7. Hukuk Dairesi 2025/3589 E. , 2025/3945 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi SAYISI: 2025/1010 E., 2025/1145 K. İLK DERECE MAHKEMESİ: Gaziosmanpaşa 11. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI: 2024/196 E., 2025/34 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; inançlı işleme dayalı tapu iptali ve tecil isteminde bulunmuştur.
II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında; davanın niteliği gereği keşif ve bilirkişi incelemesinin zorunlu olduğu, davacı vekilinin keşif, harç ve bilirkişi ücretini verilen kesin süre içinde yatırmadığı, davacı vekilinin huzurunda görülen 24.01.20 24... .07.2024 tarihli duruşmalarda davacı vekiline keşif delilinden vazgeçmiş sayılacağı hususundaki ihtarın 2 kez yapıldığı ancak davacı tarafın dosyada keşif deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayıldığı gerekçesiyle ispatlanamayan davanın reddine karar vermiştir.
IV. İSTİNAF Hükmün davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararında özetle; istinaf talebinin esastan reddine karar vermiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davacının kardeşine güvenmesi sonucu arada yazılı bir sözleşme yapılmaksızın birlikte satın aldıkları gayrimenkulün tamamının davalı adına tescil edildiğini, tarafların kardeş olması sebebiyle inançlı işlemin tanıkla ispatının mümkün olduğunu, ancak tanıklar dinlenmeden doğrudan davanın reddine yönelik hüküm kurulduğunu, belirtmiştir. B.Değerlendirme ve Gerekçe Dava, inançlı işleme dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkin olup Mahkemece keşif ara kararı kurularak delil ikamesi avansı niteliğinde masrafın yatırılması için kesin süre verilmiş; kesin süre içerisinde avansın yatırılmadığı, davanın ispatı açısından keşif ve bilirkişi delilinin zorunlu olduğu gerekçesiyle ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiştir. İnançlı işlemde inanılan, hakkını kullanırken kararlaştırılan koşullara uymayı, amaç gerçekleşince veya süre dolunca hak veya nesneyi tekrar inanana (veya onun gösterdiği üçüncü kişiye) devretmeyi yüklenmektedir. İnançlı işlem, kazandırmayı yapan kişiye yani inanana belirli şartlar gerçekleşince, kazandırmanın iadesini isteme hakkı sağlayan bir sözleşmedir. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde bunun dava yoluyla hükmen yerine getirilmesi istenebilir.İnanç sözleşmesi, 05.02.1947 tarihli ve 20/6 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca ancak yazılı delille kanıtlanabilir. Bu yazılı delil, tarafların getirecekleri ve onların imzalarını taşıyan bir belge olmalıdır. Açıklanan nitelikte bir yazılı delil bulunmasa da, taraflar arasındaki uyuşmazlığın tümünü kanıtlamaya yeterli sayılmamakla beraber bunun vukuuna delalet edecek karşı tarafın elinden çıkmış (inanılan tarafından el ile yazılmış fakat imzalanmamış olan bir senet veya mektup, daktilo veya bilgisayarla yazılmış olmakla birlikte inanılanın parafını taşıyan belge, usulüne uygun onanmamış parmak izli veya mühürlü senetler gibi) “delil başlangıcı” niteliğinde bir belge varsa 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 202. maddesi uyarınca inanç sözleşmesi “tanık” dâhil her türlü delille ispat edilebilir. Yazılı delil veya “delil başlangıcı” yoksa inanç sözleşmesinin ikrar (HMK m.188) yemin (HMK m.225 vd) gibi kesin delillerle de ispat edilmesi olanaklıdır. Davacının yemin deliline dayanması hâlinde Mahkemenin davacıya bu hakkını hatırlatması gerekir. Somut olayda yukarıdaki ilkeler gözetildiğinde, inançlı işlemlerde ispat vasıtasının içtihadı birleştirme kararı uyarınca yazılı delil, yazılı delil bulunmadığı takdirde delil başlangıcı varsa her türlü delil ve yemin delili olduğu tatışmasızdır. Hemen belirtmek gerekir ki, inançlı işlemin ikrarına yönelik maddi olguyu kabul içeren beyanların da sonuç doğuracağı kuşkusuzdur. Öte yandan bu tür davalarda keşif delilinin ispat vasıtası için zorunlu olduğunu söylemek mümkün değildir. Her ne kadar Harçlar Kanunu'nun 16. maddesi uyarınca gayrimenkulün aynına ilişkin davalarda taşınmaz değeri esas alınarak harç alınması emredilmiş ise de; bu husus madde hükmünden anlaşılacağı üzere ispat hukukuna yönelik değildir. Böyle bir durumda delil avansı olarak belirlenen giderin yatırılmaması halinde Mahkemece 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 30... . maddeleri ile 6100 sayılı HMK’nın 150. maddelerinde belirtilen müeyyidelerin uygulanması mümkündür. Öte yandan kesin süreye ilişkin verilen ara kararlarda; işlemin yerine getirilmemesi hâlinde müeyyidesinin ne olduğu açık ve şüpheye yer bırakmayacak şekilde belirtilmelidir. Hak arama hürriyetinin temel unsurlarında biri, kişilerin hak ve hürriyetlerinin açık ve net bir şekilde hükümde gösterilmesidir. Mahkemece bu hususlar gözetilmeden ara karar kurularak kesin hüküm oluşturacak şekilde davanın ispat edilemediği gerekçesiyle reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, belirtilen sebeplerle hükmün bozulması gerekmiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Davacı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin yatırılan harcın istek hâlinde yatırana iadesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 30.09.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.