10. Hukuk Dairesi 2025/2352 E. , 2025/9089 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/1583 E., 2024/2899 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 27. İş Mahkemesi SAYISI : 2020/285 E., 2023/129 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının Ağustos 2018 tarihinden, iş sözleşmesinin işverence fesh edildiği 4 Mayıs 2020 tarihine kadar davalı işveren nezdinde motor kurye görevi ile sigortasız şekilde çalıştığını, iş yerinde getir götür işlerini de yaptığını, günlük yevmiye ve bahşiş usulü ile çalıştığını, çalışması esnasında iş kazası geçirdiğini, ayağının kırıldığını, Ankara Şehir Hastanesinde ilgili kayıtların olduğunu, iş yerinde sabit ve uzun süredir çalışanlar haricinde devamlı işçi sirkülasyonu olduğunu, sigortasız işçi çalıştırıldığını iddia ederek davacının Ağustos 2018 - 04.05.2020 tarihleri arasında davalı nezdindeki çalışmasının tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP 1- Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının davalı nezdinde hizmet akdi ile çalışması olmadığını, taraflar arasında işçi-işveren ilişkisinin bulunmadığını, davacı kendi lehine bir hak yaratmak için böyle bir iddiada bulunduğunu belirterek davanın reddini istemiştir. 2- Feri müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde; hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiğini, buna göre araştırma yapılması gerektiğini, Kurumca yapılan işlemlerde bir hata bulunmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının davalı işverene ait ... sicil sayılı dosyada işlem gören ... Caddesindeki ".. ..." ünvanlı iş yerinde 01.08.2018 - 04.05.2020 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanun'a tabi olarak kesintisiz hizmet akdi ile günlük brüt asgari ücret üzerinden çalıştığının tespitine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ile feri müdahil Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ve feri müdahil SGK vekillerinin istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Feri müdahil Kurum vekili; dava konusu ihtilafla ilgili olarak Kurumca tesis edilen işlemde Kanun ve mevzuat hükümlerine aykırılık bulunmadığını, davanın süre yönünden reddi gerektiğini, ayrıca dava açılmadan önce dava şartlarından olan Kuruma başvuru zorunluğunun yerine getirilip getirilmediğinin araştırılmasının gerektiğini, aksi durumda davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerektiğini beyan etmektedir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, davacının Ağustos 2018 - 04.05.2020 tarihleri arasında davalı iş yerinde geçen çalışmalarına ilişkin hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 86/9. maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır. Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen iş yerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve bu davada dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi, sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır. 2. İnceleme konusu eldeki davada, davacının davalı işveren nezdinde Ağustos 2018 - 04.05.2020 tarihleri arasında motorlu kurye olarak çalışma iddiası hakkında Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ise de davacının uyuşmazlık konusu dönemde davalı iş yerinde çalışma iddiasına yönelik araştırma yeterli olmayıp Mahkemece sonuca eksik inceleme ile gidilmiştir. 3. Somut olayda, dosyaya celp olunan Kurum kayıtları incelendiğinde davacı adına davalı iş yerinden herhangi bir bildirim yapılmadığı, yargılama sırasında davalının bildirdiği dönem bordro tanıkları ..., ... ve ...'in davacıyı tanımadıkları, bordro tanığı ....'in davalı iş yerinden yapılan bildirimleri ile beyanlarının çelişkili olduğu, diğer bordro tanıkları ... ile ...'nın beyanlarının davacının işe başlama ve işten ayrılma tarihinin belirlenmesi yönünde yetersiz olduğu, öte yandan hükme esas alınan bilirkişi raporunda bahsi geçen Gün Sonu Mutabakat Fişlerinin dosya içerisinde bulunmadığının anlaşılması karşısında Mahkemece, davacının iddiası kapsamında kullandığı motosikletin plakası tespit olunarak, kime ait olduğu ve bu motosiklet ile davacı adına herhangi bir trafik cezası bulunup bulunmadığı hususları araştırılmalı, davacının ehliyet bilgileri getirtilerek hangi tarihten itibaren hangi tür araçları kullanma yetkisinin bulunduğu tespit edilmeli, hükme esas alınan Gün Sonu Mutabakat Fişleri dosya içerisine kazandırılarak bu belgelerin hangi dönemi kapsadığı belirlenmeli, davalı iş yerine ait Whatsup yazışma grubu varsa davacının bu gruba dahil olma tarihi araştırılmalı, ayrıca uyuşmazlık konusu dönemin bir kısmı Covid-19 salgını dönemine denk geldiğinden, söz konusu salgın döneminde davalıya ait iş yerinde çalışma olup olmadığı netleştirilmeli, hafta sonları ile akşam saatlerinde sokağa çıkma yasaklarının uygulandığı tarihlerde davacı adına davalı iş yerinden çalışmasına ilişkin izin belgesi düzenlenip düzenlenmediği davacıdan ve ilgili Emniyet Müdürlüğünden sorulması suretiyle davacının uyuşmazlık konusu dönemde davalı iş yerinde çalışıp çalışmadığı hususu tereddütsüz şekilde ortaya konularak sonucuna göre karar verilmelidir. Mahkemece bu maddi ve hukuki olgulara gözetilmeksizin, eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 28.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 8ce9e26c19fd61dd e41ab03ca34061d5