6. Hukuk Dairesi 2025/1556 E. , 2025/3536 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/2952 E., 2023/137 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 4. Asliye Hukuk Mahkemesi SAYISI : 2016/163 E., 2018/139 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında imzalanan 55 Adet Sürücülü Hizmet Aracı Kiralama İşine ilişkin sözleşme uyarınca davacının 24 ay süre ile davalıya araç kiralama hizmeti verdiğini, sözleşmeye göre sürücü ücretlerinin brüt asgari ücretin %22 fazlası olarak belirlendiğini, ancak 2016 yılı için belirlenen asgari ücret tutarının öngörülemeyecek şekilde yüksek olması nedenine bağlı olarak davacının aşırı ifa güçlüğü içerisine düştüğünü ileri sürerek, sözleşmenin değişen şartlara uyarlanması ile fiyat farkı talep edilemeyeceğine dair 14. maddenin ve sözleşme bedelinin bu uyarlama doğrultusunda sözleşme tarihinden geçerli olmak üzere değiştirilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 14. maddesinde açıkça fiyat farkı verilmeyeceğinin düzenlendiğini, sözleşme hukukunun temel kuralı olan ahde vefa ilkesine göre borçlunun edimini sözleşmede üstlendiği şekilde ve sözleşmeye bağlı olarak ifa etmekle yükümlü olduğunu, sözleşmenin 14. maddesini bilerek ve anlayarak teklif veren davacının basiretli tacir gibi hareket etmesi gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 27.03.2018 tarihli 2016/163 E., 2018/139 K. sayılı kararı ile sözleşmenin ifasının asgari ücretteki artış sebebiyle davacı bakımından aşırı güçleştiği ve uyarlama talebinin yerinde olduğu belirtilerek, davanın kabulüne karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davalı vekilince istinaf ve davacı vekilince katılma suretiyle istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, uyarlama yapılabilmesi için sözleşme veya yasada hal ve şartlara dair kayıt veya hüküm bulunmaması gerektiği, oysaki sözleşmenin 14. maddesinde fiyat farkı istenemeyeceğinin açık ve net şekilde belirtildiği ve davacının aşırı ifa güçlüğüne yönelik iddiasını ispatlayamadığı gerekçesiyle, davacı istemi bakımından esastan reddedilmiş, davalı isteminin ise kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak, davanın reddine karar verilmiştir.
V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ A. Bozma Kararı 1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. 2. Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Dairemizin 26.09.2022 tarihli, 2021/4369 Esas, 2022/4345 Karar sayılı ilamı ile asgari ücretin kamu düzenine ilişkin olduğu ve işçiye asgari ücretten az ücret ödemesi yapılamayağı ile tarafı kim olursa olsun sözleşmelere asgari ücret fiyat farkı ödenmesinin önüne geçen hükümler konulamayacağı belirtilerek Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozulmuştur. B. Bölge Adliye Mahkemesi Direnme Kararı ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca Direnme Üzerine Verilen Karar Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 2016 yılında yapılan asgari ücret artışının ticari hayat içerisinde faaliyet gösteren basiretli bir tacir için hatta ortalama bir kişi için tahmin edilemeyen ve sözleşmenin uyarlanmasını gerektirecek olağan dışı bir artış olmadığı gerekçesiyle, önceki kararda direnilmesine karar verilmiştir. Bölge Adliye Mahkemesince verilen direnme kararı üzerine, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 16.04.2025 tarihli, 2024/6-573 Esas, 2025/233 Karar sayılı kararı ile direnme kararı değişik gerekçe ve nedenlerle uygun bulunduğundan, sözleşmenin uyarlanmasına ilişkin koşulların gerçekleşip gerçekleşmediğinin incelenmesi için dosya Dairemize gönderilmiştir.
VI. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde; Bölge Adliye Mahkemesi tarafından sözleşmenin 14. maddesindeki fiyat farkı istenemeyeceğine dair hükmün yanlış yorumlandığını, bu hükmün olağanüstü durumları kapsamadığını, sözleşme imzalandıktan sonra asgari ücrette meydana gelen çok yüksek orandaki artış ile sözleşme hükümlerinin uygulanmasında aşırı ifa güçlüğü oluştuğunu, bozma ilamına göre karar verilmesi gerektiğini, davalının fiyat farkına ilişkin açıklamalarının BK'nın 138. madde hükmü ile açıklanamayacağını, fiyat farkının olağan artışlar için sözkonusu olduğunu, sözleşmesel edimin öngörülemeyen şekilde katlanılamaz hale geldiğini, davalının da sözleşme öncesi maliyet hesabını eski asgari ücrete göre yaptığını, tarafların edimleri arasındaki dengenin müvekkili aleyhine bozulduğunu beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Sonuç Dava; asgari ücrette meydana gelen beklenenin üzerindeki artışa dayalı olarak hizmet sözleşmesinin uyarlanması istemine ilişkindir. Taraflar arasında düzenlenen sözleşme ile taraflar arasında, ... Halk Sağlığı Müdürlüğü'nde kullanılmak üzere 55 adet sürücülü hizmet aracı kiralama işinde 01.01.2016 tarihinde başlanarak 31.12.2017 tarihinde bitirilmek üzere 24 ay süreli ve toplam 4.072.200,00 TL bedel üzerinden anlaşmaya varıldığı, sözleşmede yüklenicinin sorumlulukları ile ödemeye ilişkin belirlemeler ve teminatın tespit edildiği, 14. maddede, yüklenicinin gerek sözleşme süresi gerekse de uzatılan süre içerisinde sözleşmenin tamamen ifasına kadar belirtilen sebeplerle fiyat farkı verilmesi talebinde bulunamayacağı, ancak mücbir sebep veya idareden kaynaklanan nedenlerle hesap yapılabileceği belirtilmiş, devam eden maddelerde sözleşmenin feshi ve cezalarla ilgili belirlemeler yapıldığı, sözleşmenin imzalandığı tarihte yürürlüğe gireceğinin belirlendiği anlaşılmıştır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 131 ve müteakip maddelerinde; borçların ve borç ilişkilerinin sona erme halleri belirlenmiş, 138. madde de, aşırı ifa güçlüğü başlığı ile ''sözleşmenin yapıldığı sırada taraflarca öngörülmeyen ve öngörülmesi de beklenmeyen olağanüstü bir durum, borçludan kaynaklanmayan bir sebeple ortaya çıkar ve sözleşmenin yapıldığı sırada mevcut olguları, kendisinden ifanın istenmesini, dürüstlük kurallarına aykırı düşecek derecede borçlu aleyhine değiştirir ve borçlu da borcunu henüz ifa etmemiş veya ifanın aşırı ölçüde güçleşmesinden doğan haklarını saklı tutarak ifa etmiş olursa, borçlunun hakimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmadığı takdirde, sözleşmeden dönme hakkına sahip olduğu'' hüküm altına alınmıştır. Bu durumda, bölge adliye mahkemesince, asgari ücretteki artışın sözleşmenin uyarlanmasını gerektirecek olağandışı bir artış olmadığı gerekçesiyle karar verilmiş ise de; somut olayda bahsi geçen TBK'nın 138. maddesi anlamında, sözleşmenin uyarlanması koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği yönünde yeterli araştırma ve inceleme yapılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ve yanılgılı gerekçeye dayalı olarak yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.
VII. KARAR Açıklanan sebeple, Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Peşin alınan harcın istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 22.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 00e4adffac571995 8b5f67b2ddbb2118