Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 2025/1704 E., 2025/3205 K. (23.06.2025) – Tapu

7. Hukuk Dairesi 2025/1704 E. , 2025/3205 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi SAYISI : 2021/669 E., 2023/429 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 2. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2017/250 E., 2020/464 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar ... vd. vekili tarafından duruşma istemli temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, 17.09.2024 tarihinde duruşma yapılmasına ve duruşma gününün taraflara davetiye ile bildirilmesine karar verilmiştir. Belli edilen günde temyiz eden davalılar vekili Avukat ..., karşı taraftan gelen olmadı. Açık duruşmaya başlandı. Gelenlerin sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra açık duruşmanın bittiği bildirildi. İşin incelenerek karara bağlanması için Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlenerek dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I.DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; dava konusu .... ada ... parsel sayılı taşınmazın 1/2 hissesinin 775 sayılı Kanun uyarınca davalıya tahsis edilerek tapusunun müvekkili tarafından davalıya devredildiğini, daha sonra yapılan tespitlerde taşınmazın işgalsiz olduğunun ve 775 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile Yönetmeliğin 15. maddesinin davalı tarafından yerine getirilmediğinin belirlendiğini; bu nedenle davalı adına yapılan tahsisin 19.01.2017 tarihinde başkanlık onayı ile iptal edildiğini, davalı adına yapılan tahsis işlemi geri alındığından dava konusu taşınmazda davalı adına olan tescilin hukuki dayanağının kalmadığını belirterek, dava konusu taşınmazda davalı adına kayıtlı 1/2 hissenin müvekkili adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir. II.CEVAP Davalı vasisi beyan dilekçesinde; 775 sayılı Kanun'daki koşulların yerine getirildiğini, imkanlar ölçüsünde yapının tamamlandığını, komşu villadaki tadilat nedeniyle yapının zarar gördüğünü ve komşu villa sahiplerinin şikayeti üzerine yapının zabıta tarafından yıkılarak kaldırıldığını beyan ederek davanın reddini savunmuştur. III.İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla 775 sayılı Kanun'un 27. maddesine göre davalının 1 yıl içerisinde konut yapmaya başlaması ve 2 yıl içerisinde de nüve kısmını bitirmelerinin şart olması karşısında söz konusu konutun yapılmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. IV.İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla taşınmazın davalı adına tescil tarihinden sonra taşınmazda herhangi bir binanın yapılmadığı, davalının 775 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile Yönetmeliğin 15. maddesine aykırı davrandığı belirlendiğinden başkanlık onayı ile tahsisin iptal edildiği ve tahsisin iptaline ilişkin işlemin ayakta olduğu sürece davalı adına olan tapu kaydının yolsuz tescil niteliğinde olduğu, yolsuz tescil niteliğindeki kaydın iptalinin davalı ... tarafından istenebileceği gerekçesiyle davalı ... mirasçıları vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V.TEMYİZ A.Temyiz Sebepleri Davalılar vekili temyiz dilekçesinde; dava konusu hissenin müvekkillerinin miras bırakanı ... adına tescil tarihi 19.06.1969 olduğundan 775 sayılı Kanun'un 27. maddesinde öngörülen şarta uyulup uyulmadığının 19.06.1971 tarihi itibariyle tespit edilmesi gerektiğini, dosyadaki belgelere göre de bu tarihlerde taşınmazda yapı bulunduğunun sabit olduğunu, yapının daha sonra yıkılmış olmasının taşınmazı geri alma hakkını vermeyeceğini; diğer taraftan, davacının 775 sayılı Kanun'un 27. maddesini uygulama yetkisi bulunmadığından müvekkili adına olan tescili, tahsisin iptali şeklinde bir idari işlemle yolsuz hale getirmesinin hukuken mümkün olmadığını beyan ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. B.Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, 775 sayılı Gecekondu Kanunu'nun 27. maddesine dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir. 775 sayılı Kanun'un 27. maddesi şöyledir: "Bu kanun hükümlerine göre kendilerine arsa tahsis edilenlerle gecekondusunu ıslah edeceklere, imkanları nispetinde Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca, mahalli belediyelerce veya diğer daire ve kurumlarca her türlü teknik yardım yapılır ve bunlara uzun vadeli konut kredisi verilmesi ve ayni yardım yapılması yoluna gidilir. Islahı gereken konutların tesbiti işlemleri, arsa tahsisi, yeniden konut yapacaklara veya konutunu ıslah edeceklere temin olunacak kredi veya yapılabilecek ayni ve teknik yardımların miktar, şekil ve sair şartlarına dair esaslar yönetmelikte belirtilir. Kendilerine arsa tahsis edilenler, yönetmelikte belirtilen işlemleri, tahsis tarihinden itibaren 6 ay içinde tamamlamıya ve krediye ihtiyaçları bulunduğu ve yönetmeliğe göre gerektiği takdirde, Türkiye Emlak Kredi Bankasında kendilerine kredi tahsisini gerektirecek şekilde hesap açtırmaya mecburdurlar. Bunlardan krediye hak kazananların kredi tahsis tarihinden itibaren diğerlerinin ise, arsa tahsisi tarihinden itibaren en geç 1 yıl içinde konutlarını yapmaya başlamaları ve 32 nci maddeye uygun olarak önceden tesbit edilen plana göre, nüve kısmını en geç 2 yıl içinde bitirmeleri şarttır. Bu şartlara uymıyanlardan, bu kanuna göre tahsis edilmiş veya edilecek taşınmaz mallar hiçbir hüküm alınmasına lüzum kalınmaksızın geri alınır." Aynı Kanun'un geçici 5. maddesinde, " Gecekondu ıslah bölgelerinde bulunup belediyelere ait olan veya bu kanun uyarınca belediyelerin mülkiyetine geçmesi gereken arazi ve arsalar üzerinde, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılıp 16 ve 17 nci maddelere göre tesbit edilmiş bulunan gecekonduların konut olarak kullanılanlarından imar ve ıslah planları ve mevzuat icaplarına göre olduğu gibi veya değiştirilerek korunması gerekenlere, 30 uncu madde gereğince gecekondusunu tamir ve ıslah ettiği takdirde, yapılacak imar planlarına ve hazırlanacak parselasyona uygun olarak, bedeli mukabilinde tapuları verilir. Bu madde hükümlerinden faydalanacakların 25 inci maddedeki şartları haiz olmaları gerekir. Birden fazla gecekonduya sahip olanlar, bunlardan sadece seçecekleri bir tanesi için yukarıdaki hükümlerden faydalanabilirler." hükmü yer almaktadır. Gecekondu Kanunu Uygulama Yönetmeliği'nin 15. maddesi ise; "Kendilerine gecekondu ıslah ve önleme bölgelerinde arsa tahsis edilenlerden 6 aylık süre içinde arsa bedelinin 1/10 unu Bankadaki belediye fon hesabına yatırdığına dair banka makbuzu ibrazedenlere belediyelerce arsa tahsis belgesi verilir. Tahsis sahipleri bu belgeleri alır almaz derhal Bankaya başvurarak bakiye arsa bedelini borçlanmak üzere Bankanın tanzimedeceği sözleşmeyi imzalar. Tapu daireleri, lehine arsa tahsis edilen şahıs ve Banka tarafından ibraz edilen sözleşme ve tahsis belgesine istinaden belge ve sözleşmede ada ve parsel numaraları belirtilmiş olan arsayı leh daradına tescil ve aynıanda mezkurarsa üzerine sözleşmedekimeblağ ve şartlar dairesinde birinci derece ve sırada olmak üzere Banka lehine ipotek tescilini yaparak tapu senedini ilgili şahsa ve ipotek belgesini de Bankaya verir. Arsa sahipleri konut inşa kredisi almayacak ise, tapu senedinin tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde konutunu yapmağa başlamaları ve önceden tespit edilen plana göre nüve kısmını en geç 2 yıl içinde bitirmeleri şarttır. Bu şarta uymayanlardan tahsis edilen arsalar, hiçbir hüküm alınmasına lüzum kalmaksızın arsa bedeline mahsuben tahsil olunan meblağ kendisine iade olunarak geri alınır. Kendilerine arsa tahsis edilen ve bedelinin 1/10 unu tediye eden şahıslar bakiye borçlarını yıllık veya aylık eşit taksitler halinde olmak üzere 9 yılda tediye eder. İlk taksit sözleşmenin imzası tarihinden itibaren bir yılsonra başlar. Kamu Kurumveya Kuruluşlarınca bedelin tamamının yatırılıp arsanın teslimini müteakiben: a) (Değişik:02/09/1999-23804) İlgili Kurumveya Kuruluşa tahsis edilmek veya tapu ile devredilmek üzere Maliye (Değişik ibare:RG-12/11/2008-27052) Toplu Konut İdaresi Başkanlığına devredilir. b) (Değişik:02/09/1999-23804) Belediye mülkiyetinde bulunan arsalardan verilmesi halinde, belediye encümen kararıalınıp (Değişik ibare:RG-12/11/2008- 27052) Toplu Konut İdaresi Başkanlığı onayından geçirildikten sonra Tapu SicilMüdürlüğüne gerekli işlemyapılmak üzere bildirilir" düzenlemesine yer verilmiştir. Dosya içeriğinden; dava konusu taşınmazın 775 sayılı Kanun'un geçici 5. maddesine istinaden dahili davalıların miras bırakanı ...'ye tahsis edildiği, 19.06.1969 tarihli ve ... yevmiye numaralı satış işlemiyle davacı ... tarafından ...'ye tapuda devredilerek, taşınmazın kaydında davacı ... lehine , ... aleyhine 39.400,00 ETL bedelli, 9 yıl vadeli ipotek tesis edildiği; dosyadaki vergi kayıtları, ihbarnameler, kurumlara sunulan itiraz dilekçeleri, tespit tutanakları vb. belgelerden dava konusu taşınmazda ... tarafından 1969 yılından önce inşa edilmiş gecekondu bulunduğu; ... Emlak Yönetimi Daire Başkanlığı Mesken Müdürlüğünün 11.03.2015 tarihinde mahallinde yapılan tespitinde parselin boş ve işgalsiz olduğunun görüldüğü belirtilerek, "Tahsis ilgilisinin 775 sayılı Kanun'un 27. ve uygulama yönetmeliğinin 15. maddesine aykırı davrandığı belirlenmiştir. Parsel ... halihazır haritada boş ve işgalsizdir. Bu nedenle; ... ilçesi, ... mahallesi, ... pafta, ... ada ... parselin 1/2 hissesinin 775 sayılı Kanuna göre ...'ye yapılan tahsis işleminin iptali ve tapu iptali ve tescil davası açılması için evrakın Hukuk Müşavirliğine havalesini onayınıza arz ederim" şeklindeki onaya arz yazısına Genel Sekreter Yardımcısı tarafından olur verildiği; mahallinde yapılan 26.09.2019 tarihinde yapılan keşifte dinlenen davalı tanıklarının dava konusu taşınmaz üzerinde ... tarafından 50-60 yıl önce inşa edilmiş gecekondu olduğunun belirtildiği, komşu taşınmaz maliklerinin başvurusu neticesinde gecekondunun yıkıldığını beyan ettikleri, bilirkişi raporunda ise 2006 tarihinde çekilen hava fotoğraflarında parsel üzerinde bir yapı görünmediğinin belirtildiği anlaşılmaktadır. Yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler ve dosya içeriği birlikte değerlendirildiğinde; her ne kadar Başkanlık onayı ile tahsisin iptal edildiği, dava konusu taşınmaz üzerine 775 sayılı Kanun'un 27. maddesi ve Uygulama Yönetmeliğinin 15. maddesinde sözü edilen konutun yapılmadığı, anılan yasal düzenlemeler ile birlikte 775 sayılı Kanun'un geçici 5. maddesine aykırı davranıldığı gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne, Bölge Adliye Mahkemesince ise davalılar vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş ise de; dava konusu taşınmazda 1/2 hissenin 775 sayılı Kanun'un geçici 5. maddesi uyarınca davalıların miras bırakanı adına tahsis edildiği, anılan yasal düzenlemede aranan diğer koşullar yanında ilgilisinin gecekondusunu tamir ve ıslah ettiği takdirde bedeli karşılığında tapusunun verileceğinin düzenlendiği ve tapunun davalıların miras bırakanına satış yoluyla devredildiği gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi gerekçesinin dosya kapsamına uygun düşmediği gibi tapu devrinin 19.06.1969 tarihinde gerçekleştirilmesinden sonra 09.06.2015 tarihinde eldeki davanın açılmasının hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğu anlaşıldığından davanın reddine karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirmeyle yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmediğinden hükmün bozulması gerekmiştir. VI.KARAR Açıklanan sebeplerle; 1.Davalılar vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine, Yargıtay duruşma vekâlet ücreti 17.100,00 TL'nin davacıdan alınarak davalılara verilmesine Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,23.06.2025 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.