10. Hukuk Dairesi 2025/2314 E. , 2025/10386 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi SAYISI : 2023/524 E., 2024/1990 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 1. İş Mahkemesi SAYISI : 2014/379 E., 2022/111 K. Bölge Adliye Mahkemesinin kararı davalı işverenler vekilleri ile fer’i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle, kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı asil 16.05.2014 tarihli dava dilekçesinde özetle; ... Ambalaj Makine San. ve Tic. Ltd. Şti’de 20.10.2002 tarihinde torna ustası olarak işe girdiğini, Mart 2012 tarihine kadar bilfiil eksiksiz çalıştığını, ancak sürekli girdi çıktı yapılması ve maaşlarını zamanında alamaması nedeniyle işi bıraktığını; 01.11.2012 tarihinde tekrar çalışmaya başladığını, 30.06.2013 yılında tekrar işi bıraktığını, ancak 20.07.2013 tarihinden 30.07.2013 tarihine kadar sipariş nedeniyle kendisini çalıştırdıklarını, en son 2.250 TL maaş aldığını, daha sonra şirketin kötü niyetle ismini ve ortaklarını değiştirerek ... Ambalaj Makineleri- .....adına şirketin tüm mal ve makinelerini kaçırdıklarını, ... firmasında 14.09.2013 tarihinde çalışmaya başladığını, 18.04.2014 tarihinde maaşlarını alamadığından ve sigorta primleri ödenmediğinden tekrar ayrıldığını beyan etmiş; davacı vekili tarafından sunulan 04.12.2015 tarihli beyan dilekçesiyle de davacının davalı ... Makineleri İmalatı San. Tic. Ltd. Şti’de 20.10.2002- 30.07.2013, diğer davalı ... ...Makineleri-... adi şirketinde 14.09.2013-18.04.2014 tarihleri arasında çalıştığının tespitine karar verilmesi talep ve dava edilmiştir.
II. CEVAP Davalı ... Makineleri İmalatı San.Tic. Ltd. Sti. cevap dilekçesi sunmamıştır. Davalı ... ...Makineleri-... cevap dilekçesi sunmamıştır. SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kısmen kabulüne, davacının, a) Davalılardan ... Ambalaj Makineleri İmalatı San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı işyerinde; 20.10.2002-31.03.2003 tarihleri arası 270 gün/günlük 10.919.443.-TL - 01.04.2003-30.06.2003 tarihleri arası 90 gün/günlük 13.103.332.-TL - 01.07.2003-01.01.2004 tarihleri arası 180 gün/günlük 15.267.194.-TL - 01.01.2004-12.01.2004 tarihleri arası 12 gün/günlük 18.320.633.-TL - 18.02.2005-28.10.2005 tarihleri arası 250 gün/günlük 16,29.-YTL - 01.06.2006-28.08.2006 tarihleri arası 88 gün/günlük 17,70.-YTL - 22.03.2007-11.04.2007 tarihleri arası 19 gün/günlük 18,75.-TL - 01.09.2009-30.09.2009 tarihleri arası 30 gün/günlük 23,10.-TL - 02.08.2010-31.12.2010 tarihleri arası 148 gün/günlük 25,35.-TL - 01.01.2011-30.06.2011 tarihleri arası 180 gün/günlük 26,55.-TL - 01.07.2011-08.09.2011 tarihleri arası 67 gün/günlük 27,90.-TL - 12.04.2012-30.06.2012 tarihleri arası 70 gün/günlük 29,55.-TL - 01.07.2012-10.09.2012 tarihleri arası 70 gün/günlük 31,35.-TL - 17.07.2013-30.07.2013 tarihleri arası 13 gün/günlük 27,97.-TL ücretle çalıştığının tespitine, b) Davalılardan ... Ambalaj Makineleri-... unvanlı iş yerinde; - 21.01.2014-30.01.2014 tarihleri arası 9 gün/günlük 35,70.-TL -25.03.2014-18.04.2014 tarihleri arası 25 gün/günlük 35,70.-TL ücretle, çalıştığının tespitine, c) Davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı, davalı ... Makineleri İmalatı San. ve Tic. Ltd. Şti., davalı ... ...Makineleri-... ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf taleplerinin esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı ... vekili özetle, 1-Davacının 20.10.2002 tarihinde işe başladığı iddiasının tamamen gerçek dışı olduğunu, 12.01.2004 tarihinde işe başladığını, raporda ve gerekçeli kararda, haksız ve mesnetsiz bir şekilde davacının söyleminden ibaret 20.10.2002 tarihinin esas alınarak hesaplamalar yapıldığını, oysa Gaziosmanpaşa SGM yazısında müvekkili firmanın 03.01.2003 tarihinde Kanun kapsamına alındığının açıkça belirtildiğini, 2-TEB 2013 yılı kayıtlarının dosyada mevcut olduğunu, 2002-2003 yılına dair ek küçük bir yazılı delil ibraz edilemediğini, tanık beyanlarının hükme esas alınamayacağını, 3-Tanık ...'nin davacının 2002 yılında işe girdiğini net olarak hatırlayacak kadar olağan dışı tespitlerde bulunduğunu, bunun işe giriş tarihinde hatalı değerlendirmeye yol açtığını; 4- Davacının asgari ücretle çalıştığını 5- Diğer işletmeyle müvekkili şirket arasında organik bağ olmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir. Davalı ... Het-... vekili özetle, 1-Gerek tanık beyanlarında gerekse dosyaya sunulan diğer yazı ve belgelerde davacı tarafın müvekkil bünyesinde çalıştığının kanıtlanamadığını, 2-Komşu iş yerinde çalıştığını iddia eden tanık ...'nun komşu iş yerinde çalıştığına ilişkin SGK kayıtlarının bulunmadığını, yeterli sayıda bordro tanığı dinlenmediğini, yeterli inceleme olmaksızın karar verildiğini 3-Davacının maaşına ilişkin tespitin hatalı olduğunu, nitekim davacının maaşının 2.250 TL olduğunu ortaya koyar hiç bir veri bulunmadığını, 4-Müvekkili işletme ile diğer davalı şirket arasında herhangi bir kaydi, organik ve/veya fiili bir bağ bulunmadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir. Fer’i müdahil Kurum vekili özetle, 1-Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, Mahkemece hiç bir resmi belge ve kayıt irdelenmeksizin hüküm kurulduğunu, 2-İş yerinin 5510 sayılı Kanun kapsamında olup olmadığına bakılmadığını, 3- Davada işverene ait hiçbir belge ve delil getirtilmediğini, işverence tutulması zorunlu dosyalar ile 4-Fiili çalışma olgusu ispatlanamadığını ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır. 2. Eldeki davada davacının davalı ... Makineleri İmalatı San. Tic. Ltd. Şti.’de 20.10.2002-30.07.2013, diğer davalı ... ...Makineleri-... iş yerinde 14.09.2013-18.04.2014 tarihleri arasında eksik bildirilen hizmetlerinin tespitini istediği; davalı ... Makinaları İmalatı San. ve Tic. Ltd. Şti iş yerinin 03.01.2003 tarihinde Kanun kapsamına alındığı, 17.10.2014 tarihinde Kanun kapsamından çıktığı ve bu dönemler arasında faal ve kapsamda bulunduğu, davalı ... ...Makineleri-... işyerinin ise 27.09.2013 -17.06.2016 tarihleri arasında Kanun kapsamında bulunduğu; davacının ... iş yerinde 12.01.2004-16.07.2013 tarihleri arasında, davalı ... Het iş yerinde 27.09.2013- 24.03.2014 tarihleri arasında fasılalı çalışmalarına ilişkin bildirimlerin bulunduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece bordro tanıkları ve komşu iş yeri çalışanı tanıkların beyanları dikkate alınarak davanın kısmen kabulüne, davacının her iki davalı şirkette hükümde belirtilen günler sayısınca çalıştığına, ücret hususunda ise yazılı delil veya yazılı delil başlangıcı sunulmaması neticesinde Kurum taban ücreti üzerinden tespitin mümkün olduğuna karar verilmiş olup, bildirimlerin asgari ücret üzerinden tespitine karar verilmesi yerinde ise de hizmet başlangıç tarihinin 20.10.2002 olduğuna ve hizmet süresine yönelik verilen karar eksik incelemeye dayalıdır. 3. Davacı asil tarafından verilen dava dilekçesinde davacı Mart 2012'ye kadar ... işyerinde çalıştığını, ücretlerini alamadığı için işi bıraktığını, 8-9 ay sonra çağırmaları üzerine 01.11.2012 tarihinde tekrar işe başladığını, aynı sorunların yaşanması üzerine 30.06.2013 tarihinde ikinci kez işi bıraktığını, 20.07.2013 tarihinde tekrar başladığını açıkça beyan etmiştir. Davacı vekili tarafından verilen 04.12.2015 tarihli beyan dilekçesinde ise davacının 20.10.2002- 30.07.2013 tarihleri arasında davalı ... Şirketinde çalıştığı belirtilerek eksik günlerin tespiti talep edilmiştir. Mahkemece davacının işi bıraktığını beyan ettiği süreler için de tespit kararı verildiği gibi, hükme esas alınan bilirkişi raporunda, 20.10.2002-31.03.2003 tarihleri arasındaki sürenin 270 gün olarak hesaplanmış olması hatalıdır. 4. Diğer taraftan davalı ... Makineleri İmalatı San. Tic. Ltd. Şti iş yeri 03.01.2003 tarihinde Kanun kapsamına alınmış, ancak Mahkemece çalışmanın 20.10.2002 tarihinde başladığı tespit edilmiştir. Dosya kapsamına göre, davalı ... Şirketinin .. Mah. ... Cad. ... İşhanı No:100/1 Eyüp adresinden 17.10.2011 tarihinde ... taşındığı, ... Vergi Dairesi cevabına göre bu tarihten itibaren faaliyetini ... Vergi Dairesine tabi olarak sürdürdüğünün belirtildiği görülmüş ise de Topçular Mah. Kışla Cad. .... İşhanı No:100/1 Eyüp adresinde kurulu iken vergi mükellefiyetinin hangi tarihte başladığı belirlenmeksizin çalışmanın başlangıç tarihinin 20.10.2002 olarak tespit edilmesi hatalı olmuştur. Diğer taraftan, her iki davalı nezdindeki çalışma sürelerine ilişkin olarak bordro tanığı ve komşu iş yeri tanığı dinlenilmiş olmakla birlikte, özellikle hizmetin başlangıcı noktasında yapılan inceleme hüküm kurmaya yeterli değildir. 5. O halde Mahkemece, ... Ambalaj Makineleri İmalatı San. Tic. Ltd. Şti'nin vergi mükellefiyet başlangıcı ve faaliyet tarihleri ilgili vergi dairesinden sorulmalı, anılan şirketin Kanun kapsamına alınma tarihinden itibaren hizmetleri bildirilen bordro tanıkları dinlenilmek suretiyle davacının 03.01.2003 tarihinden önce çalışmasının olup olmadığı belirlenmeli, dosya kapsamında davacının imzasını taşıyan ibraname görülmekle ve ibranamede çalışılan tarihler belirtilmiş olmakla bu yazılı belge de dikkate alınmalı, ayrıca her iki davalı nezdinde hizmetin başlangıcına ve süresine ilişkin yeterli sayıda bordro tanığı dinlenilmeli, tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle davacının çalışması tereddütsüz bir şekilde ortaya konulmalı ve sonucuna göre karar verilmelidir. Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, 2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 19.06.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi. SUCCESS ADALET_SUCCESS İşlem başarıyla gerçekleştirildi! İşlem başarıyla gerçekleştirildi! 69fe88d883b787b5 166733ae87bc4d64