10. Hukuk Dairesi 2024/10866 E. , 2025/1161 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/245 E., 2024/2140 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 50. İş Mahkemesi SAYISI : 2021/42 E., 2022/175 K. Bölge Adliye Mahkemesinin kararı davalı şirket ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 1996 yılının 12. ayından 2013 yılının 6. ayına kadar kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "Davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, 1-Davacının 1996/Aralık-08.03.1997 tarihleri arasındaki çalışmaları ispat edilemediğinden reddine, 2-Davacının 04.10.2000-08.01.2001 tarihleri arasında davalı iş yerinde asgari prime esas kazanç karşılığında çalıştığının tespitine, 3-Davacının 2007/5. ayda 24 gün, 2007/6 ve 7. ayda 30'ar günlük çalışmasının SGK'ya eksik bildirildiğinin tespitine" karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket ve fer'i müdahil Kurum vekillerince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama ile dosya kapsamına göre davacının 08.03.1997 ile 01.08.2000 tarihleri arasında ve 09.01.2001 ile 27.06.2013 tarihleri arasında davalıya ait ... sicil numaralı trikotaj ve örgü işleri yapılan iş yerinden sigortalı çalışmalarının bildirildiği, davalı iş yerinin 16.11.1994 tarihinde kapsama alındığı, dinlenilen bordro tanıkları ..., ... , ..., ... v e diğer bordro tanık beyanları ile davacının 08.03.1997 tarihinden sonra davalıya ait işyerinde ütü ve tadilat işlerinde kesintisiz çalıştığının ispatlandığı, her ne kadar 2007 yılı 5,6 ve 7. aylarda işveren tarafından tüm işçilerin ücretsiz izne ayrılacağına ve davacının da ücretsiz izne ayrılmayı kabul ettiğine dair belge ibraz edilmişse de, belgenin matbu olarak düzenlenmiş olması, iş yerinde belirtilen aylarda bir kısım işçilerin hizmetinin bildirilmeye devam edilmesi karşısında belgeye itibar edilemeyeceği anlaşıldığından Mahkemece kısmen kabule dair kurulan hükme ilişkin Mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varıldığı" gerekesi ile davalı vekilinin ve feri müdahil Kurum vekilinin istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Fer’i müdahil vekili özetle, öncelikle davanın hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiğini, Kurum kayıtlarının resmi belge olması nedeniyle davacının resmi kayıtlarda görülmeyen hizmetinin varlığını kanıtlamasının ancak aynı güçte deliller ile mümkün olabileceğini, iddianın tanık beyanları ile ispatının mümkün olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir. Davalı şirket vekili özetle, davacının 04.10.2000-08.01.2001 tarihleri arasında davalı iş yerinde çalıştığının tespitine dair verilen hükmün usul ve yasaya aykırı olduğunu, tek bordro tanığı ...'un beyanı ile davacının bu tarihler arasında çalıştığının ispatlandığının kabul edildiğini ancak aksine tanık ifadelerinin de bulunduğunu; ayrıca davacının 2007/5. ayda 24 gün, 2007/6 ve 7. ayda 30'ar günlük çalışmasının SGK'ya eksik bildirildiğinin tespitine karar verilmesinin de usul ve yasaya aykırı olduğunu, zira söz konusu tarihlerde davacının ücretsiz izin kullandığını, SGK primi yatırılan başka çalışanların bulunmasının, davacının da bu kapsamda çalıştığını ispatlamaya yetmediğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. 2. Eldeki davada, davacı 1996 yılının 12. ayından 2013 yılının 6. ayına kadar davalıya ait iş yerinde kesintisiz çalıştığının tespitine karar verilmesini istemiş olup davacının söz konusu iş yerinden 08.03.1997-01.08.2000 ve 09.01.2001-27.06.2013 tarihleri arasında bildirimlerinin bulunduğu görülmüştür. Mahkemece, - 1996/Aralık-08.03.1997 dönemi için aynı dönemde bildirimleri bulunan ..., ... ve ..., davacının iş yerinde çalıştığını hatırlamadıklarını beyan ettiklerinden davacının 1996/Aralık-08.03.1997 tarihleri arasında çalıştığına dair iddiasını ispat edemediği, -01.08.2000-09.01.2001 tarihleri arasındaki dönem için 04.10.2000 tarihinden itibaren bildirimleri bulunan bordro tanığı ..., kendisi işe başladığında davacının orada çalışıyor olduğunu beyan ettiğinden bu dönemde 04.10.2000-08.01.2001 tarihlerinde davacının çalışmasının bulunduğu, -Davalı tarafça “Üretim yapılmayacağından dolayı 1 Mayıs 2007-31 Temmuz 2007 tarihleri arasında tüm işçilere ücretsiz izin kullandırılacağına” dair yazının davacı tarafından imzalandığına dair belge örneği ibraz edildiği ancak Mahkemece, “İbraz edilen belge matbu yazı içermektedir. Tüm işçilere ücretsiz izin kullandırılacağı belirtildiği halde adlarına hizmet bildirilen kişilerin bulunduğu görülmektedir” gerekçesiyle 2007/5. ayda 24 gün, 2007/6 ve 7. ayda 30'ar günlük bildirim yapılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır. 3. Davacının 2007/5, 6 ve 7. aylarında hizmetlerinin tespitine karar verilmiş ise de davacı tarafından imzalanan, üretim yapılmayacağından dolayı 1 Mayıs 2007-31 Temmuz 2007 tarihleri arasında tüm işçilere ücretsiz izin kullandırılacağına ilişkin belgenin bulunduğu, Mahkemece bu dönemde bazı çalışanlar için bildirim yapılmış olması nedeniyle söz konusu belgenin geçersiz kabul edilmesinin isabetsiz olduğu, dönem bordrolarına göre anılan aylarda 21 çalışan bulunan iş yerinde üretim dışında çalışma gerektiren işler için personel bulunacağı dikkate alındığında Mahkemece varılan sonucun varsayıma dayandığı ve hatalı olabileceği açıktır. 4. Mahkemece söz konusu dönemde iş yerinde üretim yapılıp yapılmadığı, bordro tanıklarından sorularak belirlenmeli, gerekirse iş yerinin faaliyet ve kapasitesine ilişkin elektrik, su giderleri, satış miktarları araştırılmalı, bunların yanı sıra hizmetleri bildirilen kişilerin bu dönemde çalışıp çalışmadıkları, ne iş yaptıkları sorulmalı, davacının da anılan dönemde çalışıp çalışmadığı sorulmalı ve belirlenip dosya kapsamında bulunan yazılı belgenin geçerli olup olmadığı ve davacının dava konusu dömende fiili çalışmasının bulunup bulunmadığı tereddütsüz bir şekilde ortaya konulması sonucu uygun karar verilmelidir. Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, 3. Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 23.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.