TBB Yapay Zekâ Rehberi 2026: Avukatlar İçin Özet

Kısa cevap: Türkiye Barolar Birliği, 28 Ağustos 2026'da "Avukatlar İçin Yapay Zekâ Kullanımı Tavsiye Rehberi"ni yayımladı. Rehber yapay zekâyı yasaklamıyor. Kullanımları dört risk grubuna ayırıyor ve tek bir ilkeye bağlıyor: Mesleki sır, kişisel veri, müvekkil menfaati, nihai hukuki muhakeme ve mesleki sorumluluk yapay zekâya devredilemez. Rehber tavsiye niteliğindedir; ama dayandığı yükümlülükler (sır saklama, KVKK, dürüstlük, reklam yasağı) bağlayıcıdır.

Rehberi TBB Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu hazırladı. Metin, 14–15 Şubat 2026'da Ankara'da yapılan Yapay Zekâ ve Avukatlık Çalıştayı'nın sonuçlarına dayanıyor. 44 sayfalık rehberin tamamını okuduk. Aşağıda avukatın günlük işini doğrudan etkileyen kısımları sırayla anlatıyoruz. Sonunda da rehberin tedarikçi sorularını kendi platformumuz için cevapladık.

Rehber bağlayıcı mı?

Hayır, tavsiye niteliğindedir. Rehberin yürürlük bölümü de bunu açıkça söylüyor. Ancak bu, rehberdeki kuralların keyfî olduğu anlamına gelmez. "Yasak kullanım" olarak sayılan davranışların hemen hepsi zaten Avukatlık Kanunu'ndan, TBB Meslek Kuralları'ndan, sır saklama yükümlülüğünden, KVKK'dan ve reklam yasağından doğar. Rehber yeni bir yasak koymuyor; mevcut yükümlülüklerin yapay zekâ kullanırken nasıl uygulanacağını gösteriyor. Disiplin veya tazminat sorumluluğu gündeme gelirse rehber, "özenli avukat" ölçüsünün ne olduğunu gösteren bir metin olarak okunabilir.

Dört risk grubu

Rehberin çekirdeği, kullanımları taşıdığı riske göre sınıflandırmasıdır. Sınıflandırmada şu ölçütlere birlikte bakılıyor: veri türü, müvekkil üzerindeki etki, hukuki sonuca yakınlık, aracın kapalı mı açık mı olduğu ve yurt dışına aktarım ihtimali.

Grup	Örnek kullanım	Asgari güvence
Serbest yardımcı kullanım	Genel mevzuat araştırması, anonim konu planı, dil sadeleştirme, kamuya açık metin özeti, takvim ve iş akışı	Müvekkil verisi girilmez, çıktı nihai görüş sayılmaz, kaynak teyit edilir
Sınırlı ve kontrollü kullanım	Dilekçe veya sözleşme iskeleti, anonimleştirilmiş belge özeti, içtihat ön elemesi, müvekkil e-postası taslağı, sözleşme karşılaştırması	Veri maskeleme, onaylı araç, insan denetimi, kayıt, ikinci göz; gerekirse müvekkile bilgi
Özel güvenceye bağlı kullanım	Hassas veri içeren belge, dava ve icra dosyası evrakı, sağlık, adli sicil ve vergi bilgisi, ticari sır, müzakere belgesi	Kapalı sistem, yazılı yetkilendirme, KVKK kontrolü, yurt dışı aktarım analizi, erişim sınırı, loglama
Yasak kullanım	Aşağıdaki yedi başlık	Kullanılmaz

Pratikte en çok karşılaşılan işler ikinci gruba giriyor: emsal karar taraması, dilekçe taslağı, belge özeti. Bu işler serbest değil; ama yasak da değil. Şart, verinin maskelenmesi ve çıktının avukat tarafından denetlenmesidir.

Yasak sayılan kullanımlar

Rehber yedi başlık sayıyor:

Sır ve kişisel veriye aykırı kullanım. Güvencesi yetersiz araçlara anonimleştirilmemiş müvekkil bilgisi, dosya içeriği, delil, özel nitelikli veri veya ticari sır girmek. Rehber anonimleştirmenin yalnız ad ve kimlik numarasını silmek olmadığını vurguluyor. Olay tarihi, yer, tutar, şirket unvanı ve benzersiz vakıalar da kişiyi belirlenebilir kılabilir.
İnsan denetimini kaldıran kullanım. Denetlenmemiş çıktıyı nihai görüş gibi kullanmak ya da doğrulamadan müvekkile, mahkemeye, arabulucuya sunmak.
Dürüstlük yükümlülüğüne aykırı kullanım. Uydurma içtihat, mevzuat, atıf veya vakıa kullanmak. Hata sonradan fark edilirse düzeltmemek de bu başlıkta sayılıyor.
Reklam yasağına aykırı kullanım. "Garantili sonuç", "kesin kazanma analizi", "mahkeme sonucunu tahmin eder" gibi tanıtımlar.
Profilleme ve ayrımcılık. Hâkimlerin kimlik verileriyle kararlarını profillemek, puanlamak veya belirli bir dosyadaki kararlarını tahmin etmeye çalışmak.
Ücretlendirmede yanıltma. Yapay zekânın kazandırdığı süreyi avukatın harcadığı süre gibi faturalamak; olağan yazılım giderini habersiz müvekkile yansıtmak.
Veri seti oluşturma. Müvekkil dosyalarını, onay ve güvence olmadan yapay zekâ eğitimi veya geliştirmesi için paylaşmak.

Beşinci madde özellikle dikkat çekici. "Bu hâkim bu tür davalarda nasıl karar veriyor" sorusunu yapay zekâya sordurmak rehbere göre sakıncalı. Emsal araştırması ise karar içeriğine bakar, kararı veren kişiyi hedef almaz; bu nedenle aynı kapsamda değildir.

Kullanmadan önce beş soru

Rehberin ekindeki "hızlı karar kontrolü", her kullanımdan önce sorulacak beş soruya dayanıyor:

Soru	Cevap "evet" ya da "bilinmiyor" ise
İşlemde müvekkil verisi veya mesleki sır var mı?	Maskeleme, kapalı sistem ve sözleşmesel güvence yoksa kullanılmaz
Araç veriyi nerede saklıyor, eğitimde kullanıyor mu?	Bilinmiyorsa kritik kullanım yapılmaz
Yurt dışına aktarım ihtimali var mı?	KVKK aktarım rejimi ve uygun güvence kontrol edilir
Çıktı hukuki sonucu etkiliyor mu?	Kaynak, içtihat, vakıa ve mantık doğrulanır
Müvekkile bilgi vermek gerekiyor mu?	Veri, strateji veya sonuç etkileniyorsa bilgi verilir ve kaydedilir

Bu tablo bir büro için en hızlı uygulanabilecek kısım. Stajyer ve büro personeline dağıtılacak tek sayfa bu olabilir.

Büro politikası ve müvekkil sözleşmesi

Rehber her büroya yazılı bir yapay zekâ politikası öneriyor. Politikada belirlenecekler: kullanılabilecek araçlar, sisteme girilmeyecek veri türleri, yetki düzeyleri, denetim ve doğrulama adımları, veri ihlalinde izlenecek yol. Ekte kısa bir örnek büro maddesi ve müvekkil sözleşmesine eklenebilecek örnek bir hüküm de var. Sözleşme hükmü, avukatın araştırma, özetleme ve ön metin üretiminde yapay zekâdan yararlanabileceğini, nihai değerlendirmenin ise avukata ait olduğunu söylüyor.

Büro politikası için ayrıntılı bir şablon arıyorsanız hukuk bürosu yapay zekâ kullanım politikası yazımıza bakabilirsiniz.

Rehber ayrıca kritik kullanımların amacının, kullanılan aracın, tarihin ve doğrulama sonucunun dosyada kayıt altına alınmasını istiyor. Bu, olası bir şikâyette "doğruladım" demenin en sağlam yolu.

Araç seçerken sorulacak sekiz soru

Rehber, yapay zekâ hizmet sağlayıcısına sorulması gereken sekiz soru sayıyor:

Veri hangi ülkede ve hangi altyapıda işleniyor ve saklanıyor?
Yazılanlar, belgeler ve çıktılar eğitimde veya ürün geliştirmede kullanılıyor mu?
Alt veri işleyenler kimler; değişince bildiriliyor mu?
Silme, dışa aktarma, loglama ve denetim izi imkânları neler?
Veri ihlalinde bildirim süresi ve sorumluluk nasıl?
Yurt dışına aktarım hangi güvenceye dayanıyor?
Hukuki veri kaynakları güncel, hukuka uygun ve doğrulanabilir mi?
Hatalı çıktı, sızıntı veya kesintide düzeltme ve sorumluluk süreci nasıl?

Bu soruları SmartHukuk için cevapladık

Bir hukuk yapay zekâsı sunan platform olarak aynı soruların bize de sorulması gerektiğini düşünüyoruz. Aşağıdaki cevaplar KVKK aydınlatma metnimizde ve gizlilik politikamızda yazanlardır:

Soru	SmartHukuk'ta durum
Veri nerede işleniyor?	Yapay zekâ altyapı sağlayıcıları yurt dışında. Asistana yazılan metin ve yüklenen belge yalnız o talebe yanıt üretmek için bu sağlayıcılara şifreli bağlantıyla aktarılır.
Yurt dışı aktarımın dayanağı?	Yapay zekâ özelliklerinin ilk kullanımından önce ekranda ayrıca alınan açık rıza (KVKK m.9). Rıza Ayarlar'dan geri çekilebilir.
Maskeleme var mı?	T.C. kimlik numarası, IBAN, telefon ve e-posta gönderimden önce otomatik maskelenir; sağlayıcıya gitmez.
İçerik eğitimde kullanılıyor mu?	Hayır.
Kaynaklar doğrulanabilir mi?	Emsal aramasında kararın künyesi ve erişilebilen metni gösterilir. Dilekçeye koymadan önce resmî kaynaktan kontrol etmenizi öneriyoruz.

Dürüst olmak gerekirse, SmartHukuk rehberin tarif ettiği anlamda kapalı sistem değildir. Bu nedenle üçüncü gruptaki işler için, yani hassas veri içeren dosya evrakı, sağlık ve adli sicil bilgisi, ticari sır için belgeyi önce anonimleştirmenizi öneririz. Otomatik maskeleme yalnız yukarıdaki dört veri türünü kapsar. Ad, adres, olay tarihi ve tutar gibi kişiyi belirlenebilir kılan bilgileri siz çıkarmalısınız. Nasıl yapılacağını yapay zekâ için hukuki dosya anonimleştirme rehberinde adım adım anlattık.

Uydurma içtihat riski

Rehber, yapay zekânın var olmayan içtihat, mevzuat veya vakıa üretebileceğini ("halüsinasyon") ayrıca vurguluyor. Uydurma bir kararı bilerek kullanmayı hukuki ve mesleki sorumluluk doğurabilecek bir davranış olarak nitelendiriyor. Genel sohbet araçları Türk kararlarının künyesini sık sık uydurur. Bu yüzden dilekçeye giren her kararın esas ve karar numarası, tarihi ve dairesi resmî kaynaktan kontrol edilmelidir. Uydurma kararı yakalamanın yollarını yapay zekâ uydurma emsal karar nasıl yakalanır yazısında topladık.

Mesleki sorumluluk sigortası

Rehberin en az konuşulan ama en pratik bölümü sigortayla ilgili. Avukattan, poliçesinin yapay zekâ kaynaklı hatalı çıktı, uydurma atıf ve veri ihlali risklerini kapsayıp kapsamadığını kontrol etmesi isteniyor. Poliçe bu konuda sessizse teminatın tartışmalı olacağı belirtiliyor ve sigortacıdan yazılı netlik istenmesi öneriliyor. Abartılı yapay zekâ iddialarının da somut olaya göre teminat dışında kalabileceği hatırlatılıyor. Poliçenizi yenilerken sorulacak ilk soru bu olmalı.

Sık Sorulan Sorular

TBB yapay zekâ rehberi bağlayıcı mı?

Hayır, tavsiye niteliğindedir. Ancak yasak olarak saydığı kullanımların çoğu Avukatlık Kanunu, Meslek Kuralları, sır saklama yükümlülüğü, KVKK ve reklam yasağından zaten doğar. Rehber bu yükümlülüklerin yapay zekâ kullanırken nasıl uygulanacağını gösterir.

ChatGPT'ye müvekkil dosyası yüklemek yasak mı?

Rehbere göre sözleşmesel güvenceleri yetersiz, kamuya açık araçlara anonimleştirilmemiş müvekkil verisi, dosya içeriği veya delil girilmemelidir. Ceza, aile, çocuk, sağlık ve ticari sır içeren dosyalarda açık sistem araçlar hiç kullanılmamalıdır. Belgeyi anonimleştirmek riski azaltır; ama rehber anonimleştirmenin yalnız ad silmek olmadığını, olayın ayırt edici unsurlarının da değerlendirilmesi gerektiğini söyler.

Yapay zekâ kullandığımı müvekkile söylemek zorunda mıyım?

Her kullanımda değil. Rehberin hızlı kontrol listesine göre yapay zekâ kullanımı müvekkilin verisini, dosya stratejisini veya sonucu etkiliyorsa bilgi verilmeli ve bu kayda geçirilmelidir. Rehber, müvekkil sözleşmesine eklenebilecek örnek bir hüküm de öneriyor.

Yapay zekâ ile kazandığım süreyi faturalayabilir miyim?

Rehbere göre yapay zekânın kazandırdığı süre, avukatın fiilen harcadığı süre gibi gösterilerek faturalanmamalıdır. Olağan yazılım giderleri de önceden bilgi verilip anlaşılmadıkça müvekkile ayrıca yansıtılmamalıdır.

Yapay zekâ ile hâkimin kararlarını analiz etmek serbest mi?

Rehber, yargı mensuplarının kimlik verileriyle kararlarının profillenmesini, puanlanmasını veya belirli bir dosyadaki kararlarının tahmin edilmeye çalışılmasını sakıncalı sayıyor. Karar içeriğine dayanan emsal araştırması ise bu kapsamda değildir.

Kaynaklar

Son kaynak kontrolü: 27 Eylül 2026. Rehber metni TBB'nin yayımladığı PDF'ten okundu. İçerik genel bilgi verir; somut kullanımda bağlı olduğunuz baronun duyurularını da kontrol edin.

TBB Yapay Zekâ Rehberi 2026: Avukatlar Neye Dikkat Etmeli?

Kısa cevap