10. Hukuk Dairesi 2024/1071 E. , 2025/48 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 28. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/1947 E., 2023/1655 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 16. İş Mahkemesi SAYISI : 2022/81 E., 2023/171 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının 16.10.2021 tarihli iş kazasından kaynaklanan meslekte kazanma gücü kaybı nedeniyle sürekli iş göremezlik tazminatı, geçici iş göremezlik tazminatı ve bakıcı gideri ile hastane ve yol masraflarına ilişkin maddi tazminatın davalıdan kaza tarihinden faizi ile tahsilini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın husumet yokluğu nedeniyle usulden reddini, avukatlık ücret ve tüm yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesini beyanla davanın reddini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile tüm dosya ve delil durumu göz önüne alındığında davalı ile davacı arasında iş ilişkisinin zorunlu unsurlarından olan bağımlılık unsurunun gerçekleşmediği, SGK ve vergi kayıtları ile de sabit olduğu üzere davacının davalı şirket nezdinde herhangi bir sigorta kaydının bulunmadığı aksine vergi mükellefi olduğu ve 4b'li Bağ-Kur'lu olarak sigorta primlerinin ödendiği anlaşıldığından, taraflar arasında işçi işveren ilişkisi bulunmadığı kanaatine varıldığı gerekçesiyle davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili, kuryeler tarafından yapılan teslimatların şirketin uygulaması üzerinden yapıldığı, işçi işveren ilişkisi bulunmadan siparişlerin teslimatının sağlanamayacağı, davalı tarafın faaliyetinin ... uygulaması üzerinden verilen yemek siparişlerinin ... GO adıyla taşınması olduğu, davalı şirketin moto-kuryelerin motorlarına ... GO logolu motorsiklet çantası taktırdığı ve moto-kuryelere iş başındayken ... GO logolu motorsiklet montları giydirdiği, davalı tarafın esas olarak kendi görevi olan taşımacılık işini sigortasını ödemediği, sorumluluğunu almadığı binlerce kuryeye yaptırmak suretiyle sorumluluktan kurtulmak istediği gerekçeleriyle temyiz yoluna başvurmuştur. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi tazminat istemine ilişkindir. 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesinde iş kazasının 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ile 5. madde kapsamında bulunan sigortalılar bakımından bunları çalıştıran işveren tarafından, o yer yetkili kolluk kuvvetlerine derhal ve Kuruma en geç kazadan sonraki üç işgünü içinde iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesi ile doğrudan ya da taahhütlü posta ile bildirilmesinin zorunlu olduğu, iş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde iş kazasının öğrenildiği tarihten başlayacağı, Kuruma bildirilen olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı hakkında bir karara varılabilmesi için gerektiğinde, Kurumun denetim ve kontrol ile yetkilendirilen memurları tarafından veya Bakanlık İş Müfettişleri vasıtasıyla soruşturma yapılabileceği bildirilmiştir. Olayın SGK tarafından iş kazası veya meslek hastalığı kabulünden sonraki aşamada ise sigortalının sürekli iş göremezlik oranının tespiti ve gelir bağlanması önem arz etmektedir. 5510 sayılı Kanun'un 18. maddesinde Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması şartıyla; iş kazası nedeniyle iş göremezliğe uğrayan sigortalıya her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verileceği, 19. maddesinde iş kazası sonucu oluşan hastalık ve özürler nedeniyle Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurulları tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az %10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanacağı bildirilmiştir. O halde, Kuruma belirtilen şekilde bir bildirimde bulunulmadığının anlaşılması halinde, davacıya iş kazasını Sosyal Güvenlik Kurumuna ihbarda bulunmak, olayın Kurumca iş kazası veya meslek hastalığı olarak kabul edilmemesi halinde Sosyal Güvenlik Kurumuna ve hak alanını etkileyeceğinden işveren aleyhine “iş kazası/ meslek hastalığı tespiti” davası açması için önel verilmesi, önel içerisinde dava açılması halinde iş bu davanın sonucu beklenilerek, sonucuna göre davacı sigortalının Kurum tarafından sürekli iş göremezlik oranının tespiti ve giderek tespit edilen bu oran doğrultusunda gelir bağlanmasının temini sağlandıktan sonra tazminat davasının çözüme kavuşturulması gerektiği açıktır. (Kapatılan 21. HD’nin 14.01.2020 tarih 2019/411 E- 2020/66 K, aynı mahiyette aynı dairenin 03.07.2018 tarih ve 2016/19961 E- 2018/5961 K sayılı, 14.05.2013 tarih ve 2013/1704 E- 2013/9754K sayılı kararları da bu doğrultudadır) Dosyadaki kayıt ve belgelerden; dava dilekçesinde davalı olarak ... Lojistik A.Ş.'nin gösterildiği, davacı vekilinin 11.5.2022 tarihli dilekçesi ile ... GO unvanlı işyerinin, ... firmasının yemek ve market alışverişlerinin teslimi için kullandığı hizmetin adı olduğunu, davacının kaza sırasında bu firmanın teslimat işini yaptığını beyan ettiği, HMK 124 gereği taraf değişikliği talep ettiği ve ... Hızlı Teslimat Hız. Loj. A.Ş.’ne davalı olarak husumet yöneltildiği, davacının kaza tarihinde herhangi bir iş yerinden bildirimi bulunmadığı, 21.09.2021-30.1.2022 tarihleri arasında 4 ay 10 gün 4/b kapsamında sigortalılığı bulunduğu ve prim borcu olmadığı, davacı ... adına 21.09.2021-30.1.2022 tarihleri arasında “kurye faaliyetleri” nedeniyle vergi kaydı bulunduğu, davacının kaza yaptığı 34 FV 2567 plakalı motosikletin davacı ... tarafından 3 ay süreli kiralanmasına ilişkin 28.09.2021 tarihli sözleşmenin ve yine davacı ... tarafından 18.10.2021 tarihinde ... Hızlı Teslimat Hizm ..A.Ş.'ye yük taşımacılığı hizmet bedeli açıklaması ile kesilen faturanın dosya kapsamında olduğu, davacının SGK müfettişine verdiği 27.09.2022 tarihli imzalı ifadesinde 21.09.2021 tarihinde vergi mükellefi olduğunu ve kiralık olarak edindiği motosikletiyle kuryelik yapmak üzere ... ile anlaşarak kuryelik yapmaya başladığını, buradan yaptığı iş başına ve km başına kestiği faturaya göre haftalık para aldığını beyan ettiği, Ulaştırma Bakanlığı Ulaştırma Hizm. Düzenleme Gen. Müd. tarafından ... Hızlı Teslimat Lojistik A.Ş. ne verilmiş 30.6.2020 tarihli taşıma işleri organizatörlüğü belgesi bulunduğu, tanıklarca davacının kurye olarak çalıştığı, davacının kendisinin vergi mükellefi olduğu, kuryelik yaparken kullandığı motorun davalı şirkete ait olmadığı, ... şirketinin ... şirketinin alt şirketi olduğu, siparişler ile ilgili kontrolleri davalı şirketin yaptığı, çalışma saatlerini kendilerinin belirlediği, km ve paket başına alınacak ücretleri davalı şirketin belirlediği, davacının aldığı km ve paket başına ücretler için fatura kestiği, kendi muhasebecisi olduğunun beyan edildiği, SGK denetim raporunda, davacının ilgili tarihte vergi mükellefi olması ve 5510 sayılı Kanun'un 4/b bendine tabi sigortalılığının bulunması, kazalı tarafından kiralanmış motosikletle kazanın meydana gelmiş olması nedeniyle ... A.Ş. 'nin ...’in işvereni olduğuna dair tespit yapılamadığı, ...’in kendi nam ve hesabına bağımsız çalıştığı ve 5510 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işvereni olmadığı, sigortalının kendi adına ve hesabına bağımsız çalışmakta iken yürütülmekte olan iş nedeniyle kazaya uğradığı, olayın 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesi kapsamında iş kazası kabul edilmesi gerektiği, olayın meydana gelmesinde davacının %100 kusurlu olduğunun bildirildiği anlaşılmaktadır. Mahkemece yapılacak iş, davacıya davalı ... Hızlı Teslimat Hizm.. A.Ş. ve dava dışı ... Lojistik A.Ş. aleyhine aradaki ilişkinin hizmet akdi, dolayısıyla işçi işveren ilişkisi olup olmadığının tespiti yönünden dava açmak üzere süre verilmesi, önel içerisinde dava açılması halinde iş bu davanın sonucu beklenilerek, sonucuna göre tazminat davasının çözüme kavuşturulması, tespit davası açılmaması veya açılan davanın ret ile sonuçlanması halinde ise bu kısma yönelik taleple ilgili genel mahkemelerin görevli olup olmadığı hususu değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesidir. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgular gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir. O halde, davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli istinaf itirazlarının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmalıdır .
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 06.01.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.