10. Hukuk Dairesi 2024/12522 E. , 2025/1577 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/374 E., 2023/821 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Hatay 1. İş Mahkemesi SAYISI : 2019/238 E., 2021/981 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı asıl dava dilekçesinde; davalının ekmek fırınında 01.09.1985 tarihinden itibaren fırın işçisi olarak çalışmaya başladığını, işe giriş bildirgesinin verildiğini ancak çalıştığı sürelere ait sigorta primlerinin işverence yatırılmadığını ve bu durumun kendisini emeklilik bakımından mağdur ettiğini, çalışmalarının gerçeğe dayalı olduğunu beyan ederek 01.09.1985 - 30.11.1985 tarihleri arasında davalı işveren nezdinde sigortalı olarak çalıştığının tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalı işveren tarafından davaya cevap verilmemiş, ancak aşamalardaki beyanlarında davacının işyerinde dava konusu dönemde çalıştığını belirtmiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; davalıya ait iş yerinden 01.09.1985 tarihi itibariyle davacı adına işe giriş bildirgesi verildiğini ancak bordrolarda davacının isminin yer almadığını, eylemli çalışmanın ispatının gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının 01.09.1985 - 30.11.1985 tarihleri arasında davalı işyerinde kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile fer'i müdahil vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Feri müdahil Kurum vekili; bordro bulunmadığından hizmete rastlanmadığını, bordro tanıklarının dinlenilmediğini, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. Bu tür davalarda mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen işyerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik hakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır. İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı işveren nezdinde 01.09.1985 - 30.11.1985 tarihleri arasında Kuruma bildirilmeyen hizmet sürelerinin tespiti talebi hakkında mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de hüküm eksik inceleme ve hatalı değerlendirmeye dayalıdır. Dosya kapsamı incelendiğinde, davalı ... adına tescilli 24235 sicil no.lu işyerinden davacı adına 01.09.1985 tarihli işe giriş bildirgesi verilmiş olduğu, işyerinin Fırın İşletmesi mahiyetli olduğu, 01.09.1985 - 26.08.1991 tarihleri arasında kanun kapsamında olduğu ve işyerinden dava konusu dönemde bordro verilmediğinin Kurumdan bildirildiği, davalı tarafından 24.12.2019 tarihli celsede davacının kendisine ait işyerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığının beyan edildiği, işyerine ait tüm dönem bordrolarının araştırıldığı, sadece 1988 yılı dönem bordrolarında ... adına bildirim yapıldığı, ancak bu kişinin tanık olarak beyanlarına başvurulmadığı, Mahkemece davacı tanıkları ile kolluk araştırması ile tespit edilen kamu tanıklarının dinlenildiği, dinlenen tanıkların komşu işyeri çalışanı/sahibi oldukları beyan edilmesine karşın uyuşmazlık konusu dönemde çalışmalarının nerede geçtiği hususu belirlenmeden eksik araştırma ve incelemeye dayalı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır. Buna göre Mahkemece, ilgili Vergi Dairesi Müdürlüğünden davalıya ait vergi kayıtları ile yoklama fişleri celp olunarak uyuşmazlık konusu dönemde işyerinin faal olup olmadığı araştırılmalı, bu kapsamda davacıdan başka çalışan olup olmadığı belirlenmeli, öte yandan Mahkemece beyanlarına başvurulan komşu işyeri tanıklarının vergi dairesi, SGK nezdinde kayıtları araştırılarak uyuşmazlık konusu dönemde yaptıkları iş ve işyeri adresleri belirlenmek suretiyle komşu işyeri sahibi olup olmadıkları denetlenmeli, 1988 yılı bordro tanığı Bedi Bakıcı'nın da tanık sıfatıyla beyanları alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının gerçek çalışma olgusu, somut ve inandırıcı bilgilere dayalı biçimde ortaya koyulmalıdır. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VI.KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,05.02.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 87dd9214f0a21221 e5851471ea20b41a