10. Hukuk Dairesi 2024/7264 E. , 2025/9206 K. "İçtihat Metni" MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi SAYISI : 2022/2209 E., 2024/563 K. İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 5. İş Mahkemesi SAYISI : 2020/8 E., 2022/209 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA Davacı vekili, davacının makine mühendisi olduğunu, Türk şirketlerinin faaliyette bulunduğu Rusya ve değişik Türk Cumhuriyetlerinde çalıştığı, 01.07.2014 tarihinden beri 5510 5/g uyarınca isteğe bağlı prim ödemesi yaptığını, İşveren .... End.Tes. İnş. San. ve Tic. A.Ş.'nin Türkmenistan Cumhuriyeti işyerinde çalışırken bu ülke ile imzalanan 03.03.2015 tarihli “Türkiye Cumhuriyeti ile Türkmenistan hükümeti arasında Çalışma, Sosyal Güvenlik ve İstihdam Alanlarında İşbirliği Anlaşması” imzalandığı, anlaşmanın 11.06.2015 tarihinde Bakanlar Kurulu Kararı ile onaylandığını, işverenin davacı adına zorunlu prim ödemelerinden haberdar olmaması nedeni ile isteğe bağlı sigorta ödemeye devam ettiği, 06.09.2019 tarihli dilekçeleri ile bu primlerin iadesi taleplerinin zımnen reddedildiğini belirterek, işlemin iptaline karar verilmesi ve iade edilecek prim tutarlarının tespit edilerek ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanan deliller ve dosya kapsamından, Türkmenistan ile ikili sosyal güvenlik sözleşmesinin bulunmadığı, davacı adına işveren tarafından yapılan bildirimlerin 04.10.2016 tarihinden itibaren 5/g kapsamında hastalık ve kısa vadeli sigortalar için yapıldığı, uzun vadeli sigortalardan ödeme yapılmadığı, 5510 md.50'de zorunlu sigortanın isteğe bağlı sigortanın sona ve primlerin iade nedeni olarak düzenlendiği, 5/g hükmünde ise zorunlu sigortaya isteğe bağlı sigortalar için istisna tanındığı, Kurumun davacının istemini kabul edip primleri iade etmediği gibi, 5g kapsamında da aktarmadığı, 5510 md.53 ile yanlış statüye yatan primlerin doğru statüye aktarılabileceğinin düzenlendiği, tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde davacının dava açmakta haklı olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
IV. İSTİNAF İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacının 04.10.2016 ile 30.03.2020 tarihleri arasında dava dışı .... End. San. Tic. A.Ş.'nin ... sicil numaralı işyerinden 21. kodu ile kısa vadeli sigorta kollarından sigorta primi ödendiği, davacının aynı zamanda 01.07.2014 tarihinden itibaren isteğe bağlı 4/1-b kapsamında sigortalı olduğu, davacının çalıştığı Türkmenistan ile Türkiye arasında sosyal güvenlik sözleşmesinin bulunmadığının bildirildiği, dava dışı işverence yapılan bildirimlerin kısa vadeli sigorta kollarından yapılmış olması nedeniyle davacının 5510 sayılı Kanun'un 5/g bendi uyarınca isteği bağlı sigorta primlerinin 4/1-a kapsamında değerlendirilmesini isteme hakkı bulunduğu, aynı Kanun'un 51/2. fıkrasında belirtilen iade koşulları oluşmadığından davanın reddine dair Mahkemenin maddi vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle, Türkmenistan Cumhuriyeti ile Türkiye arasındaki 03.03.2015 tarihli Sosyal Güvenlik ve İstihdam Alanlarında İşbirliği Anlaşması'nın imzalanarak 11.06.2015 tarihinde onaylandığını, bu sözleşme gereğince artık işverenin zorunlu sigorta primi ödemeye başladığını ileri sürmüş ve 5510 sayılı Kanun'un 51/2. Fıkrası gereğince iade edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, zorunlu sigortalılıkla çakışan isteğe bağlı sigorta primlerinin iadesi istemine ilişkindir. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere ve özellikle davacının 01.07.2014 - 31.10.2019 tarihleri arasında 5510 sayılı Kanun'un 5/g bendi dışında ayrı ve bağımsız 50.madde kapsamında isteğe bağlı sigortalılığı bulunması karşısında, Bölge Adliye Mahkemesinin 4/1-b kapsamındaki ödemelerinin 5510 sayılı Kanun'un 5/g bendinde isteğe bağlı sigorta primlerinin 4/1-a kapsamında sayılma hakkı bulunduğu yönündeki hatalı yaklaşımının sonuca etkili olmamasına göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370. maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı temyiz harcının ilgiliden alınmasına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 29.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.