdır. Eldeki davada, öncelikle asıl dava davalısından davanın somutlaştırılması kapsamında beyanına başvurulmalı, hangi adreste, kimlerle, hangi sürelerde, ne iş yaptığı sorulmalıdır. Davacı denetimde verdiği ilk beyanında çalıştığı adresi bilmediğini, daha sonra da çalıştığını iddia ettiği ... Gürsel Numara: 31'deki adreste dava konusu dönemde Akbıçak Şirketi'nin faaliyette olduğu, işyerinin yetkilisinin daha öncede bu adreste kafe faaliyetinin olduğunun ifade edildiği anlaşılmakla, bu beyanların gerçekliği ilgili Belediyeden araştırılmalı, adreste faaliyetin hangi iş yeri tarafından yürütülüğüne dair ruhsatar, kira sözleşmeleri celp edilerek değerlendirilmeli, faaliyetle ilgili tespitin beyanlardaki gibi olması halinde davacının vermiş olduğu ifadeler bu kapsamda değerlendirilmelidir. Öte yandan, tanık ... ve ... yeniden dinlenmek suretiyle hangi adreste çalıştıkları hususu ayrıntılı sorulmalı, ayrıca yapılan işin kapsam ve mahiyetine göre davacının evrak getir götür işi yapmasının gerekip gerekmediği araştırılmalıdır. Aksi sonuçlara ulaşıldığı taktirde fiili duruma ve kayıtlara aykırı şekilde verilen tanık beyanlarına riayet edilemeyeceği göz önünde tutulmak suretiyle karar verilmelidir. VI.KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 21.04.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.